Поиск

Lotin imlosida

Iste‘dodli shoir, iqtidorli yozuvchi Sherzod Komil Halil haqida.


Ba‘zilar bozor iqtisodiyoti sharoitida zamonaviy adabiyotimiz o‘lmoqda, shoir -yozuvchilar kitobni shaxsiy pullariga nashr qilib, kitob sotuvini ham nashriyot o‘z zimmasiga olmayapti -deya ayyuhannos soladilar.Aslida esa, asarlarning kitob holida nashr qilinishi emas, ularning san‘at darajasida yozilishi muhimroq.Sherzod Komil Halilning ruh bilan yozilgan she‘rlarini o‘qib, adabiyotimiz o‘lmayotganini, qaytaga yashnayotganini ko‘rdim va quvondim.

Uning she‘rlari qaxrli qorlar bag‘ridagi boychechaklarga, qalin asfaltni yorib, quyoshga talpinayotgan giyoxlarga o‘xshaydi.

Sherzod Komil Halilning prozaik asarlarini ham hech ikkilanmay san‘at asari deyish mumkin.

Mana, men aytdi dersizlar, agar boshi omon bo‘lsa va izchil, tinimsiz ishlasa, bu shoir, bu yozuvchi ukamiz vaqtlar kelib, o‘z asarlari bilan jahon adabiyotini zabt etadi va dunyoning eng nufuzli mukofotlariga sazovor bo‘ladi.Negaki, uning qilichday o‘tkir iste‘dodi asarlarida yaraqlab turibdi.

Sherzod Komil Halilning yana bir xislati meni hayratlantirdi.U ba‘zi mayda -chuyda e‘jodkallar kabi millatchilik botqog‘iga botib qolmagan.Millatchilar rus adabiyoti orqali dunyo adabiyotidan bahramand bo‘ldilar.Hatto: -Moskuvaga o‘qiganman, exx, qannay ajeyib damlar ediya o‘sha damlar! - deya xo‘rsinib qo‘yadilaru, yana shu ondayoq millatchilik tutqanog‘i xuruj qilib, ikki oyog‘ini bir etikka tiqib, bir birlaridan o‘zib, guppa -guppa sakray boshlaydilar.Yozgan narsalarini ozgina o‘qib, charchab, bo‘g‘ilib ketadi odam.

Xaqoratu qarg‘ish, g‘iybat, fisqu fasodga to‘la qop -qora faryod hech qachon badiiy asar bo‘la olmaydi.Bunday sayoz tafakkurli kimsalar millatchilik va boshqa bo‘lginchiliklar ko‘chasiga kirgan xalqlar, xududiy parchalanishga, qirg‘in, vayronagarchilik va qashshoqlikka yuz tutayotganlari haqida o‘ylab ham o‘tirmaydilar.O‘zlari millatchi bo‘lsa ham mayli, eng yomoni, ular o‘sha urush olovi guvillab yonayotgan jaxannam xandagiga, tubsiz jarliklarga boshqalarni ham chorlaydilar.

Lekin bugungi avlod axmoq emas.Ya‘ni ular endi kim yetaklasa ketavermaydilar.O‘ylab ish tutadilar.Yosh avlod xalqimizni dunyodagi barcha xalqlar bilan birgalikda, uyg‘un yashashini hoxlaydi.Bugun men shoir va yozuvchi Sherzod Komil Halil misolida yosh avlodning yorqin vakillaridan birini ko‘rdim.Sherzodning rus shoiri Andrey Voznesenskiy vafoti munosabati bilan yozgan she‘rini o‘qib, to‘g‘risi, ko‘zimdan yosh chiqib ketdi.

Andrey Voznesenskiy xotirasiga

Sherzod Komil Halil Sohibqiron Amir Temur tug‘ilgan yurt - Qashqadaryo viloyati, Shahrisabz tumanida 1982 yili dunyoga kelganlar.

So‘zimiz so‘ngida Sherzod Komil Halilga aytadigan gapimiz, u bizga o‘xshab siyosat ko‘chasiga kirmasin, adashib, tentirab yurmasin.Siyosatdan yiroq, insoniyatni hayratlantiradigan yorug‘ san‘at asarlari yarataversin.

Sherzodning asarlarini zudlik bilan boshqa tillarga tarjima qilmoq burchi rus ingliz frantsuz va boshqa tillarni mukammal biladigan barcha o‘zbekistonlik vatandoshlarimizning, ziyoliylarning, ijodkorlarning zimmasidadir.

