Поиск

Холдор Вулкан

Член Союза писателей Узбекистана

 

Законопослушный гражданин



Переполняя криками небосвод синий,
Трубит серый перелетный караван.
Пауки шьют из шелковой паутины,
Для осени теплый элегантный саван.

Надоела корову назойливая муха,
Замерает осень как у растяжки саперы.
Жаренными семечками торгует старуха,
Завернув их в стодолларовую купюру.

С тоской вспоминаю я Родину свою,
Закат как затоптанный костер угас.
Молчу как туманы, не улыбнусь, не пою,
До тех пор, пока не выйдет указ.



26/05/2018.
12:12 дня.
Канада, Онтерио.


Звезда - летяга


Иду по дороге одиноко и пешком,
Под звездным небом, под луной.
Притворяются золотоносным песком,
Звезды, искрясь как изморозь зимой.

Мысли мои чистые как воздух горный,
И нет никого со мною рядом.
Сусликам наверно снятся корни,
Алкашам кабак, где торгуют ядом.

Там в безлюдных степях вдалеке,
Шелковой волной колыхался ковыль.
Полетела звезда - летяга так легко,
Я ее своим взором уловыл.


26/05/2018.
9:05 утра.
Канада, Онтерио.

 

По лесу молчаливо бродят лоси



Тихое, безветренное бабье лето,
Медленно и тихо отступает жара.
Ласточки собираются в стаи, это,
Моя нежнейшая любимая пора.

Своим утренним светом нежным,
Солнце опустелые улицы залет.
А в рассеянном воздухе свежем,
Паутины задумчивый полет.

Уходят птицы без пасторта и виз,
По лесу молчаливо бродят лоси.
Бабье лето короткое как жизнь.
На пороге рыжая осень.



26/05/2018.
8:01 утра.
Канада, Онтерио.

 

Ленивые туманы безлюдных полей



С нотами ласточек, греющихся на заре,
Блеск струны воздушных линий.
Ленивые туманы безлюдных полей,
Серая грусть летучей паутины.

Замаскировавшись опавшей листвой,
Прячутся под березами грибы.
Чтобы не нашли их в чаще лесной,
Злые двуногие толпами прибыв.

Печальные крики журавлиные за окном,
Словно голоса из мира иного.
Скоро зима и в тишине ночном,
Закружит снег над городом снова.



25/05/2018.
7:42 вечера.
Канада, Онтерио.


В лужу задумчиво смотрит осень



Ветер копается в траве и свишет,
Находит что то, с аппетитом ест.
Как обезьяна, которая вшей ищет,
У своих сородичей в шерсти.

Покрылось листвой гнездо сороки,
Летние дни остались позади.
Уходят в поля безлюдные дороги,
Цвети засохли, опустели сады.

Шепчет рассеянный листопад в роще,
Дворник улицу приводит в порядок.
В лужу задумчиво смотрит осень,
В рваном и дырявом наряде.



25/05/2018.
2:33 дня.
Канада, Онтерио.



У открытого окна



Сижу у летнего распахнутого окна,
За окном тенистый полисадник, июль.
Где словно парус на ветру какраз,
Вздувается нежный прозрачный тюль.

На косогоре дальном ветер юный,
Где колышется золотистая рожь.
Омывая девичью улыбку вьюны,
Тихо заговорит шелестящий дождь.

Пусть вспышаками молня режет глаза,
И дождь прекратится не скоро.
В темном небе разразится гроза,
Шумит в тишине шепотом шорох.

Дождливая улица как мелкая река,
Которая прохожий пересекая ушел.
А я у окна как у водопада дикарь,
Шорох дождя слушаю душой.



25/05/2018.
11:02 дня.
Канада, Онтерио.


Картина


Зеленеют луга и поля вдалеке,
Весна людям только желает добра.
Белоствольные  березы на берегу реки,
Манят к себе зубастого бобра.

В весенних лесах пасутся молча,
Стадами мирно пугливые олени.
Трели птиц раздаются громче,
Цветет черемуха в селениях.

В зеркало разлива вглядывает ива,
Гудят речные паромы и корабли.
Махая крыльями танцуют крикливо,
В просторах болот серые журавли.

Эти пейзажи нарисовано чудесно,
На холодный и белый холст зимы.
Что странно, на этой картине весны,
Присутствуем и мы.

 

24/05/2018.
8:45 вечера.
Канада, Онтерио.

 


Голоса далеких лягушек я ловлю



Летучих мышей безмолвный полет,
Беспамятный вечер название свое забыл.
И чтобы случайно не проснулся народ,
Ветер осторожно на цыпочках ходил.

Хотя вы приносите нам немало бед,
Люблю я вас весенние разливы, люблю!
Вон, полетела звезда, оставляя след,
Голоса далеких лягушек я ловлю.

По пояс в воде задумчивые ивы,
Затоплено поля дороги и дома.
Освещая прозрачные весенние разливы,
В тишине тихо поднимается луна.



24/05/2018.
2:20 дня.
Канада, Онтерио.

 


По скошенным лугам кочует туман



Потянулись птицы до самой Аляски,
Считанные дни до зимы осталось.
Хоровод опавшых листьев, пляски,
В парках рыжая осенняя усталость.

Словно врагом обезоруженный полк,
Деревья - друзья-однополчане.
Небо как гигантский колокол умолк,
Тишина похожа на Божие молчанье.

Уж дням осенним наступает конец,
День за днем природа сходит с ума.
Гоняя стадо молчаливых овец,
По скошенным лугам кочует туман.

А осень уходит, не шагая шире,
Словно в тумане береговые огни.
Такая тишина, что в огромном мире,
Только мы с тобой остались одни.



24/05/2018.
10:59 дня.
Канада, Онтерио.


В синем сумраке канадских широт



Огоньки вдали устало мерцают,
Пустеют под луной безлюдные дороги.
Длинными гудками горько рыдают,
Торговые суда, речные паромы.

Лучи луны прорываются сквозь тучи,
Как шилы спрятанные в мешок.
Тишина как страус в пустыне ночи,
Голову свою прячет в песок.

На ветру бродячем звенят березы,
В синем сумраке канадских широт.
В высоком небе блешут звезды,
Словно слезы на ресницах сирот.



24/05/2018.
4:28 ночи.
Канада, Онтерио.

 


Тихо облетают за окном клены



Мачты деревьев лишились парусов,
Роща как до тла сгоревшый флот.
В небе далекие журавлиные голоса,
Осиротели вдали просторы болот.

Словно бабочки разлетели листья,
Как только ветер ветки тронул.
Будто все это не наяву, а снится,
Облетают тихо за окном клены.

Повесив на калитку замок навесной,
Осень уходит, от холода дрожа.
Дождь колкими каплями как дятел лесной,
Выклевывает окнам глаза.



23/05/2018.
6:00 вечера.
Канада, Онтерио.



Еще совсем недавно



Недавно деревья толпясь как дети,
Играли листьями похожими на пламя.
И висели тонкие паутиновые сети,
Алели заката рубцы и шрамы.

Серым оркестром прощально рыдая,
Журавлиная стая торопливо летала.
Чтобы успеть, пока зимушка седая,
Полей метелями не заметала.

Ветры рассеянно песни заводили,
Играя опавшим последним листом.
В опустелых парках, где мы бродили,
С тобой вдвоем в тумане пешком.

С осенью уходили и наши дни,
На долгие годы расстались мы с тобой.
Туманы в тишине как смутные сны,
Где осень рвет в клочья обой.

Теперь дождь царапает оконное стекло,
О тех днях печально и тихо бредя.
Одиночество нас в комнату упекло,
Грустим мы, на дождливую улицу глядя.



23/05/2018.
8:37 утра.
Канада, Онтерио.


Осень дворникам выплачивает аванс



В небе джазовой оркестр журавлиный,
Играет на трубе старинный романс.
Осень дворникам выплачивает ныне,
Опавшими листьями аванс.

Может птиц теплые далекие страны,
Зовут к себе, зовут и манет.
Когда залечивает свои рваные раны,
Алая рябина одиноко в тумане.

Дни и недели месяцы проходят,
Листья произносят шепотом молитву.
Шурша листвой осень тихо уходит,
Не захлопнув ржавую калитку.



15/05/2018.
9:36 утра.
Канада, Онтерио.


Туманная тишина



Уж под листопадами отшумели леса,
Оголели рябины рубиновые бусы.
Плакали долго в задумчивых небесах,
Торопливо махая крыльями гуси.

Березы срывали с себя наряды,
Словно женщины сошедшие с ума.
Чтобы скрыть этот осенний беспорядок,
Занавес свой зашторил туман.

Макушки деревьев из тумана торчат,
Призрачно бледнеют дома и дворы.
В туманной тишине клены молчат,
Как в предрассветном часу фонари.



14/05/2018.
7:48 утра.
Канада, Онтерио.

 

Осеннее уединение



Клен с листьями расстаться не хочет,
А ветер ветви деревьев теребит.
Пусть осень листопадом тихо бармочет,
Я не буду ее перебить.

Где то там, в затуманенной реке,
Прощальным гудком плачет теплоход,
Ветер кружит листья вдалеке,
И как вселенная водит хоровод.

