Поиск

Abdulqosim   MAMARASULOV


 

 

 

BARLOS      QIShLOG‘ININ G

ZUMRAD    TONGLARI












MUNDARIJA




Umid uchquni  (Odil Yoqubov so‘zboshisi).3

Sevishganlar ............................................. .5

Jarima........................................................ 8

Yigit ham yig‘laydimi?............................18

Ismatning qismati................................... 23

Hasharchilar............................................... 29

Somonchilar............................................... 31

Yo‘lovchi.....................................................  36

Birinchi qor..............................................  43

Hayotning bir lahzasi...............................  46

10.   Bir dona non.............................................  52

11.   Bolalikka qaytish...................................... 57

12    Oysuluvning ko‘z yoshlari………………   62

13.   May yomg‘iri  .............................................  68

14. Yashashning yo‘li ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,

15.  Uch so‘m pul,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,




Фото УзА

 

 

 

UMID UChQUNI




Bunga ham besh-olti yilcha bo‘ldi. O‘sha paytlar G‘afur G‘ulom nomli Adabiyot  san‘at nashriyotida bosh muharrir muovini edim. Kunlarning birida eshik ochildiyu,qorachadan kelgan, ozg‘ingina yigit ichkari kirdi, keyin u mendan: “Siz Odil akamisiz?” deb so‘radi. “Ha” dedim.  “Men hikoyalar opkeluvdim”.

Ish boshimizdan oshib yotgan edi. Rosti, bir oz ensam qotdi. “Qoldiring, birorta muharrirga beraman, ko‘radi. Fikrlarini aytadi sizga” dedim. Uning ko‘zlari jovdiradi. Hikoyalarimni sizga o‘qitaman degan niyatda uzoqdan yo‘l bosib kelgandim. Jillaqursa, birontasini varaqlab chiqmaysizmi, a?” - Shu iltijo bois, qo‘lyozmalari bilan batafsil tanishish niyatida emas albatta, biron hikoyasiga ko‘z yugurtib chiqa qolay, degan o‘yda qo‘lidagi jildni oldim, ochdim: “Somonchilar” - birinchi hikoyaning nomi. Unga ko‘z yugurta boshladimu… qanday nihoyasiga yetganimni ham sezmay qoldim. Hikoya qishloqning el qatori yashayotgan oddiy bir yigiti haqida edi. Ya‘ni: kuz, barlosliklar ham g‘imirlab qolishgan. Qosh qoraygandan keyin ko‘pchiligi sovxoz g‘allazoriga urib ketishadi. Sababi – tirikchilik, somon o‘g‘irlashadi. Hikoya qahramoni – manglay teri bilan obro‘ topgan, anavilarga qo‘shilishni istamaydi. Sevikli xotini, nima, hammaga halol somon sizga nohalolmi, bizniyam mol-holimiz bor-ku, qahraton qishda hali bir siqim somonga zor bo‘lamiz, deb uni qistovga oladi. Bunday o‘ylab qarasa, xotinining gapidayam jon bor. Hamma tashib yotibdiyu, birov bir narsa deyayotgani yo‘q! Xullas, qahramonimiz somon o‘g‘irlashga chiqadi va… bir necha kundan beri somon tashiyotgan hamqishloqlari bir chetda qolib, u qo‘lga tushadi…

Nozik yumorga yo‘g‘rilgan bu asar qahramonga katta muhabbat bilan yozilgan edi. “Somonchilar”dan so‘ng bosh ko‘tarmay birin-ketin qolgan hikoyalarni ham o‘qib chiqdim. Ularda oddiy qishloq kishilarining hayoti o‘ynoqi ohanglarda, tiniq va bag‘oyat samimiy ifoda etilgan edi. O‘sha yosh yozuvchi kim ekan o‘zi, deb so‘rarsiz. U – Abulqosim Mamarasulov…

Ehtimol, eshitmagan quloqqa g‘alati tuyular, lekin rosti: o‘sha kungacha garchi o‘nlab yoshlarning qo‘lyozmalarini o‘qigan bo‘lsam-da, hali biron marta bu qadar hayotiy, qahramonlari tirik, voqealari ta‘sirchan hikoyalarni uchratmagan edim. Bugun Abulqosim Mamarasulovning yangi hikoyalari bilan tanishgach, o‘sha galdagidek, beixtiyor yana Vasiliy Shukshinni esladim. U oddiy rus kishilari: harom –harishdan yiroq, pok, halol kimsalar, uddaburro va qilvirlar bilan to‘qnashib, yonib-kuyib yuradigan “chudak”lar, ya‘ni g‘alati odamlar haqida durdonalar yaratdi. Shukshin asarlariga xos bo‘lgan ayrim jihatlar Abulqosim Mamarasulov hikoyalarida ham ko‘zga tashlanadi, u barloslik “chudak”larning jonli qiyofalarini chizadi, tabiiyki, bu o‘ziga xos iste‘doddan dalolatdir.

Abulqosim Mamarasulov qahramonlari g‘alati: sodda-mug‘ambir,anqov-ayyor bu kimsalarning hatti-harakatlari odatiylikka sig‘ishmaydi. Mana, “Sevishganlar” hikoyasidagi Saydan, u g‘aroyib yigit, Norxolga soyaday ergashib yuradi, maqsadi – qiz sevadimi, yo‘qmi, shuni bilish. Beixtiyor kulging qistaydi: chudak. Uning anoyinamo qiliqlarida qalbining beg‘uborligi ko‘zgudagiday ko‘rinib turadi. Saydan og‘zidagi oshini oldirib qo‘yadiganlardan ham emas. Bir so‘z bilan aytganda u yosh zamondoshimiz. O‘zi zo‘r yigit-da. Qaddi-qomati kelishgan… Norxol uni sevadimi? O‘zi ham bilmaydiyuyuyu Uning so‘rog‘iga bir nima demaydi. Chunki maktabni bitirib, o‘qishga bormoqchi. Institutga kirib o‘qiydigan bo‘lgach, sevmasligi kerak-da. Yo‘qsa, xayoli bo‘linib, miyasiga dars kirmay qoladi”. Bundan  tashqari, Norxol gap-so‘z bo‘lishdan qattiq cho‘chiydi. Aksiga olib shunday bo‘ladiki, Saydan uning yo‘lini to‘sadi, o‘padi va albatta Norxolning “ehtiyotkor”ligi tufayli bu gap o‘sha oqshomdayoq butun Barlosga yoyiladi…

“Jarima”dagi Banot, barlosliklarning nazarida, xudoning balosi. Aslida u tirikchilik deb diydasi qotgan, haqni joyida qaror toptirishga qodir ayol. Hikoyani o‘qir ekansiz, barcha undan yuz o‘girganiga guvoh bo‘lasiz, o‘zingiz esa ich-ichingizdan Banotni yoqlaysiz. Undan yuz o‘girgan barlosliklar asarda kam ko‘rinsa-da, tasavvuringizda yaxlit jonlanadi. Chunki bu toifani  -  murosachilarni ko‘p ko‘rganmiz, ularga qolsa, hech kim tinchini buzmasa, sen je, men je, deb bahamjihat yashashsa. Shu sabab haqgo‘y Banotni sig‘dirmaydi ular…

“Yigit ham yig‘laydimi?”da yosh yozuvchi kattalar dunyosiga erta tushgan murg‘ak qalbning iztirobli kechinmalariyu, sog‘inchini ta‘sirchan yo‘sinda ifoda etsa, “Oysha xolaning “kuyovi”da  yana g‘aroyib kishilar hayotini  qalamga oladi. Asosan dialogga qurilgan hikoyada muallif bts badiiy vosita imkoniyatlaridan durust foydalanadi: munozarayu, suhbatlar harakter qirralarini ochishga xizmat qiladi. Hikoyadagi Abdurazzoq ham g‘alati odam. E yo‘q, be yo‘q, Oysha xolaning bir og‘iz gapiga ishonib, seni uylantiraman, deb so‘pinamo Toshtemirning soqol-mo‘ylovini qirib tashlaydi. Boyoqishni ne kuylarga soladi. Hatto tayinsiz shubha tufayli kelinini uydan haydab chiqayozdi. Keyin… shunisi muhimki, Abdurazzoqning hatti-harakatlari xamirida ham ezgulik yashirin. Qiliqlaridan kulish barobarida astoydil unga xayrixoh bo‘lasiz. Bular barchasi o‘z navbatida yosh yozuvchi g‘aroyib zamondoshlari dardi-dunyosini, orzu-o‘ylarini, quvonchu-tashvishlarini chuqur hil qilishini, ularga mehri cheksiz ekanligini ko‘rsatadi.

Abulqosim Mamarasulov qahramonlari – tirik odamlar. Menimcha, adabiyotning bosh vazifasi – tirik odamlar qiyofasini yaratish, ularning qalb dramasini san‘atkorona ifodalashdan iborat.

Yosh yozuvchining qaysi hikoyasini o‘qimang, xoh  “Yo‘lovchi”, xoh u – “Jarima” bo‘lsin, hayotning sarkash bir parchasidek taasurot qoldiradi. Shu xususiyatni Daniil Granin ham e‘tirof etdi.