Bunday, yer yuziga ming yilda bir keladigan yosh iste‘dod egalariga hamma qo‘lidan kelgan yordamini ko‘rsatmog‘i joiz.

Zamonaviy adabiyotimizda yana bir buyuk ijodkor paydo bo‘lganidan behad quvonib,

 

Xoldor Vulqon

Badiiy adabiyot bo‘yicha xalqaro "Naslediye" mukofotining nomzodi


Sherzod Komil Halil


Shahar jimjit edi...



Shahar jimjit edi, o‘lik sukunat,

Go‘yo ko‘chalarda qo‘ygandi tanda;

Zulmatlarni yirtib hayqirdim nolon,

Men yorug‘ dunyoni unutgan banda.

 


Atrofda hech kim yo‘q , dirdiragan shom,

Bundan ketgim kelar yiroq-yiroqlar;

Meni mehmon qilmas, meni chorlamas,

Qavatli uylarda yongan chiroqlar.

 


Tungi ko‘chalarda daydigan ruhdek,

Olis ko‘chalarda jimgina kezdim;

Dunyo, men hayotdan topmadim mazmun,

Dunyo, men yashashdan juda ham bezdim.

 


Allaqayoqlarga ko‘tarib ketdi,

Shamollar xazonlar rutubatini.

Axir kim ko‘targay va kim tinglagay,

Mening yuragimning uqubatini?!

 


Uzoqlarda yonib o‘chgan olovdek,

Miltillab-miltillab so‘nayapman men;

Isyonkor dahoyim topmasdan kamol,

Taqdirning hukmiga ko‘nayapman men!

 


Holbuki, bir paytlar, tunlar samoda,

Yulduzlar yoqardi million mash‘ala;

Bukun atrofimda so‘rraygan osmon,

Bukun atrofimda qorong‘u dala.

 


Va jimjitlik aro o‘lik sukunat,

Ko‘chalarda butkul qo‘ygandek tanda;

Qorong‘u dunyoda hayqirgim kelmas,

Men yorug‘ dunyoni unutgan banda...

 

 

2009

 

Yashil knopkani bossangiz sahifaning davomi ochiladi va Siz Sherzod Komil Halilning "Tuman ajinasi" nomli hikoyasini o‘qiysiz.O‘qing, juda qiziq hikoya.Tavsiya etamiz.

 

 

Обновлено (09.02.2015 09:58)

Подробнее...

 

Xoldor Vulqon


Qaldirg‘och

 

 


Yer bag‘irlab uchgan qora qaldirg‘och,

Xalqimday daladan rizqing terasan.

Tongda simga qo‘nib, qanotlaringni,

O‘tkir qaychi kabi kerasan.

 


Hajrrrr -ajrrrr! -deya o‘qiysan duo,

Aks -sado berar Xudoning arshi.

O‘tomoch ortidan rizqingni izlab,

Charx urib uchasan shamolga qarshi.

 


Kuzda ketganingni sezmay qolar el,

Hattoki ortingdan yursa ham poylab.

Tinmay qanot qoqib, xorg‘in, och-nahor,

Ummonlar ustidan uchasan oylab.

 


Qarilik ham seni to‘solmas yo‘ldan,

Bilmaysan quvvating qaygacha yetar.

Senga nima zaril, janubga uchib,

Biz kabi bir joyda yashasang netar?

 


Har bahor xalloslab qaytib kelasan,

Qishlasangda Misr va yoki Chinda,

Jimgina yashaysan chigitga o‘xshash,

Loylar marjonidan qurilgan inda.

 


Loyni iylarmishsan so‘laging bilan,

Bu qanday guvalak, ayt,  qanday usul?

Yomg‘irdan keyingi ko‘lmakda nechun,

Taxorat olasan, qilarsan g‘usl?

 


Qoyilman men senga, ey musulmon qush,

Eshitdim, sen yana kelibsan qaytib.

Yana in quribsan, tumshug‘ingda loy,

Bizni xasharga ham qo‘ymabsan aytib.

 

 

 

 

 

24 may, 2014 yil.

Tungi soat 1 dan 17 daqiqa o‘tdi.

Kanada.

 

 

Обновлено (24.05.2014 05:29)

 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси

Фарид Усмонга



Қон томирлар риштадир, шундан жарангдор созимиз,

Бизга шундай соз ато этган Худодан розимиз.

 


Шеър ёзишдек бедаво бир дардни юқтирган азиз,

Камтарин шоир Фарид Усмон бизим устозимиз.