Я думал, человек под открытым небом,
Сидит на старой скамейке и спит.
Оказывается он крошками хлеба,
Задумчиво кормит голодных птиц.



13/05/2018.
7:42 утра.
Канада, Онтерио.

 

Жалею об одном



Умолкла в роще птичья шумиха,
Под листопадом дворы и чуланы.
Старый город медленно и тихо,
Погружается в глухие туманы.

Опавших листьев мягкий ворох,
Кружатся они и о чем то бурчат.
Осень идет молча, создавая шорох,
Подолом своего платье шурша.

Она разбрасывала сокровище свое,
А я иду и об одном только жалею,
О том, что как раньше мы вдвоем,
Не бродим вместе по аллее.




12/05/2018.
7:23 утра.
Канада, Онтерио.


Сентябрские ранние листопады



Молился шепотом в тишине глухой,
Задумчивый листопад ранний.
Кружились листья как бабочек рой,
Исполняя танец странный.

Какой легкий и медленный вальс!
Свист сиротливого ветра тощий.
Как женщина застенчиво раздевались,
Белоствольные березы в роще.

Плакали деревья, шепча друг другу,
Холодный дождь по крыше барабанил.
А над равнинами тянулись к югу,
Птиц торопливые караваны.



11/05/2018.
4:31 дня.
Канада, Онтерио.

 


Подробнее...

 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг аъзоси


Бу шеър қўшиққа айланмаса хафа ҳам бўлмаймиз.

Шеърларимни қўшиққа айлантирган ҳофиз, хонандалардан эса мен ҳеч қачон пул талаб қилмайман.

Ёзган шеърларимиз ёшларни тўғри йўлга чорлайдиган қўшиқ бўлса, ўшанинг савоби бизга етиб ортади.

Фақат сўзларни ўзгартирмай, ҳофиз шеърга ўз номини тиркамай айтса бас.

Бир генералга бағишлаб ёзган шеъримизни битта ҳаваскор ҳофиз акамиз расвосини чиқарибди.

Эшитиб, ўша шеърдан воз кечиб юбордим.

 

Холдор Вулқон.

Онам



Молу дунё, айшу ишрат хирсидан манмансираб,
Юрганимда симёғочдай кеккайиб, сиртим силаб,
Маст бўлиб ҳатто бақирсам, ранжимай инсоф тилаб,
Менга доим жилмайиб, кўз ёшларин ютган онам,
Кеч қолиб келсам мабодо то саҳар кутган онам.

Давраларда, чиқса биллур ҳос қадахлардан жаранг,
Дўстларим бу ким деса, мен ишшайиб, кайфим таранг,
Ўз онамдан ор қилиб, бу қўшнимиз дебман, қаранг,
Менга доим жилмайиб, кўз ёшларин ютган онам,
Кеч қолиб келсам мабодо то саҳар кутган онам.

Бошга иш тушганда содиқ дўстларим қочганда ҳам,
Бош уриб борсам, улар қўрқиб эшик очганда ҳам,
Гоҳи писмиқлар маломат тошини отганда ҳам,
Менга доим жилмайиб, кўз ёшларин ютган онам,
Кеч қолиб келсам мабодо то саҳар кутган онам.

Ховли жойларни онам юрган эканлар тўлдириб,
Онаизоримни мен гулдек қуритдим сўлдириб,
Пенсасин тўплаб менга кетган эканлар қолдириб,
Менга доим жилмайиб, кўз ёшларин ютган онам,
Кеч қолиб келсам мабодо то саҳар кутган онам.

Кеча кундуз молу дунё тўпладим изғиб, чопиб,
Онажоним сизни меҳмон қилмадим, пуллар топиб,
Шунда ҳам оламга мақтаб, авф этиб, айбим ёпиб,
Менга доим жилмайиб, кўз ёшларин ютган онам,
Кеч қолиб келсам мабодо то саҳар кутган онам.




26/05/2018.
Тунги соат 9:37.
Канада, Онтерио.

 

 

 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг аъзоси

 


Одамзод бу дунёга айланиш учун келади



Маълумки, ҳеч ким, ҳатто манаман деган академик олим ҳам ҳеч қачон оддий халқдан донишимандроқ бўлолмайди.


Исбот учун халқ оғзаки ижодини олиб кўрайлик. Халқ оғзаки ижоди намуналарига басталанган шундай қўшиқлар борки, уларни анча мунча шоир ёзолмайди.


Ўзбек халқ мақоллари эса, минг  - минг йиллар элагида қолган олмос доналар, ота буваларимиздан мерос бебаҳо ҳазиналардир.


Бу мақоллар шуниси билан азизки, улар бизнинг миллий зехниятимиз билан чамбарчас боғлиқ, турмуш тарзимизга, урф -одат ва маданиятимизга уйғун.


Халқимизнинг оддий "Айланиб кетай сандан" деган гапининг ўзиёқ, доимий айланиб турадиган коинот билан, космик туманликлар ҳаракати билан боғлиқ экани ҳақида ҳеч ўйлаб кўрганмисиз?


Буни қарангки, одамзод ихлос билан бетоб фарзанди атрофида айланса, хасталик ўзига ўтиб, боласи соғайиб кетар экан.


Сўфийларнинг гир айланиб зикр тушишлари ҳам айнан коинотнинг айланма ҳаракати билан боғлиқ.


Ҳа, олам айланади.


Бугун энди "олам айланмайди" деган одамни осий дея эълон қилиб, гулханда куйдиришлари ҳам ҳеч гапмас.


Гоҳ у шаҳарга, гоҳ бу шаҳарга бориб, айланиб, яна уйига қайтиб келаверадиган, айлана шаклда муттасил ҳаракатланиб, оламлар билан бирга чирпираб, чарх урадиган, тупроқдан бунёд этилган одам яна тупроққа айланаверади.

Оддий, яғир дўппи кийган ўзбекдан: -Ҳа, нима қилиб юрибсан? -дея сўрасангиз, у соддагина қилиб: - Айланиб юрибман -дея жавоб беради.


Ҳа, одамзод бу дунёга айланиш учун келади.

Ё жаннатийга ё дўзахийга.


Менинг энг қойил қоладиган нарсам, ота боболаримиз ҳали ер қуёш атрофида, қуёш системалари эса, яна қайсидир марказ теварагида айланиши тўғрисидаги гипотеза пайдо бўлмаган замонлардаёқ оламни "ЧАРХ", яъни айланиб тургувчи дея атаганлар.


Бунга қадимий шеъриятимиздаги чарх, чархи кажрафтор (терс айланувчи олам) сўзлари далил ва дастак бўла олади.


Кейинчалик маълум бўлдики, олам ростдан ҳам чарх каби айланиб турар экан.


Шу маънода халқимизнинг русларни "Ўрислар" дея аташи ҳам шунчаки айтилмагандай, халқимиз "ўрис" деганда Ўғиз маъносини назарда тутгандай туюлаверади менга.


Ким билади, балки ўрислар ҳам биз каби қадимий Ўғизларнинг авлодларидирлар?


Албатта бу бир гипотеза.


Балки бу ҳақда ҳам чуқурроқ ва жиддийроқ ўйлаб кўриш керакдир?

"Ўзбек" атамаси ҳам менимча Ўғиз беклари деган тушунчадан ташкил топиб, Ўғизбекларга айланиб, ЎҒИЗБЕК тушунчасидан эса, кейинчалик ЎЗБЕК атамаси пайдо бўлганов.

Яна Валлохи аълам.

Менинг бу шахсий фикрларимга ҳайрҳох бўлмаган баъзи кимсалар дарров бу гапларимдан гула кўтаришга шошилмасликлари учун бир ажойиб ўзбек ватандошимиз билан кечган суҳбатимизга тўхталмоқчиман.


Даврада ўзбеклар жуда кўп эди ва улар фалон саркарда ҳам, фалон олим ҳам ўзбек бўлган дея ўзаро бахслашар, тортишар эдилар.


Табиатан камгап, камтарин, аммо ғоят донишманд суҳбатдошим эса, менга секингина: -Одам Ато ҳам ўзбек бўлган экан, ҳаа -деди ва елкаларини силкитиб кула бошлади.


Менинг ҳам кулгим қистади.


Иккаламиз роса кулдик.


Дарҳақиқат, инсон боласи қайси ирққа, қайси миллатга, қайси динга қарашли бўлишидан қатъий назар, аслида бир оиланинг аъзоси, Одам Атонинг зурриёди хисобланади.


Шу маънода нафақат Ўзбекистонимизда мавжуд барча халқлар ва элатлар, балки бутун дунё халқлари миллатидан, динидан, ирқидан қатъий назар бир оила фарзандларидай аҳил иноқ яшашлари керак.


Кимда ким Одам Атонинг Худо тамонидан яратилганини инкор қилса, у одам мусулмон бўладими, насроний бўладими, иудей ё буддавий бўладими, имони шубҳа остида қолади.


Негаки, барча динлар Одам Атонинг Худои Таоло тамонидан яратилгани тўғрисидаги ҳақиқатни инкор этмайди.