Bu hikoyalar haqida yana batafsil gapirish mumkin. Lekin shu o‘rinda men boshqa bir masalaga to‘xtalmoqchiman: chin san‘at asarini kitobiy, yuzaki narsalardan ajratish oson emas. Buning uchun did va estetik sa‘viya yuksak bo‘lmog‘i darkor. Xuddi shu yo‘nalishda qilinishi lozim ishlar oz emas. Biroq afsus-nadomatlar bo‘lsinki, kitobiylikka ko‘nikkan ayrim munaqqidlarimiz ham o‘quvchi didini o‘stirishga emas, aksincha, qashshoqlashtirishga “xizmat” qilishadi. Ehtimol, Abulqosim Mamarasulov asarlari o‘shandaylarning “yuksak talab”iga javob bermas, lekin imonim komilki, nozikta‘b kitobxon bu hikoyalarni hayajon bilan o‘qiydi va o‘qish barobarida g‘aroyib zamondoshlari bilan hamdard, hamnafas bo‘ladi.

Yaxshi asar atrofida bahsu-munozara tug‘ilishi tabiiy. Kimnidir maftun etgan hikoya boshqa birovga yoqmas, biroq hayotiy asar bilan kitobiy asarni ajrata bilmaslik – didsizlik, xolos.

Abulqosim Mamarasulov iste‘dodli yosh yozuvchi. Uning hikoyalariga xos asosiy fazilat – bu, menimcha, insonni ma‘naviy faollikka da‘vat etuvchi kuchdir.

 

Odil YOQUBOV.

 

 


 



Подробнее...

 

Холдор  Вулкан

16  глава  из  роман  «Юлгун»

Деревянный  панцирь  Далаказана

 

 

После  того,  как  солнце  село  за  горизонт,  огромная  стая  ворон  прилетела  на  ночлег  и  расположилась на  верхушках высоких тополей вокруг  полевого  стана. Сидя  на  оголенных  ветках  деревьев, вороны  хором  шумели,  оглушая  окрестность своим карканьем. Многие  из  них  роняли на землю орехи,  которые  держали   в  своих  клювах. Сын  Фариды  Мекоил   взял  один из этих  орехов,  разбил  его камнем  и  стал  есть. Но,  Фарида  прибежала  вовремя,  и  отняв  разбитый  орех  у  сына,  стала упрекать  его.
- Не  ешь  эти  орехи! – сказала она. Гляди,  вороны  пробили  их  насквозь  своими  клювами!  Они  грязные! Если  будешь  есть  их,  ты  можешь  заболеть  птичьим  гриппом .
Вороны  успокоились  только  с наступлением темноты. Фарида  уложила детей  в постель,  рассказала им  несколько узбекских  народных  сказок,  и  дети  крепко  уснули.  Фарида  лежала  в  ночной  тишине, прислушиваясь  к  урчанию  далекого,  одинокого  трактора,  который  работал  во  мгле  на  полях,  окутанных  туманами. Она  думала  о  трактористе  который  рассказывал  ей  о  своей несчастной  любви. Бедный  Газинияз,   может  он  сейчас  поёт  печальную  песню  во  весь  голос,  под  шум  трактора,  глядя  на  поле,  сквозь  туман,  который разрезает  своим  острым  рыжим  светом  фар  его  единственный  друг  трактор  "Алтай". Может быть,  он  с  горячими  слезами  на  глазах,   вспоминает  и  мысленно  разговаривает   своей  возлюбленной  девушкой,  которая  умерла.

 

 

 

 

Подробнее...

 

0_c3d3f_4c0c2109_XL (700x462, 134Kb)

Ўшлик фаоллар:

Бизга зиён келтирманг!

 

 

Ўшлик бир гуруҳ ўзбек фаоллари ўзбекистонлик айрим санъаткорларга мана шундай мурожаат қилмоқдалар:

 

24.05.2012

 

Қирғизистонлик бир гуруҳ фаоллар ўзбекистонлик санъаткорларга ўзбек ва қирғиз миллати ўртасида миллатлараро нафрат қўзғатишга сабаб бўлувчи ашулларни айтмаслик илтимоси билан очиқ хат ёздилар.

Маълумки, бир қатор ўзбекистонлик санъткорлар 2010 йилги Ўш қирғинидан сўнг қирғиз миллатига қарши қаратилган ашулларни айтиб, уларни интернет, ДВД дисклари ва қўл телефонлари орқали тарқатганлар. Ўшлик ўзбек фаолларининг айтишларича, бундай ашуллалар қирғиз ва ўзбек ёшлари ўртасида турли низоларнинг келиб чиқишига сабаб бўлмоқда.

Озодлик радиосига юборилган мурожаат матни жузий ўзгаришларсиз эълон қилинмоқда.


Ўзбекистонлик санъаткорларга

ўшлик фаоллар мурожаати:

 


Ҳурматли миллатдошлар!

2010 йил 10 июн фожеасидан сўнг бутун дунё ўзбеклари жабрланган қиргизстонлик  ўзбекларга ҳамдардлик билдирдингиз,  дардимизга шерик бўлиб, жабрланганларга моддий ва манавий кўмак кўрсатдингиз, сизлардан миннатдормиз, катта рахмат, хеч қачон унутмаймиз.

Бугунги кунда ҳам оммавий ахборот воситалари оркали бу ердаги вазиятни кузатиб бораётганингизни биламиз ва шунинг учун ҳам сизларга мурожаат қилиб, айрим қўштирноқ ичидаги санаъткорларни миллатлараро жанжал чиқаришга олиб келадиган қўшиқлар айтишдан тийилишни илтимос қилиб кетамиз.

Барчага маълум, Марказий Осиё халқларини қадимдан тили, дини, маданияти, урф- одатлари бир - бирига яқин, ягона десак адашмаймиз. Шунга қарамасдан, айрим санъаткорлар икки миллат вакилларини бир - бирига қайраб, бир миллатни ерга уриб, иккинчисини кўкларга кўтариб куйлаган қўшиқлари, бугунги кунда қўл телефонлари ва ДВД дискаларда халқ орасида тарқаб, ёшларимиз ўртасида миллий низо келиб чиқишига сабаб бўлмоқда.

Унингсиз  ҳам миллатлараро вазият қалтис турган бир пайтда, бундай қўшиқлар жабрланган қирғизстонлик ўзбекларга бир қатор муаммолар олиб келаябди. Бу  вазият кимларгадир қўл келаётгандир. Бироқ бу ерда қолиб яшаётган халққа ёмон оқибатлар олиб келиши аниқ.

Бугунги кунда биз - қирғизстонлик ўзбеклар ва қирғизларга фақат тинчилик ва осойишталик керак. Халқимиз бугунги кунда руҳий, маънавий, хуқуқий, ижтимоий кўмакка муҳтож булиб турган бир пайитда, бундай тутуруқсиз ашуллалар миллатдошларимиз учун фақат зиён олиб келади. Биз шундай санъаткорлардан илтимос килиб кетамизки, бундай ашулалар айтишдан ўзингизни тийиб, миллатлараро дўстлик, бирдамлик ва миллатларини эзгуликка тарғиб этадиган куй ва қўшиқларини яратсангиз.

Шунингдек, ўзбек ва қирғиз ўртасидаги муносабатларга путр етказувчи қўшиқларингизни интренет сайтларидан олиб ташлашингизни, уларнинг ДВД дисклари ва қўл телефонлари орқали тарқалишини тақиқлашингизни ҳам илтимос қиламиз.

 

Ўш шаҳридан:

 

Рахматиллаев Иззатулло,  ҳуқуқ фаоли

Махмудова Хафиза,  “Фаол аёллар” гуруҳи

Мирзараҳимов Аҳмадулло ҳожи,  имом-ҳатиб

Маткаримова Одинахон, қаҳрамон она

Мамажонова Фотима, маҳаллий фаол

Каххорова Махфуза,  ўқитувчи

Матқасимова Манзурахон, журналист

Жўраев Ахмаджон, пенсионер

Кодирова Минура, маҳаллий фаол

Жениш Тороев, ҳуқуқ фаоли

Юлдашова Матлюба, маҳаллий фаол

 

 

 


23 май 2012 йил.

 

Манба: "Озодлик"  радиоси ўзбек  хизматининг  расмий  сайтидан  кўчирилди.

 

 

 

 

 

 

 

O‘shlik faollar: Bizga ziyon keltirmang







 

 

O‘shlik bir guruh o‘zbek faollari o‘zbekistonlik

ayrim san‘atkorlarga mana shunday murojaat qilmoqdalar.





24.05.2012

 

 

Qirg‘izistonlik bir guruh faollar o‘zbekistonlik san‘atkorlarga o‘zbek va qirg‘iz millati o‘rtasida millatlararo nafrat qo‘zg‘atishga sabab bo‘luvchi ashullarni aytmaslik iltimosi bilan ochiq xat yozdilar.


Ma‘lumki, bir qator o‘zbekistonlik san‘tkorlar 2010 yilgi O‘sh qirg‘inidan so‘ng qirg‘iz millatiga qarshi qaratilgan ashullarni aytib, ularni internet, DVD disklari va qo‘l telefonlari orqali tarqatganlar. O‘shlik o‘zbek faollarining aytishlaricha, bunday ashullalar qirg‘iz va o‘zbek yoshlari o‘rtasida turli nizolarning kelib chiqishiga sabab bo‘lmoqda.


Ozodlik radiosiga yuborilgan murojaat matni juziy o‘zgarishlarsiz e‘lon qilinmoqda.

 

 

 

O‘zbekistonlik san‘atkorlarga o‘shlik faollar murojaati

 

 


Hurmatli millatdoshlar!