 


Шум қадамлар етмаган тош қоялар мангу макон,

Кўкда бургутлар каби кўз илғамас парвозимиз.

 


Қилмағаймиз эътибор ёғий ғанимлар ҳайлига,

Бор адолатли Худо -явмул қиёмат Қозимиз.

 


Йиғламай қувноқ яшармиз бу фано тупроғида,

Титратар оламни гарчанд оҳ ила фарёдимиз.




16/06/2016.

Кеч соат 8:02.

Канада.

Андижонлик улуғ ИНСОНларни ёд айлаб

 

Андижонда кўплаб бообрў, камтарин, донишманд ижодкорлар, олимлар ўтганларки, уларнинг саноғига етиш мушкул.

Шундай улуғ инсонлардан бири буюк навоийшунос олим математик Омонуллохон Валихонов Боқир бўлиб, мен бу инсоннинг ҳам назарига тушиш, ва дуоларини олишга улгурганман.Қотма қорачадан келган, нигохи фикрлари каби ўткир ва теран бу олим билан Андижон адабиёт музейида, шеърият анжуманида учрашиб қолдим ва у менинг шеърларимга юксак баҳо бериш билан бирга аруз вазнида қилган машқларимдаги айрим хатоларимни тўғрилашга ёрдам берди, архаик сўзлар маъно -моҳиятини эринмай тушунтирди.

Унинг менга сенлаб мурожаат этганидан хафа бўлмадим.Қайтага, шундай улуғ адабиётшунос олим мени қалбига яқин олди дея хурсанд бўлдим.

Аммо Имодиддин Улфат, Восит Саъдуллалар билан учрашиш менга насиб этмади.

Устоз адиб, лирик шоир Олимжон Холдорнинг дуосини олганман.Олимжон Холдор шундоқ кўчада қўлларини дуога очиб: Буюк шоир бўлинг, бошқа гап йўқ, омин Оллоху Акбар дея юзларига фотиха тортдилар.

Ўзбекистон халқ шоири Тўлан Низом ҳам қийналиб қолган пайтларим менга кўп ёрдам берганлар.

Ёниқ шоир Фарид Усмон эса менга илк бор шеър ёзиш техникасини ўргатганлар.

Ул зотлардан Яратган Парвардигори олам рози бўлсин.Андижонда яна бир тилшунос олим борки, бу инсон ҳақида ҳам ёзмасам бўлмайди.

У Мухторхон Умархўжаевдир. Бу инсон немис тили бўйича мутаҳассис олим.У ўзининг немис тили шеваларидаги сўзлар таснифотига бағишланган докторлик диссертациясини Германияда ёқлаганлар.

Германияни бошдан оёқ кезиб, немисларнинг ўзларига ҳам маълум бўлмаган шева сўзларини тўплаб, уларнинг келиб чиқиши, мазмунини изохлаб, таснифлаганлар.

Мухторхон ака Пайғамбар Алайхиссаломнинг авлоди эканлиги учунми, юзларида нур, амалида файзу баракотлар бор.

У олим билан суҳбатлашган одам ҳар доим янги, қулоқ эшитмаган ҳикматли гапларни эшитади.

Қалбида кири, кибри йўқ, доимо суҳбатдошига беғараз жилмайиб қарайдиган, хасад, кек, бахиллик, қитмирлик, макру ҳийла нималигини билмайдиган бу очиқчеҳра улуғ инсоннинг бирон марта қовоғини уйганини, бировнинг устидан кулганини, кўча кўйда майда чуйда, бачкана кимсалар билан ичкилик ичиб юрганини кўрмаганман ва нимадандир норизо бўлганини, бировни ғийбат қилганини, ёлғон гапирганини, сўкинганини эшитмаганман.

Доимо кастим шим кийиб, бўйинбоғ тақиб юрадиган маданиятли, диди юксак, камтарин,одоб ахлоқли, ҳар хил зиною маъсиятлардан, харом харишдан йироқ, қалби тонг каби беғубор, олийжаноб у инсонга ҳамиша хавас қилиб яшаганман.

Мухторхон ака узоқ йиллар Андижон чет тиллар институтида ректор бўлиб  ишладилар.

Ҳозир невара чеваралари бағрида қарилик гаштини сураётир.

Камтарин, донишманд олим, филология фанлари доктори Мухторхон Умархўжаевнинг умрлари узоқ бўлсин, илоҳим.

Ҳурмат билан, Холдор Вулқон.

 

 

 

06/07/2016.

Кундуз соат 2:27.

Канада.