Демоқчиманки, агар биз Ўзбекистонликлар жонажон мустақил Ватанимизда доимо тинчлик -омонлик, ҳотиржамлик бўлишини истасак, жамиятда чаёндай овозсиз ўрмалаб, секин аста фашизмни оёқлантирадиган, ўзаро жанжалларга, қонли урушлару қирғин баротларга сабабчи бўладиган ирқчилик, миллатчилик каби жирканч иллатлардан йироқроқ яшашимиз керак.


Ҳазрати Алишер Навоий бу ҳақда фақат дунё ҳалқларига эмас, ҳатто олам аҳлига қарата:

 

Олам аҳли, билингиз, иш эмас душманлиғ,

Ёр ўлинг бир бирингизғаким, ёрлиғ иш.

 


дея таълим берганлар.


Энди, Алишер Навоийдан ҳам донишмандман деган кимсалар бўлса, ўзлари билади.


Мен шунчаки айтдим, қўйдим.




23/05/2018.
Кундуз соат 12:28.
Канада, Онтерио.


 

 

Xoldor Vulqon

O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasining a'zosi

 

Odamzod bu dunyoga aylanish uchun keladi



Ma’lumki, hech kim, hatto manaman degan akademik olim ham hech qachon oddiy xalqdan donishimandroq bo‘lolmaydi.

Isbot uchun xalq og‘zaki ijodini olib ko‘raylik. Xalq og‘zaki ijodi namunalariga bastalangan shunday qo‘shiqlar borki, ularni ancha muncha shoir yozolmaydi.

O‘zbek xalq maqollari esa, ming - ming yillar elagida qolgan olmos donalar, ota buvalarimizdan meros bebaho hazinalardir.

Bu maqollar shunisi bilan azizki, ular bizning milliy zexniyatimiz bilan chambarchas bog‘liq, turmush tarzimizga, urf -odat va madaniyatimizga uyg‘un.

Xalqimizning oddiy "Aylanib ketay sandan" degan gapining o‘ziyoq, doimiy aylanib turadigan koinot bilan, kosmik tumanliklar harakati bilan bog‘liq ekani haqida hech o‘ylab ko‘rganmisiz?

Buni qarangki, odamzod ixlos bilan betob farzandi atrofida aylansa, xastalik o‘ziga o‘tib, bolasi sog‘ayib ketar ekan.

So‘fiylarning gir aylanib zikr tushishlari ham aynan koinotning aylanma harakati bilan bog‘liq.

Ha, olam aylanadi.

Bugun endi "olam aylanmaydi" degan odamni osiy deya e’lon qilib, gulxanda kuydirishlari ham hech gapmas.

Goh u shaharga, goh bu shaharga borib, aylanib, yana uyiga qaytib kelaveradigan, aylana shaklda muttasil harakatlanib, olamlar bilan birga chirpirab, charx uradigan, tuproqdan bunyod etilgan odam yana tuproqqa aylanaveradi.
Oddiy, yag‘ir do‘ppi kiygan o‘zbekdan: -Ha, nima qilib yuribsan? -deya so‘rasangiz, u soddagina qilib: - Aylanib yuribman -deya javob beradi.

Ha, odamzod bu dunyoga aylanish uchun keladi.
Yo jannatiyga yo do‘zaxiyga.

Mening eng qoyil qoladigan narsam, ota bobolarimiz hali yer quyosh atrofida, quyosh sistemalari esa, yana qaysidir markaz tevaragida aylanishi to‘g‘risidagi gipoteza paydo bo‘lmagan zamonlardayoq olamni "ChARX", ya’ni aylanib turguvchi deya ataganlar.

Bunga qadimiy she’riyatimizdagi charx, charxi kajraftor (ters aylanuvchi olam) so‘zlari dalil va dastak bo‘la oladi.

Keyinchalik ma’lum bo‘ldiki, olam rostdan ham charx kabi aylanib turar ekan.

Shu ma’noda xalqimizning ruslarni "O‘rislar" deya atashi ham shunchaki aytilmaganday, xalqimiz "o‘ris" deganda O‘g‘iz ma’nosini nazarda tutganday tuyulaveradi menga.

Kim biladi, balki o‘rislar ham biz kabi qadimiy O‘g‘izlarning avlodlaridirlar?

Albatta bu bir gipoteza.

Balki bu haqda ham chuqurroq va jiddiyroq o‘ylab ko‘rish kerakdir?
"O‘zbek" atamasi ham menimcha O‘g‘iz beklari degan tushunchadan tashkil topib, O‘g‘izbeklarga aylanib, O‘G‘IZBEK tushunchasidan esa, keyinchalik O‘ZBEK atamasi paydo bo‘lganov.
Yana Valloxi a’lam.
Mening bu shaxsiy fikrlarimga hayrhox bo‘lmagan ba’zi kimsalar darrov bu gaplarimdan gula ko‘tarishga shoshilmasliklari uchun bir ajoyib o‘zbek vatandoshimiz bilan kechgan suhbatimizga to‘xtalmoqchiman.

Davrada o‘zbeklar juda ko‘p edi va ular falon sarkarda ham, falon olim ham o‘zbek bo‘lgan deya o‘zaro baxslashar, tortishar edilar.

Tabiatan kamgap, kamtarin, ammo g‘oyat donishmand suhbatdoshim esa, menga sekingina: -Odam Ato ham o‘zbek bo‘lgan ekan, haa -dedi va yelkalarini silkitib kula boshladi.

Mening ham kulgim qistadi.

Ikkalamiz rosa kuldik.

Darhaqiqat, inson bolasi qaysi irqqa, qaysi millatga, qaysi dinga qarashli bo‘lishidan qat’iy nazar, aslida bir oilaning a’zosi, Odam Atoning zurriyodi xisoblanadi.

Shu ma’noda nafaqat O‘zbekistonimizda mavjud barcha xalqlar va elatlar, balki butun dunyo xalqlari millatidan, dinidan, irqidan qat’iy nazar bir oila farzandlariday ahil inoq yashashlari kerak.

Kimda kim Odam Atoning Xudo tamonidan yaratilganini inkor qilsa, u odam musulmon bo‘ladimi, nasroniy bo‘ladimi, iudey yoki buddaviy bo‘ladimi imoni shubha ostida qoladi.

Negaki, barcha dinlar Odam Atoning Xudoi Taolo tamonidan yaratilgani to‘g‘risidagi haqiqatni inkor etmaydi.

Demoqchimanki, agar biz O‘zbekistonliklar jonajon mustaqil Vatanimizda doimo tinchlik -omonlik, hotirjamlik bo‘lishini istasak, jamiyatda chayonday ovozsiz o‘rmalab, sekin asta fashizmni oyoqlantiradigan, o‘zaro janjallarga, qonli urushlaru qirg‘in barotlarga sababchi bo‘ladigan irqchilik, millatchilik kabi jirkanch illatlardan yiroqroq yashashimiz kerak.

Hazrati Alisher Navoiy bu haqda faqat dunyo halqlariga emas, hatto olam ahliga qarata:


Olam ahli, bilingiz, ish emas dushmanlig‘,

Yor o‘ling bir biringizg‘akim, yorlig‘ ish.




deya ta’lim berganlar.

Endi, Alisher Navoiydan ham donishmandman degan kimsalar bo‘lsa, o‘zlari biladi.

Men shunchaki aytdim, qo‘ydim.



23/05/2018.
Kunduz soat 12:28.
Kanada, Onterio.

 


0_c3d3f_4c0c2109_XL (700x462, 134Kb)

 

 

Холдор Вулкан

Член Союза писателей Узбекистана

 

Азиз ва камтарин инсон, рус тили ўқитувчимиз, Неъматжон Дехқоновни ёд этиб


Шундай улуғ айём кунларда, одамзод ўтиб кетган ўз ота -онасини, яқинларини, дўстларини эслаб, ёд этади, дуолар билан уларнинг руҳларини шод этади.


Бошланғич синфларда ўқиётган пайтимиз бизнинг Неъматжон Дехқонов деган рус тили ўқитувчимиз бўлар эди.Озғин, қотма қорачадан келган, бўйни узун, доимо русларга ўхшаб кепка кийиб юрадиган, кулганда дельфиннинг тишларидай майда тишлари кўриниб турадиган, қувноқ ва беозор домламиз табиатан меҳрибон инсон эдилар.


Унинг бировдан ранжиганини, ёки ўзи биронта одамни ранжитганини эшитмаганман.


Мустақилликнинг илк йиллари, нон деса кесак ғувиллайдиган замонлар.


Бир куни домлани автобусда учратиб қолдим.Кўришдик.Ҳол аҳвол сўрашдик.У бир пақир қирмизи олмаларни олиб, тирикчилик қилиш учун бозорга кетаётган экан.Ўшанда, қийналса ҳам ҳеч кимга шикоят қилмайдиган, ҳамма билан бирдай кулиб гаплашадиган камтарин домлага ич ичимдан раҳмим келган.


Кўп ўтмай эса домланинг бозорда, олма сотаётиб, юраги инфаркт бўлиб, оламдан ўтганларини эшитиб, тошдай қотиб қолганман.