2010 yil 10 iyun fojeasidan so‘ng butun dunyo o‘zbeklari jabrlangan qirgizstonlik  o‘zbeklarga hamdardlik bildirdingiz,  dardimizga sherik bo‘lib, jabrlanganlarga moddiy va manaviy ko‘mak ko‘rsatdingiz, sizlardan minnatdormiz, katta raxmat, xech qachon unutmaymiz.


Bugungi kunda ham ommaviy axborot vositalari orkali bu yerdagi vaziyatni kuzatib borayotganingizni bilamiz va shuning uchun ham sizlarga murojaat qilib, ayrim qo‘shtirnoq ichidagi sana‘tkorlarni millatlararo janjal chiqarishga olib keladigan qo‘shiqlar aytishdan tiyilishni iltimos qilib ketamiz.


Barchaga ma‘lum, Markaziy Osiyo xalqlarini qadimdan tili, dini, madaniyati, urf- odatlari bir - biriga yaqin, yagona desak adashmaymiz. Shunga qaramasdan, ayrim san‘atkorlar ikki millat vakillarini bir - biriga qayrab, bir millatni yerga urib, ikkinchisini ko‘klarga ko‘tarib kuylagan qo‘shiqlari, bugungi kunda qo‘l telefonlari va DVD diskalarda xalq orasida tarqab, yoshlarimiz o‘rtasida milliy nizo kelib chiqishiga sabab bo‘lmoqda.


Uningsiz  ham millatlararo vaziyat qaltis turgan bir paytda, bunday qo‘shiqlar jabrlangan qirg‘izstonlik o‘zbeklarga bir qator muammolar olib kelayabdi. Bu  vaziyat kimlargadir qo‘l kelayotgandir. Biroq bu yerda qolib yashayotgan xalqqa yomon oqibatlar olib kelishi aniq.


Bugungi kunda biz - qirg‘izstonlik o‘zbeklar va qirg‘izlarga faqat tinchilik va osoyishtalik kerak. Xalqimiz bugungi kunda ruhiy, ma‘naviy, xuquqiy, ijtimoiy ko‘makka muhtoj bulib turgan bir payitda, bunday tuturuqsiz ashullalar millatdoshlarimiz uchun faqat ziyon olib keladi. Biz shunday san‘atkorlardan iltimos kilib ketamizki, bunday ashulalar aytishdan o‘zingizni tiyib, millatlararo do‘stlik, birdamlik va millatlarini ezgulikka targ‘ib etadigan kuy va qo‘shiqlarini yaratsangiz.


Shuningdek, o‘zbek va qirg‘iz o‘rtasidagi munosabatlarga putr yetkazuvchi qo‘shiqlaringizni intrenet saytlaridan olib tashlashingizni, ularning DVD disklari va qo‘l telefonlari orqali tarqalishini taqiqlashingizni ham iltimos qilamiz.

 

 

 

O‘sh shahridan:

 

 

 

Raxmatillayev Izzatullo,  huquq faoli

Maxmudova Xafiza,  “Faol ayollar” guruhi

Mirzarahimov Ahmadullo hoji,  imom-hatib

Matkarimova Odinaxon, qahramon ona

Mamajonova Fotima, mahalliy faol

Kaxxorova Maxfuza,  o‘qituvchi

Matqasimova Manzuraxon, jurnalist

Jo‘rayev Axmadjon, pensioner

Kodirova Minura, mahalliy faol

Jenish Toroyev, huquq faoli

Yuldashova Matlyuba, mahalliy faol

 

 


23 may 2012 yil.

 

 

 

Manba: "Ozodlik"  radiosi

o‘zbek  xizmatining  rasmiy  saytidan кo'chirildi.

 

 

 

 

 

Холдор  Вулқон

Тил  ҳақида

 

 

 

Ҳоразмлик шоир  Аваз  Ўтарнинг  бир  ҳикматли  байти  болалик  чоғларимданоқ  мийямга  мухрланиб  қолган  ва  ҳали  хануз   эсимдан  чиқмайди.

 

 

 

Ҳар тилни  билув  эмди  бани  одама  жондир,

Тил  воситаи   робитаи,    оламиёндир.

 

 


дея  ёзар экан,  шоир  тилнинг  халқаро  муомала  воситаси  ва    маданиятлар  узра   қурилган  робита(кўприк) эканини  таъкидлайди. Дарҳақиқат,  Яратган  Парвардигоримиз   турини  ёзиб  тагатиб  бўлмайдиган  миқдордаги  неъматларни,  булардан  энг  асосийлари:   Ерни,  сувни,  ҳавони, Жаброил  фариштани, Муқаддас  китобларни,  Пайғамбарларни  ҳамда  тилни    ЎЗИ  билан  бандалар  ўртасида  восита  қилди.

 

Биз  бугун  бу  рўйхатдаги   асосий   воситалардан  бири - ТИЛ  тўғрисида  сўз юритамиз.

 


Мен  миллатчи  эмасман. Аммо  тил  масаласига  жуда  жиддий  қарайман. Негаки,  бирон  халқ  тилидан  жудо  бўлса,  у   халқ   ҳалок  бўлибди,  йитибди  дея  бемалол  айтиш  мумкин.

 


Ақлли  халқларга  қарасангиз,  улар  бошқа  тилларни  сувдек билсаларда,  иложи  борича  ўз  тилида  гапиришга  ҳаракат  қиладилар.


Бунга  мисол,  Америка  президенти  ва  Англия  премьер - министри  расмий  доиралар  минбаридан  инглиз  тилида  маъруза  қилади. Франция  президенти  француз  тилида, Германия  канцлери  немис  тилида  сўзлайдилар  ва  бу  яхши.

Россия  Федерацияси  президенти  ҳам, гарчанд  немис  тилида  бемалол  сўзлаша  олсада, Германияга  борганда  ўз  тилида  гапиради. Америкага  борса  ҳам,  БМТ  минбаридан  туриб  ҳам  фақат  рус  тилида  маъруза  қилади. Бу  ўша  президентнинг  ўз  она  тилига  ва  халқига  бўлган  эҳтиромидир.

Агар  бунинг  акси  ўлароқ,  биронта  президент  БМТ  минбаридан  ёки  бошқа  мамлакатларга  борганда  давлат  тили  дея  қонунлаштирилган  ўз  она  тили  бўла  туриб,  ўзга  тилда  сўзласа,  бу  амал  ўша  президентнинг  ўз  она  тилини  билмаслигидан,  ёки  ўз  тилини  ҳурмат  қилмаслигидан,  ваё  ўз  тилида  гапиришга  ор  қилаётганидан  дарак  беради.

 


Бундан  ҳам  ёмони,  ўша  президентнинг  мамлакати  мустақил  эмаслигини,  ўзининг  эса  ҳақиқий  маънода  президент  эмаслигини,  сиёсий  қўғирчоқ  эканини,  ўзга  мамлакатлар  олдида,  сиёсий,  иқтисодий,  ижтимоий,  маънавий  қарамлигини, қуллигини  билдиради.


Яқинда,    мамлакатимиз  президенти  Ислом  Каримовнинг  Наврўз  байрамида  иштирок  этиб,  ўз  она  тилимизда  сўзлаганидан  хурсанд  бўлдим.Қандай  яхши!Шундай  бўлиши  керак - да   ахир!Агар  у  бошқа  тилда  сўзласа,  ўша  тил  эгаларининг  баъзи  оғзига  кучи  етмаган  миллатчи  қатлам  вакиллари: -Бу  ўзбекларнинг  тили  ўзларига  ўхшаб   камбағал,  қашшоқ. Шунинг  учун,  уларнинг  бечора  президенти  ҳам  бизнинг  тилимизда  гапиришга  мажбур.  Булар  бизсиз,  бизнинг  тилимизсиз  ҳалок  бўлади - дейишлари  ҳам  мумкин.

Мен  ҳам  дунё  кезиб  кўп  ватандошларни  кўрдим. Афсус  ва  яна  минг  афсуски,  улар  бир  жойга  тўплансалар,  биров  мажбур  қилмаса  ҳам,  ўз  она  тилимизда  эмас,  ўзга  тилларда  сўзлайдилар. Бировлари  ўзларини  маданиятли  қилиб  кўрсатиш  учун  рус  тилида  гапирса,  яна  бошқа  бировлари  турк  тилида  гапиришни,  бошқалари  форсийда  гапламоқни   яхши  кўрадилар. Уларнинг  тил  билуви  яхши,  аммо   ўз  ватандошлари  даврасида  ўзга  тилларда  гапиришлари  менга  жуда  ғалати  туюлади.

Энг  кулгилиси,  улар  сўзлаётган  тил  эгалари  ўзбек  тилини  билмайдилар,  билишни  истамайдилар,  билсалар  ҳам,  бизнинг  она  тилимизда  сўзлашни  ҳохламайдилар. Нега?  Чунки  улар  қанча  ўз  тилида  гапирса,  она  тилиси  кўпроқ  дунёга  ёйилишини  яхши  биладилар.Уларнинг  ватанпарварлигини,  ўз  она  тилисига  бўлган  эҳтиромини  шундан  билиб олса  бўлади. Она  тилига  эҳтиром  кўрсатмоқ  тахсинга  лойиқ,  аммо  ўзи  яшаб  турган  мамлакатнинг  давлат  тилини  ҳам  ҳурматласалар   янада  яхши.