 

 

 

Обновлено (14.09.2016 20:07)

 

Xoldor Vulqon


ABDULLA ORIPOV SHE‘RIYATI HAQIDA

 


Abdulla Oripov ijodiga chuqurroq nazar tashlash uchun uning oltmishinchi yillarida yozgan she‘rlariga murojaat qilmoq kerak.Negaki, shoirning aynan o‘sha davrlarda yozgan she‘rlari adabiyotimizda voqea bo‘ldi, se'riyat muhlislarining e‘tiborini tortdi, muhabbatini qozondi. Eslang.Cho‘lponning "Oydanda go‘zaldir, kundanda go‘zal"  misralarida "go‘zal" degan umumiy sifat bor va u sifatning mazmun mohiyati ochib berilmagan.Ifoda yo‘q.Haqiqiy shoir ana o‘sha umumiy sifatning biron detalga tegishli mazmunini, mohiyatini, shaklu shamoilini so‘z bilan ifodalab, o‘sha holatni o‘z tafakkur chirog‘i bilan yoritarak, o‘qiguvchining tuyg‘u rishtalariga teginadi, ularni tebratadi.Abdulla Oripov "Go‘zal" so‘zini ishlatmagan holda go‘zallikni tasvirlaydi.So‘z bilan qog‘oz bo‘ziga oqshom manzarasini chizadi.

 

Kecha oqshom falakda oy bo‘zarib botganda

 

deya yozarkan, ko‘z oldingizga lop etib, sokin yoz oqshomi, teraklar ortida bo‘zarib turgan oyning gardishi namoyon bo‘ladi.Shoir aytmasa ham, o‘sha osuda oqshom chigirtkalarining bir moromda chirillashlarini eshitayotganday bo‘lasiz.Voqealar izchilligiga ham e‘tibor bering.Oy bo‘zarib botayotgan mudroq va xorg‘in kecha.

 

Zuxro yulduz miltirab, xira handa otganda

 

deya davom etarkan, shoir yulduzni jonlantiradi.U boshqa e‘jodkorlar kabi "Yulduz porlamag‘da" demaydi.Uningcha yulduz xira handa otadi. Hammamiz subhi sodiq mahal o‘sha xira porlayotgan yulduzga qarab ag‘rayib qolgandaymiz go‘yo.Demak, tun oyoqlamoqda.Ammo lirik qahramon hanuz uyg‘oq.Nega? Chunki, birinchi muhabbatini eslab, uning uyqusi qochgan.

 

Ruhimda bir mayuslik, sokinlik uyg‘otganda

 

degan misralarni o‘qigan odam "Yo tovba, odatda odamni shovqin uyg‘otardi.Abdulla Oripovni esa, aksincha, sokinlik, jimlik uyg‘otar ekanda" deya hayratlanishi ham mumkin.Ha, shoirni shovqinlar emas, sokinlik uyg‘otadi, kimsasiz jimlik unga uyqu bermaydi.Abdulla Oripov yuqorida aytganimiz, umumiy tushunchani, mavhumlikni aniqlashtirmoqda, tiniqlashtirmoqda, u tushunchaga shakl -shamoil bermoqda.U "Uyqum ochilib yoki qochib ketgan payt" deb yozishi ham mumkin edi.Agar o‘shanday yozganda Abdulla Oripovni hech kim shoir deb tan olmagan bo‘lardi.Haqiqiy shoir har bir she‘rida, har bir misrasida yangi, hali boshqa shoirlar ishlatmagan tashbehlarni qo‘llaydi va u tashbehlarni izlab ham yurmaydi.Ular o‘zi quyilib kelaveradi.Shoir odam shovqinlar ichida uxlashi mumkin, ammo u sokinlik, oydinlik ichra uxlolmaydi.

 

 

"Munojot" she‘rida Abdulla Oripov

 

Eshilib, to‘lg‘onib, ingranadi kuy

 

deya yozadi. Abdulla Oripov ko‘zga ko‘rinmas ohangni, dardni, tuyg‘uni tasvirlaydi, kuyning, iztirobning, g‘amning, hasratning, suratini chizadi.U avval "Eshiliiiib" deydi.Keyin "To‘lg‘oniiiib" deya tasvirni yanada yuqori pardalarga ko‘tararkan, "Ingranadi kuy" deya dardli ohang harakatini aniq ifodalaydi.Ana o‘sha aniq va tiniq ifoda, tasvir jozibasi bizni hayratlantiradi, sehrlab qo‘yadi.