Бугун энди рус тилида 662 та(сараланганлари) шеър, қатор ҳикоялар, бир нечта повесть ва романлар ёзиб, озми кўпми рус аудиториясидан муҳлислар ортдирганимда, ўша менга илк бор рус грамматикасини ўргатган, жаҳон шеъриятига ихлос уйғотган домламиз, азиз инсон Неъматжон ака Дехқоновни бот бот эслайдиган бўлдим.


Илоҳим, домламизнинг жойлари Жаннатдан бўлсин!




22/05/2018.
Кундуз соат 5:40.
Канада, Онтерио.
Рамозони шариф.


Холдор Вулкан


Собир Рахимов

(Светлой памяти нашего учителя русского языка Нигмата Дехкановича)



Наша однаэтажная старая школа,
Огромные тополя и ивы.
Ивы как львы глядели из окна,
Ощетинив зеленые гривы.

Наш учитель русского языка,
Нигмат Дехканович в срок,
Приходил в кепке как русский,
И начинался урок.

-Это волк! - говорил он, указывая,
На рисунок добрым взором.
Мы повторяли то, что он сказал,
Громко, дружным хором.

Я всегда сидел с поднятый рукой,
Даже если клонит ко сну и таю.
Я поднимал руку, чтобы наш домля,
Подумал, что я все знаю.

Он спрашывал только у того,
Кто не поднимает руку.
Дехканович был честным учителем,
И чутко реагировал звуку.

Он сказал: -Нука, Гиясиддинов,
Скажи, "Мы собираем хлопок"!
Гиясиддинов встал и сказал:
-Мы Собир Рахимов хлопок!

Как мы тогда громко захохотали,
Смеялись до слез, Боже.
Самое смешное то, что хихикал,
Гиясиддинов тоже...

Потом мы выросли и разошлись,
Кто в город кто еще куда.
Некоторые отправились в тюрьму,
По приговору суда.

Кто бы подумал тогда, что я,
В далекой Канаде, в тиши,
Напишу на русском языке когда то,
О Нигмата Дехкановича стихи.



05/01/2015.
3:05 дня.
г.Бремптон, Канада
.

 

 

 

132221451_gorod_Brempton (202x216, 31Kb)

Holder Volcano

Member of the Uzbek Union of Writers

"Letters of Mizhappar"

(The short novel)

(In loving memory of the great humorist of Uzbekistan Hadjibay Tadjibayev)


The 4th letter of Mizhappar




The letter, which I write with shaking hands in a cold closet wrapped in an old blanket, let it fly like a Seagull over the ocean and fall into the hands of Mr.Sitmirat, who lives abroad, throwing his Uzbek tobacco "nasvai" under his tongue.
Assalamu alaikum, Mr.Sitmirat! If you ask me, I also live like all other farmers on the globe. Yesterday in the collective farm club held a reporting meeting. This meeting farmers are waiting with admiration, as other Nations are waiting for their favorite holidays. This holiday is called by the common people "Achot Milis". The fate of farmers depends on this meeting. Because it is at this gathering is announced, which of the farmers receives the accumulated money for the year, and who will come out with a huge debt. After summarizing my expenses and receipts for the year, I built sky-high plans that if I get money for the "report", then immediately go to the cattle market and buy a cow. Unfortunately, I was declared a debtor. Turns out the foreman and the timekeeper made a long list of things I didn't get. I see my signatures are there. Well, I think reptiles, they are not only team leaders Scam artists, but also talented artists! They drew my signatures. I didn't argue with them. Arguing with these parasites is useless. Anyway, I didn't want to go to jail. Well, we, the workers, in the late autumn collect cotton stalk as firewood for the winter, which is called "guzapoya". I sold the cotton stalk you have gathered and for the money I bought a neutered sheep. The next morning, when I entered the barn, I saw a terrible picture. The sheep is dead... Whether she was sick with a disease called "Salmonella", or died of severe hypothermia. After the frost-cracking at minus forty-five! Here you live overseas, Mr.Sitmirat. It is said that in Europe and the Western people cloth their dogs and cats warm clothes in winter. Here, enterprising people, huh? I would do the same, that is, would put on a sheep coat with a hat with a ear-flaps, she would have survived. Poor sheep. I wanted to bury her with all the honors as a heroine and started digging a grave for her in the middle of our yard. Since our yard's clay fences aren't very high, someone greeted me while looking over the fence
.  Hello, Mizhappar! Then, the garden that you dig in the white of winter? Al Sewerage decided to build?
I see it's the butcher Mukhtar.
And, Mukhtar, is that You? Yes, my sheep is dead. I want to bury the poor thing as a man, with all the honors-I said, leaning on the handle of a shovel.
-Yes? - said Mukhtar the butcher, with interest looking on dead sheep which lay in wrapped the form of in white a shroud.
-No need to bury him, Mizhappar. Give it to me and I'll pay - said Mukhtar butcher.
- Why Do you want a dead sheep? - I asked in surprise.
- This is a secret trade - said the butcher Mukhtar.
- Well, take then, if it is related to Commerce-I said.
Mukhtar the butcher came into our yard, paid for a sheep and, having lifted a dead animal on a shoulder, went towards the center of the village where his box in which it traded was located. What a weirdo. I still can't figure out why the butcher wants a dead sheep. After selling it to the butcher Mukhtar, I went to the bird market that day and bought a pair of chickens with the money that the butcher Mukhtar gave me. The next morning I went to the chicken coop to sprinkle the grain to the chicken and change the frozen water. I see no chickens. The chicken coop door is slightly open. I was looking for chickens all day, stumbling in the snow, hailing the snow-covered fields. Do not have them. Do they fly South, I thought, looking at the cold sky. Then I came home again. After returning, I suddenly see under the clay fences lie chicken legs, tied with wire. Seeing there a note, I began to read feverishly:
-Mizhappar, next time you go to the rookery, buy fat chickens. Because we must often eat chicken soup, which is good for our body. The doctor said. And then, don't plug the electric current into the chicken coop. It's useless. First, we will work in rubber gloves, and secondly, there is still no electric current on the electric lines, there is no current - and there will not be. For this, of course, a huge thank you to our wise President and our state, which save electricity.
- Yes to chicken meat, which ate, stuck in your throat! - I cursed parasites who stole chickens.
Then I went outside to warm up a little, as it was colder inside our hut than outside. There I met my friends, Qurumboy, Yuldashvoy and Mamadiar. They were near the store heated folk remedy,that is, drank homemade wine, snacking. They poured me too, and I drank too.
- Uh, guys, do you think spring is coming this year at all? Tired of the cold - I said, biting an armful of snow.
-Come, Mizhappar will come, will come long-awaited spring. Only, this spring will be political, you know? That is, the political spring will come.
- Yes?  - Mamadiyar was surprised.
- Yes-responded Qurumboy.
- Is that possible? What's this, a political spring? What does she look like? - asked by Yuldashvoy.
- Sometimes. Why not? In the political spring, democracy, freedom and all the others are blooming. Dictatorship and censorship is melting like the snow is cold, and dissipates like a fog. The most interesting thing is that this spring will fly a bird of the most extraordinary breed - said Qurumboy, lighting his pipe.
- What kind of bird is this extraordinary breed? What, an African parrot?  I asked.
-No, Mizhappar is the bird of happiness, "Gamayun" is called. Big such bird with multi-colored feathers, huge wings and a very long tail. About it I told one man in prison - said Qurumboys.
- Yeah, well- wow!... - surprised by Yuldashvoy.
I swear - century will not see Qurumboys.
- I think she's scary and evil, bird "Gamayun -Lucky bird". You have to be very careful. She's like an evil Seagull can peck our respected leaders. It would be necessary to strengthen the defense until the spring - I said, cautiously peering into the horizon.
- No, Mizhappar, the man said that this bird is quite harmless.
And, if harmless, it is good, that is, it will be possible to catch and cook her soup or grill - can be done at worst Yuldashvoy.
-   The fool, why make a soup from her. She carries the eggs, and we every morning we have scrambled eggs for Breakfast as the aristocratic opposition, which live in the ocean. We will collect the extra eggs and put them in the incubator, and there the Chicks will hatch. Then, we build the farm and providing the people of Gamayun meat, make export in canned form, raise, that is, the economy of our  Country - clever Mamadiar.
Yes, my friends, Mamadiar rights. Therefore, we must help our feathered friend by building him a large, well-maintained three - room birdhouse with balconies, and this birdhouse will be installed on the roof of an abandoned pigsty by the river, painted in fire-red color, so that the bird of happiness "Gamayun" could clearly navigate, seeing even from afar this unique birdhouse of the century - said Qurumboy.
- Good idea - I said.
After this conversation we hastily drank the remains of a barmatian and went to build a birdhouse for the bird "Gamayun", which intends to fly together with the political spring.
When we came to the house of Qurumboy, we came out to meet the wife of Qurumboy Karyahan, so chubby, with a swollen belly and a huge ass. She greeted us, and sang a song of brides with a bow. Bowing low to each of us, she sang.
- Bravo, darling , Bravo! - said Qurumboy, clapping his hands, as if applauding and admiring the art of his wife. Inspired by the praise of Qurumboy, Karyahan wanted to continue her limericks, but then Qurumboys stopped her.
-Enough, cute enough, he said to his wife. Then he took an axe and a hacksaw with a mount and told us to dismantle, disassemble the floors of the hut in which his mother lived Risolat-Momo. The mother of Qurumboy gave us a fierce resistance when we began to twist and pull out the Board, pulling the creaking of rusty nails while destroying the gender.
- What are you doing, damned?! Stop, I won't be forced to call the neighbors for help! - said Risolat-Momo. Qurumboy with an axe in his hands began to explain the situation of his mother:
- Mummy, look, finally, political spring on the nose! Coming to us from the North the bird of happiness "Gamayun", you Know?! We have to build for it a comfortable three-room apartment with balconies! You scream as if we're building her a two-story cottage! If you think she's a common bird, like a Sparrow, then it's your big political mistake. Because "Gamayun" does not fit in a regular birdhouse! She's a bird of gigantic 15 meter tail, you know?! If you want our people to be as happy as other Nations, don't stop us from working! We will build a giant birdhouse, as it is our civic duty! - he said.
These Patriotic words of Qurumboy worked on mom and she started crying. (probably, from happiness). We began to work for the good of our people, turning the boards. Qurumboy, making mark chalk on the Board, sawed them with a hacksaw. We worked until lunch, as they say, tirelessly. Although it was winter, and the frost cracked, we all sweated. Finally, Qurumboy announced a smoke break, and we began to relax.
- Now, materials for the birdhouse are ready - said Qurumboy, tightly hammering sawdust in his favorite pipe and lit it. After the break we built a huge birdhouse, and, securing it over the hump Yuldashvoy, went to a disused pigsty near the river. By the evening, we completed the work by installing a birdhouse on the roof of the pigsty. Now we are waiting for, so to speak, the arrival of political spring and the arrival of the bird of happiness "Gamayun". Well, okay, Mr.Sitmirat say Hello to everyone. With best wishes, the carpenter, Mizhappar.