Айнан  давлат  тилида  гапиргани  учун  ҳам  уларни  ерлик  аҳоли  яхши  кўради, икки  халқ  ўртасида  меҳр  пайдо  бўлади.

Давлат  тилининг  эгалари  ўз  ватанида  ўз тилида  сўзласалар,  тил  тўғрисидаги  давлат  қонунга  амал  қилган  бўладилар.

Муҳожир  ўзбекларимиз  ўзлари  йиғилган  давраларда  ўз  тилларида  гапирсалар,  ўзини  ҳурмат  қилган  демократик  мамлакатларда   ҳеч  ким  уларни:  "нега  ўз  тилингда  сўзлаяпсан?"  дея  таъқиб  қилмайди.

Мен  бир  воқеани  кўриб,  ҳайратдан  анграйиб  қолганман. Ўзбекистонда  яшаб,  давлат  тилини  ҳурматлаб,  уни  меҳр  билан  ўрганган  рус  ҳамюртимиз  ўзбекка  соф  ўзбек  тилида  гапирса,  у  ўзбек  ўша  ватандошимизга  рус  тилида  жавоб  бераётган  ҳолатини  кўрганман. Бу  -  ақли  калта,  бефаросат,  мутеъ,  ожиз  бир  кимсанинг  ғоят  ачинарли  хатти - ҳаракати  эди.

Ваҳоланки,  бошқа тилда  гапиришга  одатланиб,  ўз  тилини  йўқотган  халқ  секин - аста  бошқа,  ўз  тилини  асраган,  ақлли  халқлар  таркибига  сингишиб,  халқ  сифатида  дунё  сахнасидан  йитади,  йўқ  бўлиб  кетади.
Ўзимиз  ўз  она  тилимизни  севсак,  унда  доимий  сўзласак,  бизнинг  она  тилимизга  ҳам  эътибор  кучаяди,  дунё  халқлари  ўзбек  тилини  катта  қизиқиш билан   ўргана  бошлайдилар.

Биз  ўзимиз  олифтачилик  қилиб: -Кеча,  как  то  зашел,  огайним Шуриклани  ўйига,  и,  знаешь  что  он  сказал?  деб  турсак,  ёки  бўлмаса,  "дузаннанан "  дебми,  ваё, " таважжух    салою  савашни  машрўъ  қилди" дея,  ўзимизни  бошқаларга  донишманд  сифатида  кўрсатишга  урунсак,  ўз  она  тилимизга  зимдан  зарар  етказиб,  ўзимиз  сезмаган  ҳолатда  унинг  емрилишига  хизмат  қилаётган  бўламиз.

Араби  ёки  форсий  архаик  сўзларни   зўраки,  аралаш  ишлатиб,   баъзан  ватандошларимизнинг  ғашини  келтириб  қўйишимиз  мумкин.

Она  тили  деб  бекорга  таъриф  берилмаган. Кимки  ўз  она  тилига  ёт  сўзларни  қўшиб  гапирса,  у  одам  ўз  туққан  онасининг  тилини  пичоқ  билан  кесаётган  бўлади.

Ўз  она  тилимизни  кўз  қорачиғидай  авайлаб,  асрайлик,  сақлайлик,  қадрлайлик! Она  тилимиз  борлигидан  қувонайлик!

 

 

 

 

 

 

22  май,  2012  йил.

Тунги  соат   10.

Торонто  шаҳри,  Канада.

 

 

 

 

 

 

НОСИР

 

 

 

 

 

Кимдир салом деди эшигим очиб,
Банд эдим — китобдан кўтармадим бош.
Менга маъқул эди тақдирдан қочиб,
Шу хилват хонада дарвешдек яшаш.

Сездим, қимтинганча ўзига суриб,
Омонат ўтирди эски стулга
Ва ҳамма аёллар каби иш кўриб,
Бирров разм солди юпун устимга.

Сўнг нигоҳи кўчди деворимдаги
Бўёғи униққан кўҳна суратга.
Уни ҳайрон қилди бир энлик чанги,
Менинг лоқайдлигим солди ҳайратга.

Сездим, тақдиримнинг ўзи эди у,
Шу ғариб хонага юборилган бахт.
Мен қанча тунларда билмасдан уйқу
Китоблар ичидан топган буюк дард.

Аммо, минг афсуски, ҳатто бир лаҳза
Унга боқмоқ учун қизғандим вақтдан.
Айни шу пайт қалбга солганча ларза
Ремарк жаноблари ошарди ҳаддан.

Айни шу лаҳзада йиғлади Робби,
Патрица жон берди...
Мен дилгир эдим.
Кимдир хайр деди, эшигим ёпди,
Унинг юзларига қарай олмадим.


* * *


Ҳар кунгидай қозон бошида
куймаланиб юрган бир тақдир
қўлларини артди-ю келиб
оқ кўйлакка бўйинбоғ тақди.

Кўйлак йўлга тушди ҳилпираб —
ишга бориш керак вақтида,
автобусдан тушгунича то
ўйлаб кетди тақдир ҳақида.

Ҳар кунгидай қозон бошида
вақтни зўрға ўтказган тақдир
қўлларини артди-ю келиб
туш пайти кимгадир сим қоқди...

Ва шу билан ҳикоя тамом,
ўша куни - етмасдан шомга
оқ кўйлакнинг ёқасидаги
тугмалари тўкилди полга.


* * *


Тақвимни девордан юлиб отаман,
Агар ўтган бўлса бир куним дардсиз.
Балки бутун умрим билан хатоман,
Аммо мен ҳеч кимман хотираларсиз.

Гул дедим, бу ҳаёт бир чаман берди,
Гуллар сувдек оқди анҳорларимда.
Менда ўйлаш учун фурсат бор эди
Қайта-қайта келган баҳорларимда.

Бироқ ҳаётимдан ясадим ўйин,
Гулдек хазон қилдим ҳар ўтган кунни.
Энди ечмоқ қийин, унутмоқ қийин
Юрагимда қолган эски тугунни.

Бугун шивирлайман ўзимга секин:
Майли, келгусим ҳам ўтмасин дардсиз.
Эҳтимол, бахтиёр бўларман, лекин
Мен ким ҳам бўлардим хотираларсиз.

 

 

* * *


Шамол олиб келар уйимга
уфқдаги сариқ боғларни,
сўнг эринмай ҳар битта шохни
устунларга бир-бир боғлайди.

Худди мўмин болалар каби
одоб сақлар бир ҳовли дарахт,
аммо ҳали замон уларнинг
оёғидан ўта бошлар зах.



ЁШЛИККА МАКТУБЛАР


1

Мен ўзим кузатдим
Қўлидан тутиб,
Мени ардоқловчи
Одамлар кетди.
Ҳамма гуноҳим
Чин дилдан унутиб,
Айбимни оқловчи
Одамлар кетди.

Ўтмишим ҳаддимдан
Сал ташқарида,
Билмайман кимларни
Эслашни тағин.
Чиройли қизларнинг
Йиғлашларидан
Бўлак хотира йўқ
Кўнглимга яқин.

Ўжар, қайсар эдим
Ва бироз шоир,
Тан олмай яшадим
Ҳаёт шартини.
Тушунсам, бир томон
Айланаркан ер,
Бошқачароқ экан
Яшаш тартиби.

Такрор сўз ўзимнинг
Жонимга тегар.
Энди ким гапимга
Қулоқ солади.
“Ҳар ким ўзи учун
Ўзи жавобгар”—
Шу бўлди умримнинг
Хулосалари.

Мен ўзим кузатдим
Қўлидан тутиб,
Мени ардоқловчи
Одамлар кетди.
Бошқа бағирда ҳам
Бир мени кутиб,
Бир мени хоҳловчи
Одамлар кетди.

Сунбула. Олмалар
Таранглашган кез.
Қовунлар ҳидига
Тўлганда ҳовлим.
Ўзим билан ўзим
Дардлашиб ёлғиз,
Бундан сиқилишни
Сира кутмовдим.

Кузнинг салқинини
Соғинган кўйи.
Ётаман.
Ёнимдан ўксиб олислар.
Қўлида мен бехос
Жон беpиб қўйиб
Ниятга етмаган
Чиройли қизлар.


2

Ёш эдим, ғўр эдим,
Эҳтимол ёшим
Ўн етти-ўн саккиз
Ораламаган.
Ҳали айланмаган
Севгидан бошим,
Қўлим ҳали бир шеър
Қораламаган.

Ўшанда райҳонни
Атардим райҳон,
Ўшанда қизғалдоқ
Қизғалдоқ эди.
Бир қиз ҳаётимга
Кирди ногаҳон,
Билмадим, у кезлар
Қиз қандоқ эди.

Ўша қиз қоп-қора
Сочларин ёзиб,
Менинг вужудимни
Чирмади бирдан.
Шунда бутун борлиқ
Ақлдан озиб,
Бир хил овоз келди
Осмону ердан.

"Сизни билмадим, мен
Сизни севаман!"
Шунча бўларми бир
Сўзнинг қудрати?!
Бир ўлиб-тирилдим
Бу иқрордан ман
Муҳаббат ҳаққи-ю
Кўнгил ҳурмати.

Кейин кунлар кечди
Рангсиз, файзи йўқ.
Тунимда липиллар
Хира шамчироқ.
Қиз кетди (тўғри-да,
Мендан қарзи йўқ.
Қайтанга қарз берди
Бўса ва титроқ).