 

Qaydan kelayotir bu ohi frayod?

 

deya shoir bo‘ynini cho‘zib, asrlar devoridan moziyga qarayotganday tuyuladi go‘yo.

 

Kim u yig‘layotgan, Navoiymikan?

Vayo may kuychisi Hayyommikan, dood!

 

deb yozilgan baytni o‘qirkansiz, u so‘zlar, u misralar shoir yuragidan, vujudidan otilib, titilib, sitilib chiqayotganini his qilasiz.Shoir mazmunni qofiyaga yem qilmagani kabi, qofiyani ham mazmunga qurbon qilmaydi.Eng muhimi, u she‘rdagi dardni, ruhiy iztirobni, badiiylikni, tuyg‘uni saqlab qoladi.

Abdulla Oripovning kitoblariga qo‘ygan nomlari ham insonga osuda tong kabi tiniq tuyg‘u, dalalar etagida sayragan popishak ohiday hasratli qayg‘u baxsh etadi.

"Yurtim shamoli", "Yillar armoni" va hokazo.Shoir "Ayol" she‘rida:

 

Sevgidan yetimu umrdan yarim,

Qurigan ko‘ksida yolg‘iz belanchak.

 

deydi.Bu misralar bir beva ayolga so‘zlarning asriy toshlaridan yo‘nilgan qayg‘uli haykaldir.Abdulla Oripov o‘sha she‘rida;

 

Qaqragan lablarda olovli nafas

 

deya ayriliq iztirobidan yonib kul bo‘lgan beva ayol vujudining o‘tli xaroratini birovlar ishlatmagan o‘ziga hos tashbehlar bilan qiyomiga yetkazib ifodalaydi.

 

Yillar ham o‘tdilar, hamon u yolg‘iz,

Mung‘ayib termular botguvchi kunga.

 

degan misralarini o‘qib, yolg‘iz ayolning botguvchi quyoshga mung‘ayib termulgan holatini his etasiz.She‘rni davom etdirarkan, shoir o‘zi tuygan qayg‘u otashini ichiga sig‘dirolmay portlab ketadi go‘yo,

 

Ey nomard tabiat, bormi senda his,

Qaytadan baxt bersang bo‘lmasmi unga?!

 


deya hayqiradi.Ha, haqiqiy shoirlar she‘r yozayotib bir zum aqldan ozadilar, o‘zini unitib yozadilar.Unday she‘rlar shoir ruhining tub -tubidan, yuragining qa‘ridan otilib chiqadi.Yuqorida biz tadqiq qilib topgan olmos qirralarni Abdulla Oripovning deyarli barcha she‘rlarida uchratish mumkin.

Abdulla aka, yaxshi yuribsizmi shuytib?Musofirning duosi naqd deydilar.Sizni uzoq -uzoqlardan turib duo qilamiz, ustoz.Adabiyotimiz, xalqimiz, yaqinlaringiz, do‘stlaringiz, va biz kabi daydi shogirdlaringiz baxtiga doimo sog‘ -omon bo‘ling!

Hurmat bilan, Xoldor Vulqon.

 

 

30/03/2014.

Kunduz soat 10 dan 5 daqiqa o‘tdi.

Kanada.





 

Обновлено (02.04.2014 19:42)

 

Xoldor Vulqon


Odil Ikromga

 

 


Yuksak, yuksaklarda bulutga yondosh,

Purviqor tog‘larning yorilgan toshi.

Sandiqday, sandiqday bujur toshlarni,

Nahot yorgan bo‘lsa odamzod boshi?

 

 

Kim bu o‘ngirlarda  yig‘ladi o‘ksib?

Sukunat qo‘shig‘in kimlar аngladi?

Shoirning ko‘ksiga urilgan hanjar,

Kimning ko‘z yoshiga cho‘kib, zangladi?

 

 

Qalin o‘t-o‘langa ko‘milgan so‘qmoq,

Pomir tog‘larida yurardim yo‘rtib.

Uzoq Kofarnihon sohillarida,

Do‘stimning  mozori ko‘rindi bo‘rtib.

 

 

Chuqur jar yoqasi, yovvoyi gullar,

U yonda Isfara, naryog‘i Vodil.

Jiydalar gullagan jarlar ustida,

Omonat ko‘prikday lapanglar Odil.

 

 

 

 

 

25 yanvar, 2014 yil.

Kunduz soat 2 dan 3 daqiqa o‘tdi.

Kanada.

 

 

Обновлено (26.01.2014 00:10)

 
Еще статьи...