February 13, 2008.
The Collective Farm "Chapaev".

 

 

 

Holder Volcano

Member of the Uzbek Union of Writers


 

"Letters of Mizhappar"

(The short novel)

(In loving memory of the great humorist of Uzbekistan Hadjibay Tadjibayev)


The third letter of Mizhappar



Assalamu alaikum, Mr. Sitmirat! The other day I bought two packs of Indian tea, two scones with a kebab and went to prison to visit my friend and relative of Qurumboy. We arrived in colonies, where convicts are brought up, and near the gate of the prison I saw Qurumboy. There he fought with the police, and the police chased him, but Qurumboy did not obey them. One of the policemen said:

- Hey, What the hell, we are tired of you, go home, you are free! You have in your hands a legal document of the Supreme court on Amnesty. If this Amnesty gets you released, you know what will happen?!


- No, you have no right to release me even with the help of Amnesty! I want to stay in this prison for the rest of my life! Why are you violating my right to serve?! I'll write a cessation appeal to the Supreme Court! If he also refuses to review my case, I will have to complain to a human rights organization such as Hyman rights watch. They will raise a political scandal in this case, and this rumor will reach the President himself. Then you will be gone! You'll lose your fat job! - said Qurumboy.


The police ran together to the prison and hastily closed the iron gate, leaving Qurumboy on the street. Then Qurumboy started pounding at the gate with his fists.


-  Open the gate, you bastards! I want to go back to my own prison. - shouted Qurumboy, kicking the gates. The iron gate rattled with his blows as spring thunder in inclement weather before the noisy rain. The police were happy for the high fence and barbed wire of the city prison. They said:


- Knock, fool, knock! It still is not open!


- Okay, okay, okay! Let's make a deal, I'll come in and get my boots and come out! - Qurumboy, ceasing to Bang on the prison gates.


- Nah, we barely got rid of you! Better themselves will bring your smelly boots and pants with sticks but would not get infected by rabies! - said the policemen, and without forcing a long wait, threw the boots Qurumboy over the high fence of the prison. The policemen were shouting obscene words, Qurumboy wore his boots which have no soles. Then I went up to him and said Hello.


And Mizhappar? - he said, putting on his boots. At this time, from behind the fence came the voice of a policeman:


- Hey, bro, please, take this friend of yours away, for God's sake! He's boring! Such a ham, he probably, did not know the history of our prison!

Look at you, you want to be here! Go work on the cotton plantations, you parasite! -


- Qurumboy, let's go, friend. Do not drive Bird of happiness with a stick, which wants to nest on your head. Come on-, I said, calling him to reason. But Qurumboy didn't listen to me and he took a large stone near the fence of the flower garden, with full force threw it to the side of the prison. It is good that the soldier who stood on the tower, bent down and the stone flew towards the prison. There was a thump, and someone with a groan fell..
I started to calm Qurumboy, trying to persuade him to get away from that ill-fated place.


- Calm down, Qurumboy go home. They shot you using a stun gun with a telescopic sight -, I said.


Qurumboy, leaving, shouted to the police:


- Just you wait, bastards! I'll show you how to get an innocent man out of jail! I'll have each of you separate dirt! - said Qurumboy.


Calming Qurumboy, I took him to the bus stop. When we entered the yellow light bus, which looked like a loaf of Russian bread, the people gave us seats and we sat in the back seats. When the bus moved off, I asked Qurumboy:

- Hey,what's dirt?- Qurumboy chuckled back:


- Oh, you man, you have no idea what you got? Dirt is, the sins committed by the guard. Here, I've collected dirt on the rotten Cavel. One day I was sitting in the house with the poor, sipping kefir, let the Piglet in a circle, kicks, in short, and then rushed into the prison, the guard Qabil does frisk, and at the same time sniffing the air says:


- Do we smoke some pineapple?! Now get him out of here! Quick! What did I say!..


We were silent. well, this is, my mug that I usually drink kefir in.


-Qabil, you broke my mug, that would be expensive - I said.


- Oh, political socialism! You should be rewarded. Do you want to get the Nobel Prize?! International? - he asked.


- What's with the prize?..  I asked in surprise.


-Here's the award!  Qabil said and hit me in the head with his club. The blow was so strong that I lost consciousness. When I came to, I saw that my head and smashed through the wall, which tied my head inmates, oozing blood.


- Qurumboy, please. Don't argue with those Cavels. In ancient books, too, write about some Cain or Cavel, who killed his own brother named Abel with a stone. As the legend says, the Cavels were evil from ancient times, and it is useless to argue with them - I said.


Yes?! Oh, bitch Cavel! He killed his own brother Abel with a stone. Thank you, Mizhappar, thank you, karifan (Friend)! These pearls are added to the dirt I've collected on warden Qabil !  Qurumboy was delighted.


With such talk we reached the "Lattaqishlaq" and went through a wooden gate to the house where he was born and where he lived. The mother of Qurumboy wept after embracing his son, who returned from the Slammer. After we ate plov, which is made by Mother of Qurumboy in honor of his son, I returned home.


The next day, doing morning karate training, I noticed that in our mailbox the postman threw the letter. Since my training ground was on the flat clay roof of an old closet, I ducked down, making a triple somersault, and I looked into the mailbox. There lay a letter written on the dog's skin, with the help of a modern ballpoint pen.


The letter looked like this:

"Hey, Mizhappar!

My mother decided to get me married to a beautiful lady named Karahan. A sister came with her husband, and they persuaded me.


-Qurumboy, son, your father died without seeing your wedding. I don't want to die before your wedding. I want to babysit grandchildren while alive, said the mother, shedding bitter tears. I agreed. Come, friend, along with members of his family (with his stepfather and his stepmother), with friends and Mamadiar Yuldashvoy. I had been invited to the wedding of a human rights activist from the United States, Mr. Mackentosh, whom I met when he came to the Commission in prison to study the observance of human rights in prisons. Mr. Mackentosh wants to make a documentary about my wedding. The wedding is scheduled for tomorrow. Come and don't be late.
With respect, Qurumboy."


Oh, expenses again. Going to a wedding with nothing is ugly.  I thought.
I thought and thought then suddenly came up with a unique idea, and I screamed with joy in the voice:


- Eureka-aaaa! Hearing this, my sister's husband, that is, the son-in-law, who came to visit us, jumped up from the place of fright. He thought a fire broke out.


- What's wrong, stepson?! Why are you shouting like a Mockingbird in the night rainforest?! - asked my stepfather, putting one foot boots with cut shaft, and the other boots.


-Don't worry, my stepfather, Qurumboy married our family member and my friend from the village "Lattaqishlaq"! - I said.