Қарийб ўн йил ўтди
Бир кун дардида -
Илтифот кўрсатган
Қизнинг куни у.
Айтсам, минг тўққиз юз
Тўқсон олтида
Хазонларга тўлган
Кузнинг куни у.

Энди хумор қилар
Май билан бирга
Шамолда ўйнаган
Сочларнинг бўйи.
Соқоллари ўсган
Ғариб шоирга
Оғирлик қиляпти
Хотира куйи.

Титиб ўлтираман
Кундалигимни,
Эҳтимол, у кунлар
Менга дарс эди.
Ўшанда бўларди
Севсам ҳам кимни,
Ўшанда муҳаббат
Муқаддас эди.


Бир пул бўлганида
Энди ҳаммаси,
Ўзимча муҳаббат
Ҳақида ёздим.
Аммо адашибман,
Билсам, чамаси,
Ахир мен ўн йилни
Бекор ўтказдим.


3

Тавқи лаънат билан,
Қарғишлар билан
Шеър ёзиб дилингиз
Оғритган менман.
Жабрдийда, юзи
Сарғишлар билган
Юзларга тортилган
Сўнгги оминман.

Феруза кўзлардан
Қараманг менга,
Биламан, сиздаги
Ҳаёт бокира.
Мен қайсар одамман,
Шоир кўнглимга
Ёлғизлик ёқади
Сиздан ҳам кўра.

Мен сизни севаман,
Севганим шунча -
Бир кунда бир марта
Салому алик.
Бироқ туғилгандан
Ўла-ўлгунча
Сизни севолмайман
Битта сўзчалик.

Астойдил эътибор
Бермай бахтимга,
Йўлимда яратдим
Шунча изтироб.
Сизни қучиш учун
Кетган вақтимга
Ёзсам тугар эди
Ёстиқдай китоб.

Йигирма йил зиёд
Яшадим шодон,
Одамлар улашган
Ҳарорат билан.
Бундан буёғига
Шодлик даргумон
Битта қиз қолдирган
Ҳақорат билан.


Мен сизни севаман,
Ичимда айтиб
Юрган шеърларимдан
Кўп бўлмаса ҳам.
Ўша шоирликдан
Бир зумга қайтиб,
Севиб туриш керак
Баъзида одам.

Ёзув столимга
Кўзёш тўкилар,
Бугун иродаси
Сал ожиздекман.
Мени кўриб қолинг,
Кейин кеч бўлар
Машҳур бўлиб кетсам
Чорасизликдан.

Мен сизни севаман,
Севганим шунча...

---------------------------------------------------

Манба: "Ёшлик"  журнали

 

 

 

 

 

 

Xoldor  Vulqon

 

 

Til  haqida







Horazmlik shoir  Avaz  O‘tarning  bir  hikmatli  bayti  bolalik  chog‘larimdanoq  miyyamga  muxrlanib  qolgan  va  hali  xanuz   esimdan  chiqmaydi.

 

 

Har tilni  biluv  emdi  bani  odama  jondir,

Til  vositai   robitai,    olamiyondir.

 

 

deya  yozar ekan,  shoir  tilning  xalqaro  muomala  vositasi  va    madaniyatlar  uzra   qurilgan  robita(ko‘prik) ekanini  ta‘kidlaydi. Darhaqiqat,  Yaratgan  Parvardigorimiz   turini  yozib  tagatib  bo‘lmaydigan  miqdordagi  ne‘matlarni,  bulardan  eng  asosiylari:   Yerni,  suvni,  havoni, Jabroil  farishtani, Muqaddas  kitoblarni,  Payg‘ambarlarni  hamda  tilni    O‘ZI  bilan  bandalar  o‘rtasida  vosita  qildi.

Biz  bugun  bu  ro‘yxatdagi   asosiy   vositalardan  biri - TIL  to‘g‘risida  so‘z yuritamiz.


Men  millatchi  emasman. Ammo  til  masalasiga  juda  jiddiy  qarayman. Negaki,  biron  xalq  tilidan  judo  bo‘lsa,  u   xalq   halok  bo‘libdi,  yitibdi  deya  bemalol  aytish  mumkin.


Aqlli  xalqlarga  qarasangiz,  ular  boshqa  tillarni  suvdek bilsalarda,  iloji  boricha  o‘z  tilida  gapirishga  harakat  qiladilar.


Bunga  misol,  Amerika  prezidenti  va  Angliya  premьer - ministri  rasmiy  doiralar  minbaridan  ingliz  tilida  ma‘ruza  qiladi. Frantsiya  prezidenti  frantsuz  tilida, Germaniya  kantsleri  nemis  tilida  so‘zlaydilar  va  bu  yaxshi.

Rossiya  Federatsiyasi  prezidenti  ham, garchand  nemis  tilida  bemalol  so‘zlasha  olsada, Germaniyaga  borganda  o‘z  tilida  gapiradi. Amerikaga  borsa  ham,  BMT  minbaridan  turib  ham  faqat  rus  tilida  ma‘ruza  qiladi. Bu  o‘sha  prezidentning  o‘z  ona  tiliga  va  xalqiga  bo‘lgan  ehtiromidir.

Agar  buning  aksi  o‘laroq,  bironta  prezident  BMT  minbaridan  yoki  boshqa  mamlakatlarga  borganda  davlat  tili  deya  qonunlashtirilgan  o‘z  ona  tili  bo‘la  turib,  o‘zga  tilda  so‘zlasa,  bu  amal  o‘sha  prezidentning  o‘z  ona  tilini  bilmasligidan,  yoki  o‘z  tilini  hurmat  qilmasligidan,  vayo  o‘z  tilida  gapirishga  or  qilayotganidan  darak  beradi.


Bundan  ham  yomoni,  o‘sha  prezidentning  mamlakati  mustaqil  emasligini,  o‘zining  esa  haqiqiy  ma‘noda  prezident  emasligini,  siyosiy  qo‘g‘irchoq  ekanini,  o‘zga  mamlakatlar  oldida,  siyosiy,  iqtisodiy,  ijtimoiy,  ma‘naviy  qaramligini, qulligini  bildiradi.


Yaqinda,    mamlakatimiz  prezidenti  Islom  Karimovning  Navro‘z  bayramida  ishtirok  etib,  o‘z  ona  tilimizda  so‘zlaganidan  xursand  bo‘ldim.Qanday  yaxshi!Shunday  bo‘lishi  kerak - da   axir!Agar  u  boshqa  tilda  so‘zlasa,  o‘sha  til  egalarining  ba‘zi  og‘ziga  kuchi  yetmagan  millatchi  qatlam  vakillari: -Bu  o‘zbeklarning  tili  o‘zlariga  o‘xshab   kambag‘al,  qashshoq. Shuning  uchun,  ularning  bechora  prezidenti  ham  bizning  tilimizda  gapirishga  majbur.  Bular  bizsiz,  bizning  tilimizsiz  halok  bo‘ladi - deyishlari  ham  mumkin.

Men  ham  dunyo  kezib  ko‘p  vatandoshlarni  ko‘rdim. Afsus  va  yana  ming  afsuski,  ular  bir  joyga  to‘plansalar,  birov  majbur  qilmasa  ham,  o‘z  ona  tilimizda  emas,  o‘zga  tillarda  so‘zlaydilar. Birovlari  o‘zlarini  madaniyatli  qilib  ko‘rsatish  uchun  rus  tilida  gapirsa,  yana  boshqa  birovlari  turk  tilida  gapirishni,  boshqalari  forsiyda  gaplamoqni   yaxshi  ko‘radilar. Ularning  til  biluvi  yaxshi,  ammo   o‘z  vatandoshlari  davrasida  o‘zga  tillarda  gapirishlari  menga  juda  g‘alati  tuyuladi.

Eng  kulgilisi,  ular  so‘zlayotgan  til  egalari  o‘zbek  tilini  bilmaydilar,  bilishni  istamaydilar,  bilsalar  ham,  bizning  ona  tilimizda  so‘zlashni  hoxlamaydilar. Nega?  Chunki  ular  qancha  o‘z  tilida  gapirsa,  ona  tilisi  ko‘proq  dunyoga  yoyilishini  yaxshi  biladilar.Ularning  vatanparvarligini,  o‘z  ona  tilisiga  bo‘lgan  ehtiromini  shundan  bilib olsa  bo‘ladi. Ona  tiliga  ehtirom  ko‘rsatmoq  taxsinga  loyiq,  ammo  o‘zi  yashab  turgan  mamlakatning  davlat  tilini  ham  hurmatlasalar   yanada  yaxshi.

Aynan  davlat  tilida  gapirgani  uchun  ham  ularni  yerlik  aholi  yaxshi  ko‘radi, ikki  xalq  o‘rtasida  mehr  paydo  bo‘ladi.

Davlat  tilining  egalari  o‘z  vatanida  o‘z tilida  so‘zlasalar,  til  to‘g‘risidagi  davlat  qonunga  amal  qilgan  bo‘ladilar.

Muhojir  o‘zbeklarimiz  o‘zlari  yig‘ilgan  davralarda  o‘z  tillarida  gapirsalar,  o‘zini  hurmat  qilgan  demokratik  mamlakatlarda   hech  kim  ularni:  "nega  o‘z  tilingda  so‘zlayapsan?"  deya  ta‘qib  qilmaydi.

Men  bir  voqeani  ko‘rib,  hayratdan  angrayib  qolganman. O‘zbekistonda  yashab,  davlat  tilini  hurmatlab,  uni  mehr  bilan  o‘rgangan  rus  hamyurtimiz  o‘zbekka  sof  o‘zbek  tilida  gapirsa,  u  o‘zbek  o‘sha  vatandoshimizga  rus  tilida  javob  berayotgan  holatini  ko‘rganman. Bu  -  aqli  kalta,  befarosat,  mute‘,  ojiz  bir  kimsaning  g‘oyat  achinarli  xatti - harakati  edi.

Vaholanki,  boshqa tilda  gapirishga  odatlanib,  o‘z  tilini  yo‘qotgan  xalq  sekin - asta  boshqa,  o‘z  tilini  asragan,  aqlli  xalqlar  tarkibiga  singishib,  xalq  sifatida  dunyo  saxnasidan  yitadi,  yo‘q  bo‘lib  ketadi.

O‘zimiz  o‘z  ona  tilimizni  sevsak,  unda  doimiy  so‘zlasak,  bizning  ona  tilimizga  ham  e‘tibor  kuchayadi,  dunyo  xalqlari  o‘zbek  tilini  katta  qiziqish bilan   o‘rgana  boshlaydilar.

Biz  o‘zimiz  oliftachilik  qilib: -Kecha,  kak  to  zashel,  ogaynim Shuriklani  o‘yiga,  i,  znayeshь  chto  on  skazal?  deb  tursak,  yoki  bo‘lmasa,  "duzannanan "  debmi,  vayo, " tavajjux    saloyu  savashni  mashro‘‘  qildi" deya,  o‘zimizni  boshqalarga  donishmand  sifatida  ko‘rsatishga  urunsak,  o‘z  ona  tilimizga  zimdan  zarar  yetkazib,  o‘zimiz  sezmagan  holatda  uning  yemrilishiga  xizmat  qilayotgan  bo‘lamiz.

Arabi  yoki  forsiy  arxaik  so‘zlarni   zo‘raki,  aralash  ishlatib,   ba‘zan  vatandoshlarimizning  g‘ashini  keltirib  qo‘yishimiz  mumkin.

Ona  tili  deb  bekorga  ta‘rif  berilmagan. Kimki  o‘z  ona  tiliga  yot  so‘zlarni  qo‘shib  gapirsa,  u  odam  o‘z  tuqqan  onasining  tilini  pichoq  bilan  kesayotgan  bo‘ladi.

O‘z  ona  tilimizni  ko‘z  qorachig‘iday  avaylab,  asraylik,  saqlaylik,  qadrlaylik! Ona  tilimiz  borligidan  quvonaylik!

 

 

 

22  may,  2012  yil.

Tungi  soat   10.

Toronto  shahri,  Kanada.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Путин:

страны СНГ остаются  главными

стратегическими партнерами России

 

 

 

15/05/201220:20

 

МОСКВА, 15 мая - РИА Новости. Страны СНГ остаются главными стратегическими партнерами России, заявил президент РФ Владимир Путин, открывая неформальный саммит стран Содружества.


"Хочу вновь подчеркнуть, что страны Содружества - наши самые близкие в прямом смысле этого слова стратегические партнеры. Буквально все аспекты взаимодействия с вами для нашей страны жизненно важны", - сказал Путин.


По его словам, это, в частности, вопросы социально-экономического развития, укрепление гуманитарных связей и сотрудничество на международной арене.


Путин отметил, что саммит СНГ и предшествующий ему саммит ОДКБ стали первыми крупными международными мероприятиями, которые прошли в России после выборов президента.


"Нас всех действительно многое объединяет, прежде всего прочные традиции дружбы и добрососедства наших народов. У нас общее прошлое, причем прошлое многовековое, а в недавней истории всех нас безусловно объединяет Великая Отечественная война, победа в этой войне, годовщину которой мы недавно отмечали", - сказал президент.


Он добавил, что между странами СНГ сохраняются тесные экономические межрегиональные и культурные связи.


"По сути дела, мы эффективно развиваться, функционировать в отрыве друг от друга не можем", - убежден Путин.


По его словам, в настоящее время перед странами Содружества стоят общие задачи по модернизации экономики, противодействию новым вызовам и угрозам, задачи по формированию нового, более справедливого устройства мирового порядка.


Путин напомнил, что в последние годы было немало сделано как для укрепления СНГ, так и ряда других структур на постсоветском пространстве, таких как Договор о зоне свободной торговли, Таможенный союз, ЕЭП, ОДКБ, Союзное государство России и Белоруссии и другие.


Президент отметил, что на фоне этих объединений само СНГ занимает особое место, как организация, объединяющая самый представительный состав участников.


"С учетом этого, приоритетное значение имеет дальнейшая интенсивная совместная работа с вами по формированию в рамках СНГ интеграционного экономического и политического объединения, обеспечивающего эффективное развитие каждого из его участников", - сказал глава российского государства.


Он добавил, что на пути решения этой задачи предстоит немало сделать, в частности, в области создания общего экономического и гуманитарного пространства, совершенствования системы региональной безопасности, улучшения международного авторитета объединения.

 

 

 

http://www.ria.ru/politics/20120515/649966751.html

 

 

 

 

 

 

 

 

Теваракка  назар  ташланг. Американинг, Англиянинг, Канаданинг,  Франциянинг, Германиянинг, Япониянинг ва  бошқа  кўзга  кўринган  мамлакатларнинг  мухолифати   бизнинг  мухолифатга  ўхшаб  ташқарида  юрибдими?

Ҳатто  Болтиқбўйи  мамлакатлари,  Украина,  Грузия  давлатлари  ҳам  мухолифатини  ташқарига  қувиб  юбормади.

Грузияга  қаранг, Грузиянинг  амалдаги  ҳукуматини  аёвсиз  танқид  қилган  Нино  Бурджанадзелар  ҳам  ўз  ватанида  сиёсий  фаолиятини  давом  этдирмоқда.

Нега  у  мамлакатлар  ўз  мухолифатини  ташқарига  қувмаган?

Чунки  улар  ўз  мухолифатларини  ташқаридаги  душманлари  қўлида  ўйинчоққа,  хатарли  яроққа  айланишини  истамайдилар.

 

 

 

Холдор  Вулқон

 

 

Кеч  бўлмасин

 

 

 

Ҳамма  нарсаси   қоғоздагина  бўлган  жамият қоғоз  омборидир  ва  у лов  этиб  бир  лахзада  ёниб  кетиши  ҳеч  гап  эмас.

Ундай  жамият  шу  қадар  тез  ёнадики,  ўт  ўчирувчилар  командасига  телефон  қилгунча  ўтадиган  қисқа  вақт  оралиғида  ҳамма  нарса  ёниб  кул  бўлади.

Буни  Миср,  Ливия  мисолида  кўрдик.

Энди  Сирияга  ўт  илашди.

Ливиянинг  собиқ  лидери,  мархум  диктатор  Каддопий  ва  унинг  ўғиллари  ўзларини  дунёда  тенгсиз  куч -қудратга,  битмас  туганмас  молу  дунёга  эга,  ҳечким,  ҳеч  қачон  енголмайдиган  қавий  зотлар  дея  хисоблардилар.

Ўз  мухолифларини,  сиёсий  рақибларини  назарга  илмай,  уларни  каламушлар  деб  масхара  қилардилар.

Улар  "ортимизда  дунё  мусулмонлари,  айниқса,  бой,  қудратли  араб  мамлакатлари,  араб  лигаси ҳамда  биз  учун  жонини  беришга  тайёр  Ливия  халқи  турибди"  деб  ўйлардилар.

Оқибат  нима  билан  тугаганини  бутун  жаҳон  кузатиб  турди,  кўрди.

Аввалига  муросасиз  бўлган,  Илимжинов  билан  хотиржам  шахмат  ўйнаб,  пинагини  бузмаган,  кейинроқ  эса, секин - секин  салтанати  остига  сув  кетаётганини  сезган  диктатор саросимага  тушиб, МУРОСА  масаласини  ўртага  ота   бошлади.

Мен  ўшанда  "Энди  кеч  бўлди. Муроса  ҳақида  улар  уруш  бошланмай  туриб  ўйлашлари  керак  эди"  деган  эдим,  ўзимга  ўзим.

Ва  кейинчалик  ўша  фикрим  тўғри  бўлиб  чиқди.

Энди  баъзи  дўстларимиз  менга: - Муроса  диктатурани  янада  мустахкамлашга  хизмат  қилиб,  зулм  давоматига  сабаб  бўлмайдими? - дейишлари  мумкин.

Бундай  саволга  конкрет  жавоб  қуйидагича: -  Ўзбекистоннинг  амалдаги  ҳукумати ўзбек  мухолифати   билан  муросага  келса,  сиёсий  соғлом,  коалицион ҳукумат  тузилиши  мумкин.

Бунинг  учун  ўзбек  мухолифати  қуролини  ташлаб,  юртимиз  осойишталиги,  халқимиз  тинчлиги,  хотиржамлиги  йўлида  ўз  радикал  ғояларидан(Ўз диний  эътиқодидан  эмас) радикал  қарашларидан  воз  кечади,  амалдаги  ҳукумат эса,  ўз  навбатида   диктаторлик  сиёсатини  ҳақиқий  маънодаги  демократияга  алмаштиради,  зулмнинг  ҳар  қандай  кўринишини   тўхтатади.