- Oh, thank God, I thought our house was on fire again! - said my good stepmom. I decided to give Qurumboy a fur hat, which I made from canine skins orange for his wedding. The next day I wrapped the wedding gift in the newspaper and we went to the wedding on my bike with a biker wheel. My stepfather sits in front of the frame, and my stepmother sitting on the trunk with gifts in hand. Spinning the pedals, I go from time to time, ringing the bell, scaring off children on the road to avoid hitting someone. The road to our village is not paved, every step meets the puddles from yesterday's rain where the floating domestic ducks and geese, are munching, with the help of their beak related to wood, hoping to eat worms. They sounded unhappy when I bothered them. They reacted to us in their own way, nervously waving their wings. Finally, we came to the wedding. I congratulated my friend during the wedding at the entrance and gave him a gift. My stepfather and stepmother also congratulated Qurumboy, and we went into the courtyard, where the wedding took place. You see, Yuldashvoy with Mamadiar sitting at the table, with the guests and drank in honor of Qurumboy and his bride Barahona. I joined them. We sat, so we ate, listen to music and songs. Some dance. Here came Qurumboy and introduced me to a guest from America, Mr. Mackentosh.


- You know Mizhappar, Mr. Mackentosh, a human rights activist. It protects the rights of animals. Sometimes he protects humans, too, -said Qurumboy.
"I'm glad to meet you, Mr. Mackentosh" I said, shaking hands with the human rights activist. After that Qurumboy addressed the American:


- Sir, can I introduce You with my friend. His name is Mishappar. They are very nice people. Mizhappar is working in a collective farm, he is a cold kolkhoz. Do you know where i am? -said Qurumboy with Uzbek accent.
- Oh, Yes, sir! im Not a kolkhoz! Thank You for introducing. Nice To meet You!  said Mr. Mackentosh-, shaking my hand mutually and with interest looked me in the eye with a smile, as a psychiatrist who works in a psychiatric hospital, which brought up the mentally ill.


Here the tipsy toastmaster, grabbed Mr. Mackentosh by the sleeve, as a vigilante enough of a violator of public order, and asked him to dance, too.
- Sorry, very Sorry, I dont know how To dance! - said Mr. Mackentosh, blushing from shame, with a guilty smile on his lips.


Then to his happiness Mamadiar and Yuldashvoy began to revive the ancient Uzbek tradition "tug a war", that is, to compete with the power, trying to take away the opponent's velvet tablecloth, after the bride and groom pass through this cloth on the track. Mamadiar pulled on the tablecloth and Yuldashvoy for himself. They were joined by other cool guys. A fierce battle for the tablecloth began. The crowd of guys moved in one direction and then the other. This sight was like a pack of hungry wolves that plagued the victim. The competing crowd of guys that with a crash amicably fell, then got up. Some fighters had blood in their hands and on their faces. But none of them wanted to let go of the tablecloth. Mr. Mackentosh scared, thinking that guys fight drunk. He took it all on video with great interest in the memory, then sitting, then lying. Here, the crowd suddenly hit the shed, in which were mounted the electric wires. From a powerful blow the beam broke, and the canopy with a roar fell to the ground, destroying everything that was attached to it. The broken wire, flashing a spark, as by welding, and short circuit something exploded. Then a fire broke out and the light went out.


- Oh, My gooood! Mamma, MIA! Something exploded! What was that?! - Mr. Mackentosh exclaimed.


When the joint efforts of the fire under control, the yard was plunged into darkness, as during the massacre of St. Bartholomew. People, started lighting matches, and began to go home.


There you have it, Mr. Sitmirat. Okay, then, I had to go to work. I have to carry pesticides for chemical treatment of cotton seeds. Sorry for the short letter. Hi everyone.


Sincerely, the farmer Mizhappar.

 

12: 00 Bartholomew night.


Collective farm of Vasily Chapaev.

 

 

 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг аъзоси

 

Ой порлаган оқшомлар

(қисса)


1 боб

Кузги дала



Холбўри 20 ёшлардаги ўрта бўйли, сочлари қора, аммо кўз қорачиқлари яшил, қирғийбурун, қалин лаблари устида мўйловлари сабза урган рассом йигит.Гарчанд рассомчилик ўқув юртларини тамомламаган эсада, у олийгохни хатм қилган тажрибали рассомлардан сира кам эмас.Холбўри мойбўёқда ҳам, акварельда ҳам бирдай, рангларни кир қилмай, табиат манзараларини қойиллатиб ишлар, биронта гўзал этюд яратиш ишқида кун бўйи жийдалар, юлғунлар ўсиб ётган дарё соҳилида, шамолларда шаршарадай шовуллагувчи толзорларда, каккулар оҳ чекаётган далалар этагида худди ўлжа излаган овчи каби этюднигини елкасига осганича дайдиб юради.Баъзан тонг саҳарда уйғониб, соҳил тамон йўл оларкан, шудрингли бедазор сўқмоқлари аро ғира - шира сўлим субҳи содиқ сукунатида бири қўйиб, бири сайраётган беданалар овозига қулоқ тутганича: - эх беданалар, муздек шудрингларни ичиб, томоқни шамоллатиб қўйибсизларку.Қаранглар, тинмай йўталяпсизлар –дея ўйлайди ва ўзича жилмайиб қўяди.Соҳилга етгач, ёйилиб оқаётган Қорадарёнинг кўзгу каби ялтираган теран ва сокин сувларига термулганича одамлар ҳали донг қотиб ухлаётган, машиналар ва қушлар шовқини тинган тоза ҳаволи сукунатда асабларини созлайди, шу ҳолатда баланд жарликлар узра тик туриб тонгни қарши олади.
Тонги қоронғуликда, узоқ узоқларда хўрозлар қичқиришга тушаркан, уларнинг ўткир ва ўктам овозлари олмос ойнакесгич каби тонгнинг мусаффо кўзгусини кесиб юборгандай таасурот қолдиради.
Кейин эса осмон этаклари оҳиста оқаришиб, рангпар парқу булутлар дақиқалар ўтган сайин оч сариқ тусга кирганича, бора бора уфқ ранги йўлбарс терисидай кўриниш касб этади.Бу илоҳий манзарани жимгина кузатиш Холбўрининг энг севимли машғулотларидан бири.
Кўп ўтмай тонги сокинлик, теварак - жавониб қушлар сайроғидан жаранглай бошлайди.Қушлар сайроғи урилган тонг жимлиги тоғ ўнгирлари каби акс садо қайтараркан, кўп ўтмай далалар этагидан кўзни қамаштиргувчи баҳайбат қуёш кўтарилади ва тўрғайлар шўх -шодон чийиллаб, тонги далалар устида муаллақ сайрай бошлайдилар.
Далалар узра сайраётган тўрғайлар тонги оппоқ булутларга кўринмас иплар билан осиб қўйилган қўнғироқчалардай жарангдор товушлари билан одамзод юрагини қувончга, шодликка тўлдириб тоширади.
Ҳозир "Қовункапа" қишлоғида куз кезиб юрибди.Ўтлоқларда ўт -ўланлар қувраб, қовжираб, қўнғир -қизғиш ранга кирган, пахтазорлар чаман бўлиб очилган пахталардан қордай оқариб ётибди.Далалар четидаги тут дарахтларининг, толзордаги қари бужур, букри тол ва азим адл теракларнинг барглари қахрабодай сарғайиб, махзун пичирлаб, тўкиларкан, кузнинг ўйчан шамолларида чирпираб учиб, заъфарон капалаклар галаси сингари енгил, оҳиста оҳиста ерларга қўнар, суви қуриб қолган ариқларнинг ўзанига, дарахтларнинг ўйчан соялари акс этган кўзгудай тиниқ анхор сувларига ёғилар, йўллар ва сўқмоқлар гўё сариқ ва қирмизи хазон кўрпасига ўраниб ухлаётгандай.Ҳадемай далалар қуюқ кимсасиз сокин туманлар билан қопланади.Холбўри совуқ куз кечалари чироғи ўчирилган хонасида ётаркан, тунги далаларда, туманлар қаърида наъра тортиб ер шудгорлаётган ёлғиз тракторнинг ҳасратли товушига қулоқ тутганича то кўзларига уйқу илингунга қадар хаёл суриб ётади.Оҳ, бу далаларни қишда кўрсангиз эди!Чирпираб айланиб, рақс тушаётган қорқуюнга термулиб, қорли далаларнинг яйдоқ кенгликларида бўғзигача қорга ботган чўкиртакларнинг, қамишларнинг совуқ изғиринда аччиқ изиллаган, ғувиллаган товушларига қулоқ тутсангиз эди.Ромга таранг тортилган мато каби оппоқ қордан тундрадай оқарган теварак атрофнинг кундуз каби ёп -ёруғлигини, машиналар шовқини тинган қорли сукунатда далалар кимсасизлигини тасаввур қилиб, лаззатланмоқ, ҳузурланмоқ бахти ҳар кимга ҳам насиб этавермас? Ҳа, ҳозир бу ерларда куз ҳукмрон. Холбўри бундай паллалар уйда ўтиролмайди.У уч оёқли этюднигини дала четига ўрнатиб олиб, қахрабо ҳазонлар ёғилаётган теракзорлар, соҳилдаги толзорлару илонизи сўқмоқлар, кузги кимсасиз дала йўлларини матога мойбўёқда акс этдириш билан банд.Ҳаво очиқ бўлгани учун узоқдаги уфқларга туташ пахта далалари ортида Тянь -Шань тоғ тизмаларининг қорли чўққилари аниқ кўриниб турар, пахтазорда одамлар эгатлар оралаб энкайганларича пахта териб юрардилар.Холбўри пахтазорлар устидан гувиллаб учаётган чуғурчуқларнинг безовта галаларига термулганича қўлидаги мўйқалам бўёғини латтага артиб, бир зум осмонларга термулиб қолди.Чуғурчуқлар галаси ҳавода парвозини тез тез ўзгартириб, дарё соҳилидаги бошоқлари олтиндай товланиб пишган шолизорлар тамон учардилар.Бу кузги чуғурчиқ ва чумчуқларнинг улкан галалари узоқдан шамол ипларини узиб қаёқларгадир учириб бораётган парашютларга ўхшайди.Холбўри яна этюд ишлашда давом этди.У шу қадар берилиб ишлардики, ҳатто шаҳарлик хашарчи қизнинг шундоқ ёнида туриб, яратилаётган гўзал картина эскизига ҳайрат билан тикилиб турганини ҳам сезмасди. Агар этюдга масофадан назар ташлаш мақсадида ортига тисарилмаса ва қизга урилиб кетмаса, у ҳамон ҳайратдан донг қотган биринчи тамошабиннинг келганини ҳам сезмай ишлайверган бўларди.