Бу  қадамни  қўйиш  учун  ҳар  икки  тамон  ҳам  кибру  ҳаво  осмонидан  тушиб,  ўзбекларга  ҳос  камтаринлик  билан  ўзларида  сиёсий  ирода,  журъат,  жасорат  топадилар.

Коалицион  ҳукумат  дегани,  ДЕМОКРАТИЯ  деганидир.

Бу  ҳукумат  таркибида  ясама  чўнтак  партиялар  эмас,  ҳақиқий  партиялар  фаолият   кўрсатади  деганидир.

У  сиёсий  соғлом  партиялар  доим  бир - бирларининг  камчиликларини  сиёсий  этика  билан  айтадилар,  шахсига  тегинмай,  хақорат  қилмай,  юксак  сиёсий  маданият  билан  бир - бирларига  кўзгу  бўладилар.

Дейлик,   улар  таъмагир  текинхўр  амалдорга: - Эй,  порахўр  коррупционер,  сен  давлат  бюджетидан  фалон  тармоққа  сарф  қилишинг  керак  бўлган  фалон  миллиард  миқдордаги  пулларни,  халқнинг  ризқини  қаёққа  гумдон  қилдинг? - дея  хисобот  талаб  қилиб  турсалар,  мамлакатда  коррупция  қоладими?

Ёки  бўлмаса: - Эй  нобакор,  ебтўймас,  очофат,  сен  фалон  завод -фабрикаларни  нега  таниш - билишларинг орқали  қоқи  баҳосида  ноқонуний  ўзлаштириб  олиб,  ускуналарини  талон - тарож  қилиб,  кейин  таг  жойию  деворини  пуллаб  юбординг?Сени  деб  минг - минглаб  фуқаролар  ишсиз  қолиб,  улар  энди  ўзга  диёрларда  қул  бўлиб  ишлаётганини  биласанми?

Айтгинчи,   нега  сохта  тендер  уюштириб,  қинғир  йўллар  билан  ҳақиқий  фермернинг  минг   гектар  ерини  тортиб  олдинг,  3000  бош  қорамолга  эга  чорва  фермасини,  таниш - билиш  йўли  билан  ўзлаштириб,  семиз  буқаларни, зотли  сигирларни   енг  учида  пуллаб,  уларнинг  ўрнига  тиррақи  бузоқларни  сотиб  олиб,  у  фермани  кимгадир  сотибсан. Қани  у  пуллар? -дея  сўроқланса  қайтага  мамлакат  иқтисодиёти  оёққа  турмайдими?

Ёхуд,  эй,  аблах  сохта  фермер,  нега  ерларингнинг  балл - боннитетини  пастлатиб  ёздириб,  ерларим  шўрхок,  зах  ва  унумдор  эмас  деб,  ҳукуматни  алдаб,  у  ерларга  шоли  экиб, гуруч  сотиб,  чўнтагингни  қаппайтириб,  арзимаган  пулга  пахта  тозалаш  заводидан  юз  тонна  пахта  ёздириб,  қўшиб  ёзиш  жиноятини  содир  этибсан -а? Сенга  ўхшаганлар  минг - миллион  бўлса,  ўзбекистон  омборидаги  пахта  қанча  экан? Пахтамиз  фалон  миллион  тонна  ва  у  фалон  миллиард  пул  бўлади   дея  бюджетни  ўша  йўқ  пахтага  қараб режаласалар,  оқибат  нима  бўлишини  ўйлайсанми,  ахмоқ? - дейилса,   бунинг  нимаси  ёмон?

Озод  пресса  порахўрларни,  фирибгар  амалдорларни  мустақил  нашрларда  танқид  қилиб  турсалар,  порахўр,  фирибгар  кимсаларнинг,  золимларнинг  дасти  қирқилмайдими?

Жамият  соғломлашмайдими?

Ҳамма  эртага  танқидга  учраб,  халқ  олдида  шармсор  бўлишини  ўйлаб,  тўғри  ишлай  бошлайдику.

Порахўрлар,  золимлар  озод  матбуотда  элга  шарманда  бўлишидан  қўрқиб,  арзимаган  пора  эвазига  виждонини  ютиб,  бегунох  одамларни  тухматлар  билан  қаматиб,  турмаларда  уриб  ўлдирмаса,  эл  ҳам  мамлакат  президентидан  рози  бўлмайдими?

Мухолифатга  ҳам  давлат  бошқарув  органларидан  квоталар  ажратсалар,  мухолифат  радикал  ғояларидан  воз  кечиб,  қуролини  ташлаб,  халқимиз  фаровонлиги  йўлида  бақамти  ишласа,  элга  хизмат  қилса,  ХАЛҚИМИЗ  ҳам,  амалдаги    ҳукумат  ҳам  террор  ва  экстремизм  тахдидидан  ҳалос  бўлиб,  енгил  нафас  оладику.

Мана  сизларга  озод  матбуот  ва  коалицион  ҳукуматнинг  фойдаси,  МУРОСАНИНГ  мислсиз  аҳамияти!

Манабу  йўналиш  мухолифат  учун  ҳам,  амалдаги  Ҳукумат  учун  ҳам,  ХАЛҚИМИЗ  учун  ҳам  манфаатли,  ягона  тўғри  йўлдир.

МУРОСА  жамиятнинг  қон  босимини  мўътадиллаштиради,  соғайтиради.

МУРОСАсиз  жамият  сиёсий,  ижтимоий  ва  иқтисодий  Инсультга  учраб,  охири  ҳалок  бўлади.

МУРОСАНИ  уруш  бошланмай  туриб  ўйламоқ   ва  уни  пайсалга  солмай,  амалга  ошириш  керак!

Мамалакатимизда  ҳақиқий  маънодаги  КОАЛИЦИОН  ҳукумат  бўлса,  бугун  мухолифатни  ТУТАНТИРИҚ  қилиб,  юртимизга  ўт  қўйишни  ўйлаётган  ёвуз  нийятли,  кўзга  кўринмас,  писмиқ  кучлар  чиркин  мақсадларига  эришолмайдилар.

Мухолифат  ичкарида  бўлса,  ватанимизга  ўт  қўйиш  учун  бахона  тополмайдилар.

Азиз  ЎЗБЕКЛАРИМ,  ЎЗБЕКИСТОНЛИКЛАРИМ!Қараса  харитада  кўринмойдиган  мамлакатларнинг  ҳам  мухолифати  ичкарида  ва  улар  бировларнинг  қўлида  ўйинчоқ  эмас.Болтиқбўйи  давлатларига  қаранг. Жони  тинчиб,  дунёга  кулги  бўлмай,  тўзғимай, бирлашиб,  чурқ  этмай  яшаяптилар. Яхшилардан  ибрат  олайлик.

"БИРЛАШГАН  ЎЗАР,  БИРЛАШМАГАН  ТЎЗАР"  деган  ХАЛҚИМИЗнинг  ҳикматли  мақолини  унутиб  қўймайлик!

 

 

 

15  май,  2012  йил.

Тунги  соат  1 дан  36  минут  ўтди.

Торонто  шаҳри,  Канада.

 

 

 

 

 

 

 

Tevarakka  nazar  tashlang. Amerikaning, Angliyaning, Kanadaning,  Frantsiyaning, Germaniyaning, Yaponiyaning va  boshqa  ko‘zga  ko‘ringan  mamlakatlarning  muxolifati   bizning  muxolifatga  o‘xshab  tashqarida  yuribdimi?

Hatto  Boltiqbo‘yi  mamlakatlari,  Ukraina,  Gruziya  davlatlari  ham  muxolifatini  tashqariga  quvib  yubormadi.

Gruziyaga  qarang, Gruziyaning  amaldagi  hukumatini  ayovsiz  tanqid  qilgan  Nino  Burdjanadzelar  ham  o‘z  vatanida  siyosiy  faoliyatini  davom  etdirmoqda.

Nega  u  mamlakatlar  o‘z  muxolifatini  tashqariga  quvmagan?

Chunki  ular  o‘z  muxolifatlarini  tashqaridagi  dushmanlari  qo‘lida  o‘yinchoqqa,  xatarli  yaroqqa  aylanishini  istamaydilar.

 

 

Xoldor  Vulqon

 

 

 

Kech  bo‘lmasin

 

 

 

Hamma  narsasi  qog‘ozdagina  bo‘lgan  jamiyat  qog'oz omboridir  va u  lov  etib  bir  laxzada  yonib  ketishi  hech  gap  emas.

Unday  jamiyat  shu  qadar  tez  yonadiki,  o‘t  o‘chiruvchilar  komandasiga  telefon  qilguncha  o‘tadigan  qisqa  vaqt  oralig‘ida  hamma  narsa  yonib  kul  bo‘ladi.

Buni  Misr,  Liviya  misolida  ko‘rdik.

Endi  Siriyaga  o‘t  ilashdi.

Liviyaning  sobiq  lideri,  marxum  diktator  Kaddopiy  va  uning  o‘g‘illari  o‘zlarini  dunyoda  tengsiz  kuch -qudratga,  bitmas  tuganmas  molu  dunyoga  ega,  hechkim,  hech  qachon  yengolmaydigan  qaviy  zotlar  deya  xisoblardilar.

O‘z  muxoliflarini,  siyosiy  raqiblarini  nazarga  ilmay,  ularni  kalamushlar  deb  masxara  qilardilar.