-Э, ахир одам деган сал йўталиб нетиб келадида.Юракни ёрай дедингизку, оппоқ қиз -деди Холбўри жўрттага жиддийлашиб.

-Кечиринг, рассом ака.Чизаётган картинангизга хушим кетиб... -деди қиз, айбдорларча бош эгиб, гоҳ рассом йигитга, гоҳ этюдникка ер остидан ўғринча назар ташлаганича, уялиб.

-Ҳечқиси йўқ, оппоқ қиз, хазиллашдим.Ҳавотир олманг, ҳаммаси жойида.Юрагим ёрилгани йўқ.Ишонмасангиз кўксимга қулоқ солиб, юрагим ураётганига ишонч ҳосил қилишингиз мумкин -деди Холбўри самимий жилмайиб.

-Товбаааа, сиз рассом экансизда а? Далаларни, дарахтларни, тоғларни худди ўзига ўхшатиб қўйибсиз.Қандай ажойиб! -деди қиз ҳамон ҳайратини яширолмай, ҳаяжон ичра.

-Чизаётган этюдим сиздай соҳибжамол қизга ёққани учун ўзимни худди асари Париждаги Лувр музейидан ўғирлаб кетилган бахтли рассомдай ҳис қилаяпман -деб қўйди Холбўри ишлашда давом этиб.Кейин қизга ярим ўгриларкан: -Менинг исмим Холбўри - деди ўзини таништириб.

-Менинг исмим Илтижо деди қиз уялибгина.

-Исмингиз ҳам ўзингизга ўхшаб ғоят чиройли экан.Агар камондай қайрилма қошларингиз бўлмаса, худди машҳур италян рассоми Леонардо да Винчи чизган портретдаги Монна Лизага ўхшаркансиз.Сиз билан танишганимдан хурсандман -деди Холбўри.

-Мен ҳам -деб қўйди қиз, ҳамон этюдникдан кўзларини узолмай.

-Сизни авваллари ҳеч учратмаган эканман.Кўринишингиздан шаҳарлик қизларга ўхшайсиз.Бу ёқларда нима қилиб юрибсиз дайдиб? Ё қариндошларингизникига меҳмонга келдингизми? -сўради Холбўри, мўйқаламдаги бўёқни латтага хафсала билан артиб.

-Мен тиббиёт институтининг 3 босқич талабасиман.Курсимиз билан пахта йиғим теримига кўмаклашиш учун келдик.Биз ёрдамчи хашарчилармиз - тушунтирди қиз.

-Тушунарли -деб қўйди Холбўри.Кейин яна ишга киришаркан, давом этди:

-Эшитишимча бошига қоп кийган махсус жаллодлар пахта териш нормасини бажармаган талабаларни карнай - сурнай ва ноғораи калон садолари остида дала шийпонининг пешхорисига намоишкорона осиб қатл қилармишлар, шу ростми? -деди у.

Бу гапларни эшитиб, қиз бўйнидаги харир рўмоли билан оғзини тўсганича нозик елкаларини силкитиб астойдил кула бошлади.

Кейин: -Товба, сизни рассом десам, қизиқчи ҳам экансизда а? Ҳеч жаҳонда пахта териш нормасини бажармаган талабани ҳам дорга осадиларми? -деди у кулишда давом этаркан.

-Энди, йигит кишига етмиш хунар оз дейишадику машойихлар.Хар тўкисда бир айб деганларидай, шунақа ҳазил мазах деса томдан ташлайдиган қизиқчилик одатим бор.Зерикмай ҳазиллашиб турайлик дедим –да, оппоқ қиз. Лекин, керак бўлса, пахта теришда сизга ёрдамлашишдан ҳам тоймайман.Ёрдамчиларга ҳам ёрдам керак ахир.Медицина тили билан айтсак, "тез ёрдам" -деди Холбўри.

-Э, Худо сақласин. Ҳеч бандани тез ёрдамга мухтож бўлгулик қилмасин -деди қиз.

-Яхши. Унда тез эмас, сал секинроқ ёрдамлашаман - деди Холбўри илжайиб.

Қиз яна кулди. Кейин худди муҳим бир нарса ёдига тушгандай ялт этиб йигитга қараркан: -Кечирасиз, Холбўри ака, сиз одамнинг суратини ҳам чизасизми? Бизнинг шаҳарда рассомлар хиёбонларда ўтириб олиб, ўтган - кетган одамларнинг суратини чизиб беришади.Мен ҳеч суратимни чиздирмаганман.Агар сиз чизиб берсангиз, портретимни дугоналаримга кўрсатиб, мақтаниб юрардим - деди Илтижо.

-Яхши - деди Холбўри ва мато қопланган ромлардан бирини олиб, этюдникка махкамларкан, қизга қилт этмай кулиб туришни буюрди.

-Аввал кўмир билан қоралама қиламиз, кейин... деди у қизнинг дўндиққина оппоқ юзларига, шахло кўзларига, ғунчадек лабларию, оққушникидай силлиқ бўйинларига бир зум ўйчан термулиб.

Холбўри чизишни бошлаши билан қиз лунжларини шишириб, кутилмаганда кулиб юборди.

-Ие, кулмангда.Ахир қилт этмай ўтиринг дедимку сизга -деди Холбўри, гоҳ қизга қараб, гоҳ ромматога кўз югиртириб, бадиий кўмир билан тез тез қоралама қиларкан.

-Кулгим қистаб кетяптида -деди Илтижо яна қайта жиддийлашишга тиришиб.

Холбўри бир зум чизишдан тўхтаркан, битта оппоқ бўлиб очилган пахта чаноғини банди билан узиб, қизнинг қуюқ ва майин сочларига, чаккасига қистириб қўйди.Сўнг яна ишга шўнғиди.

Илтижо қилт этмай ўтирсада, ҳамон кўз қири билан этюдникка қараб турар, суратининг қай йўсинда чизилаётганини билгиси, матодаги тасвирга қарагиси келарди.

-Яхшилаб чизяпсизми? Яна карикатурамни чизиб қўйманг! -деди у. Сўнг сабрсизланиб: - Ҳали узоқ ўтиришим керакми? Бўйним толиб кетдику -деди.

-Ҳечқиси йўқ, сабр қилинг. Кечаси бўйнингизга тахта боғлаб ётсангиз, эрталабгача дардингиз мусаффо бўлиб кетади, Худо ҳохласа - деди Холбўри.

 

 

 

Подробнее...

 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг аъзоси

 

Ой порлаган оқшомлар

(қисса)


16 боб

Тишсиз арра



Қиличбек Қоплонович қизи Илтижога тўйдан бир неча кун аввал шундай деб насихат қилган эди.