Ular  "ortimizda  dunyo  musulmonlari,  ayniqsa,  boy,  qudratli  arab  mamlakatlari,  arab  ligasi hamda  biz  uchun  jonini  berishga  tayyor  Liviya  xalqi  turibdi"  deb  o‘ylardilar.

Oqibat  nima  bilan  tugaganini  butun  jahon  kuzatib  turdi,  ko‘rdi.

Avvaliga  murosasiz  bo‘lgan,  Ilimjinov  bilan  xotirjam  shaxmat  o‘ynab,  pinagini  buzmagan,  keyinroq  esa, sekin - sekin  saltanati  ostiga  suv  ketayotganini  sezgan  diktator sarosimaga  tushib, MUROSA  masalasini  o‘rtaga  ota   boshladi.

Men  o‘shanda  "Endi  kech  bo‘ldi. Murosa  haqida  ular  urush  boshlanmay  turib  o‘ylashlari  kerak  edi"  degan  edim,  o‘zimga  o‘zim.

Va  keyinchalik  o‘sha  fikrim  to‘g‘ri  bo‘lib  chiqdi.

Endi  ba‘zi  do‘stlarimiz  menga: - Murosa  diktaturani  yanada  mustaxkamlashga  xizmat  qilib,  zulm  davomatiga  sabab  bo‘lmaydimi? - deyishlari  mumkin.

Bunday  savolga  konkret  javob  quyidagicha: -  O‘zbekistonning  amaldagi  hukumati o‘zbek  muxolifati   bilan  murosaga  kelsa,  siyosiy  sog‘lom,  koalitsion hukumat  tuzilishi  mumkin.

Buning  uchun  o‘zbek  muxolifati  qurolini  tashlab,  yurtimiz  osoyishtaligi,  xalqimiz  tinchligi,  xotirjamligi  yo‘lida  o‘z  radikal  g‘oyalaridan(O'zining Diniy e'tiqodidan emas) radikal qarashlaridan   voz  kechadi,  amaldagi  hukumat esa,  o‘z  navbatida   diktatorlik  siyosatini  haqiqiy  ma‘nodagi  demokratiyaga  almashtiradi,  zulmning  har  qanday  ko‘rinishini   to‘xtatadi.

Bu  qadamni  qo‘yish  uchun  har  ikki  tamon  ham  kibru  havo  osmonidan  tushib,  o‘zbeklarga  hos  kamtarinlik  bilan  o‘zlarida  siyosiy  iroda,  jur‘at,  jasorat  topadilar.

Koalitsion  hukumat  degani,  DEMOKRATIYa  deganidir.

Bu  hukumat  tarkibida  yasama  cho‘ntak  partiyalar  emas,  haqiqiy  partiyalar  faoliyat   ko‘rsatadi  deganidir.

U  siyosiy  sog‘lom  partiyalar  doim  bir - birlarining  kamchiliklarini  siyosiy  etika  bilan  aytadilar,  shaxsiga  teginmay,  xaqorat  qilmay,  yuksak  siyosiy  madaniyat  bilan  bir - birlariga  ko‘zgu  bo‘ladilar.

Deylik,   ular  ta‘magir  tekinxo‘r  amaldorga: - Ey,  poraxo‘r  korruptsioner,  sen  davlat  byudjetidan  falon  tarmoqqa  sarf  qilishing  kerak  bo‘lgan  falon  milliard  miqdordagi  pullarni,  xalqning  rizqini  qayoqqa  gumdon  qilding? - deya  xisobot  talab  qilib  tursalar,  mamlakatda  korruptsiya  qoladimi?

Yoki  bo‘lmasa: - Ey  nobakor,  yebto‘ymas,  ochofat,  sen  falon  zavod -fabrikalarni  nega  tanish bilishlaring orqali  qoqi bahosida noqonuniy  o‘zlashtirib  olib,  uskunalarini  talon - taroj  qilib,  keyin  tag  joyiyu  devorini  pullab  yubording?Seni deb  ming - minglab fuqarolar ishsiz qolganini, endi  ular ish izlab o'zga diyorlarda qul bo'lib ishlayotganini bilasanmi?

Aytginchi,   nega  soxta  tender  uyushtirib,  qing‘ir  yo‘llar  bilan  haqiqiy  fermerning  ming   gektar  yerini  tortib  olding,  3000  bosh  qoramolga  ega  chorva  fermasini,  tanish - bilish  yo‘li  bilan  o‘zlashtirib,  semiz  buqalarni, zotli  sigirlarni   yeng  uchida  pullab,  ularning  o‘rniga  tirraqi  buzoqlarni  sotib  olib,  u  fermani  kimgadir  sotibsan. Qani  u  pullar? -deya  so‘roqlansa  qaytaga  mamlakat  iqtisodiyoti  oyoqqa  turmaydimi?

Yoxud,  ey,  ablax  soxta  fermer,  nega  yerlaringning  ball - bonnitetini  pastlatib  yozdirib,  yerlarim  sho‘rxok,  zax  va  unumdor  emas  deb,  hukumatni  aldab,  u  yerlarga  sholi  ekib, guruch  sotib,  cho‘ntagingni  qappaytirib,  arzimagan  pulga  paxta  tozalash  zavodidan  yuz  tonna  paxta  yozdirib,  qo‘shib  yozish  jinoyatini  sodir  etibsan -a? Senga  o‘xshaganlar  ming - million  bo‘lsa,  o‘zbekiston  omboridagi  paxta  qancha  ekan? Paxtamiz  falon  million  tonna  va  u  falon  milliard  pul  bo‘ladi   deya  byudjetni  o‘sha  yo‘q  paxtaga  qarab rejalasalar,  oqibat  nima  bo‘lishini  o‘ylaysanmi,  axmoq? - deyilsa,   buning  nimasi  yomon?

Ozod  pressa  poraxo‘rlarni,  firibgar  amaldorlarni  mustaqil  nashrlarda  tanqid  qilib  tursalar,  poraxo‘r,  firibgar  kimsalarning,  zolimlarning  dasti  qirqilmaydimi?

Jamiyat  sog‘lomlashmaydimi?

Hamma  ertaga  tanqidga  uchrab,  xalq  oldida  sharmsor  bo‘lishini  o‘ylab,  to‘g‘ri  ishlay  boshlaydiku.

Poraxo‘rlar,  zolimlar  ozod  matbuotda  elga  sharmanda  bo‘lishidan  qo‘rqib,  arzimagan  pora  evaziga  vijdonini  yutib,  begunox  odamlarni  tuxmatlar  bilan  qamatib,  turmalarda  urib  o‘ldirmasa,  el  ham  mamlakat  prezidentidan  rozi  bo‘lmaydimi?

Muxolifatga  ham  davlat  boshqaruv  organlaridan  kvotalar  ajratsalar,  muxolifat  radikal  g‘oyalaridan  voz  kechib,  qurolini  tashlab,  xalqimiz  farovonligi  yo‘lida  baqamti  ishlasa,  elga  xizmat  qilsa,  XALQIMIZ  ham,  amaldagi    hukumat  ham  terror  va  ekstremizm  taxdididan  halos  bo‘lib,  yengil  nafas  oladiku.

Mana  sizlarga  ozod  matbuot  va  koalitsion  hukumatning  foydasi,  MUROSANING  mislsiz  ahamiyati!

Manabu  yo‘nalish  muxolifat  uchun  ham,  amaldagi  Hukumat  uchun  ham,  XALQIMIZ  uchun  ham  manfaatli,  yagona  to‘g‘ri  yo‘ldir.

MUROSA  jamiyatning  qon  bosimini  mo‘‘tadillashtiradi,  sog‘aytiradi.

MUROSAsiz  jamiyat  siyosiy,  ijtimoiy  va  iqtisodiy  Insulьtga  uchrab,  oxiri  halok  bo‘ladi.

MUROSANI  urush  boshlanmay  turib  o‘ylamoq   va  uni  paysalga  solmay,  amalga  oshirish  kerak!

Mamalakatimizda  haqiqiy  ma‘nodagi  KOALITsION  hukumat  bo‘lsa,  bugun  muxolifatni  TUTANTIRIQ  qilib,  yurtimizga  o‘t  qo‘yishni  o‘ylayotgan  yovuz  niyyatli,  ko‘zga  ko‘rinmas,  pismiq  kuchlar  chirkin  maqsadlariga  erisholmaydilar.

Muxolifat  ichkarida  bo‘lsa,  vatanimizga  o‘t  qo‘yish  uchun  baxona  topolmaydilar.

Aziz  O‘ZBEKLARIM,  O‘ZBEKISTONLIKLARIM!Qarasa  xaritada  ko‘rinmoydigan  mamlakatlarning  ham  muxolifati  ichkarida  va  ular  birovlarning  qo‘lida  o‘yinchoq  emas.Boltiqbo‘yi  davlatlariga  qarang. Joni  tinchib,  dunyoga  kulgi  bo‘lmay,  to‘zg‘imay, birlashib,  churq  etmay  yashayaptilar. Yaxshilardan  ibrat  olaylik.

"BIRLAShGAN  O‘ZAR,  BIRLAShMAGAN  TO‘ZAR"  degan  XALQIMIZning  hikmatli  maqolini  unutib  qo‘ymaylik!

 

 

 

 

 

15  may,  2012  yil.

Tungi  soat  1 dan  36  minut  o‘tdi.

Toronto  shahri,  Kanada.