-Қизим, биз сени ҳеч нарсадан кам қилмай, авайлаб ўстирдик.Сен бизнинг ёлғиз, эрка фарзандимиз, кўрар кўзимизнинг нури, оқу қаросисан.Мана, вояга етиб, катта ҳаётга қадам қўйяпсан.Ўзинга муносиб, Ашрапилло деган ўқимишли, маданиятли, тадбиркор куёвни топдик.Илоё қўшганинг билан қўша қари.Ўзларингдан кўпайиб, бахтли бўлинглар.Лекин қизим бу ҳаёт деганлари жуда мураккаб жараён.У дунёда оловли лава булкиллаб қайнаб турган жаҳаннам жарлиги узра тортилган пулсирот бор деб эски китобларда келади.Билсанг, ўша қилдан ингичка, қиличдан ҳам ўткир пулсирот бу дунёнинг ўзида ҳам бор.Тубсиз ҳалокат жарлари устига қурилган, туғилишдан ўлимгача таранг тортилган бу сиротнинг номи ҳаётдир!Кимки нозик кўприкдан ўтаётиб, нотўғри қадам ташласа, ўша тубсиз ҳалокат жарлигига қулайди.Ҳам жисмонан, ҳам маънавий ҳалок бўлади.Жисмоний ҳалокат оқибатида киши нари борса, жони узилиб, оламдан ўтар.Лекин маънавий ҳалокатга йўлиқса, қалби ўлса, у абадий азоб уқубатларга маҳкум бўлади!Чунки жисм муваққат, руҳ билан қалб эса абадийдир!Бу дунёни бевафо ёлғончи дея хақоратлаш ҳам гунох!Негаки одам боласи у дунёдаги мангу ҳузур -ҳаловатни ҳам, абадий жаҳаннам азобини ҳам шу дунёда, ўзи ҳали ўлмай туриб топади, тайёрлаб қўяди.Шунинг учун бизнинг бу дунёда фақат тўғри юришдан бошқа йўлимиз йўқ.Тўғри йўлдан адашма, қизим.Борган жойингда тиниб, тинчи.Қайнона, қайнотангни ҳурмат қил!Куёвингнинг измидан чиқма.Уларга гап қайтарма.Сендан илтимосим, агар бизни рози бўлсин десанг, у оиладан бу уйга гап кўтариб келма.Чунки “деди деди” сўзлари билан оилалар вайрон бўлади.Қуда андалар ўртасига совуқлик тушади.Сенинг энг ашаддий душманинг ҳам, энг яқин дўстинг ҳам ўз тилинг.Тилга ҳушёр бўл, болам.Ёмон гаплардан, ғийбатлардан тийилиб, одамлар ҳақида фақат яхши гапларнигина гапиришни ўрган.Жон бор жойда жанжал бор дейдилар.Ҳатто подшоларнинг уйида ҳам ўзаро тушинмовчиликлар, муаммолар, оилавий можаролар бўлиб туради.Бу табиий.Ҳамма гап ўша юз бериши мумкин бўлган жанжалнинг олдини олишда, муаммоларни қизишмай, яхши гаплар билан ҳал қила билишда, муросаи мадора билан оила мувозанатини сақлаб қолишда.Жамият тинч –тотувлигини, одамлар ва халқларнинг ўзаро аҳиллигини аввало жамиятнинг энг кичик ячейкаси ва модели бўлмиш оиладан бошлаш керак, оилада аввал тартиб -интизомни ўрнатиш ва уни мустахкамлаш керак.Бу шунчаки чиройли гаплар эмас, бу ҳикмат!Мен шу пайтгача бировга насихат қилмаган эдим.Бугун сенга насихат қилмоқдаман.Чунки сен менинг жигарбандимсан.Шу гапларимни доимо ёдингда тут –деди у.Дадасининг ўша гапларини ёдида сақлагани учун ҳам Илтижо эрининг ва қайнонасининг зулмларига чидаб, тош тишлаб яшайди.Табиатан ўта жиззаки ва инжиқ қайнонаси ҳар куни нимадандир камчилик топиб, тўхтовсиз жағиллайверади, йиғлаб, қарғаб, Илтижонинг жисму жонини эговлайди.

-Э, картошканинг пўчоғини ҳам шунча қалин арчадими одам?!Кеча сиз арчган пиёз пўчоғини қайта ажратиб, бир паловга етгулик пиёз паррак йиғиб қўйдим!Ашрапилло болам бечоранинг қийналиб топганини бундай ҳавога совуриб, исроф қилаверсангиз, эртага бори буддимиздан айрилиб кафангадо бўламизку!Э, Худо!Шунақаям келин учрайдими бизга!Бою босомон, амалдор одамнинг қизи деб алданиб, қаёқдан ҳам шу сиртини силаган, молфахм қизни келин қилдима!Вой пешонам қурсин манинг, пешонам қурсииин!Ҳа, аттанга!Аттаааанг!Менинг ўғлимга кимлар қизини бермасди!Бу жодугар ўлгур онаси билан бахши пархон қилиб югириб, сеҳру жоду қилиб, охири ўғлимниям мендан совутди.Боламнинг бурнидан ип ўтказиб олди, жувонмарг.Биламан, биттани бекорга туққани йўқ бу писмиқ!Боламнинг бошини айлантириб, бор бойлигини ўзига хатлатиб, охири ўғлим иккаламизни кўчага хайдамаса гўрга эди!Э, ҳамма айб ота онада! Уйда боласига тарбия бермаса қийин эканда!Унақа одамларнинг бойлиги, гариллагани итнинг кетига!Бу яшшамагур кечаси нима билан шуғилланади билмайман, қачон қарасанг ухлагани ухлаган!Оламни сув босса, тўпиғига чиқмайди!Ҳа, келин деган саҳарда туриб, ховлини, кўчани ёғ тушса ялагундай қилиб супуриб қўймайдими!Онаси супурги ушлашни ҳам ўргатмаган эканда!Ҳамма ёқни чангитиб, шатиллатиб супириб, сотиб олганимизга ҳали бир йил ҳам бўлмаган ойим супургини асфальтга ишқаб, ейилтириб, адойи тамом қилибдия! Э бу келинмас, бизнинг оиламизни хонавайрон қилиш учун келган ёвуз душман экан! Шу зодинга ўт тушкур шумқадам келдию оиламиздан барака кўтарилди!Вой, менинг ўғлимга кимлар қизини бермас эдия!Бундай шошилмай, ҳокимлар, банкирлар ва бошқа казо казолар билан қуда анда тутинсам бўлмасмиди?! Хапгина сани!Қараб тургин!Яқинда думингни тугиб, ўғлим Ашрапиллога онаси ўпмаган 15 яшар қизни олиб бераман, рашкдан куйиб, жизғанак бўлиб, тўппа тўғри жаҳаннамга равона бўласан!-дея тинимсиз жаврайди у.

Бир гал ҳатто ўғли Ашрапиллога: -Сен сўтак, эр эмас, латта экансан, латта!Бўш қўйсанг бу жувонмарг эртага бошинги чиқиб олади!Эркак деганнинг сал қамчисидан қон томиб туриши керак!Хотинини итоатда ушлаб туриш учун уни ҳеч йўқ бир кунда беш ўн дарра уриб туриш керак!Э, ётқизволиб қорнига тепмайсанми?!Ҳе, ўғил бўлмай ўл, хайвон!Хотининг мени урсаям қараб тураверасанми?! –дея йиғлаган эди, ғазабдан Ашрапиллонинг тепа сочи тикка бўлиб, кўзлари қонга тўлди ва шахд билан Илтижога юзланди.

-Нима?!Вой харомией!Сен ҳали онамга қўл кўтарадиган бўлдингми?!Мени туғиб, дунёга келтирган, ўзи емай едириб, киймай кийдириб улғайтирган меҳрибонимга, муқаддас Каъбамгая?!Вой онагинангни осма кўприкка осиб... сука!Мен онамнинг олдида сендақаларнинг миллионтасидан кечиб қўяман! Хотин йўлда, фарзанд белда, онам эса битта! -дея Ашрапилло Илтижога ташланди ва уни уриб, ерга йиқитиб, дуч келган жойига дод дегизиб тепаверди.Илтижо зорланиб: -Ашрапилло ака!Мен онангизни урганим йўқ!Бу тухмат!Худо ҳаққи урганим йўқ!Менинг бу бақувват аёлга кучим ҳам етмайди!Етган тақдирда ҳам ўз онамни ураманми?!Наҳотки мени шундай пасткаш деб ўйласангиз?!Мен ахир, онажонни сиздан ҳам қаттиқроқ ҳурмат қилман!Ишонинг! –деса ҳам, ялиниб ёлборса ҳам тўхтамади.У бечора Илтижони чарчагунича дўппослади.

-Қанақа тухмат, а, қанақа тухмат!Вей, беш вақт номоз ўқийдиган, рўза тутадиган менинг иймон эътиқодли онажоним сочлари оқарганда ёлғон гапирадиларми?Ҳозир талоқ паттангни қўлинга тутқазайми а?!Қумталоқ қўйиб ташлайми?!Вой аблах ношукур, нонкўўўўр!Еганинг олдингда, емаганинг кетингда бўлса, сенга яна нима етишмаяпти а?! -дея бақирарди у ҳамон Илтижони тепкилаб.

-Урса дедим, ахмоқ! Ургани йўқ ҳали! Қўл тегизиб кўрсинчи, ўзим уни уриб, оёқ қўлларини синдириб ташлайман! –деди Илтижонинг қайнаси.

Шундан кейингина Ашрапилло уришдан тўхтади.

 

 

 

Подробнее...

 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг аъзоси

 

Ветеран


Бу инсоннинг юрак кўзгуси,

Чил - чил синган, бўлмайди бутлаб.

Дўстим, унга қўл чўзиб, ҳеч йўқ,

Байрам билан қўйсангчи қутлаб.

 

 

Мискарнайлар бўғзидаги "Вальс",

Садолари ўйнар ҳавода.

Қаҳрамоннинг сийрак сочларин,

Тортқилайди тонги шаббода.

 

 

Шу кунларда ёлғиз қолган у,

Йўқдир бунда тенгдоши, тенги.

Узоқларга термулар, қўлсиз,

Хилпирайди шамолда енги.

 

 

 

15 август, 2010 йил.

Тонг. Торонто шаҳри, Канада.