Холдор  Вулқон


Таржимачилик  ҳақида



Гарчанд  қачонлардин  япон  шоирларининг  шеърларини  ва  ҳикояларини  рус  тилидан  она  тилимизга  ўгирган  эсамда,  мен  ўзимни  таржимон  дея  хисобламайман. Ваҳоланки,  бу  ишга   менинг  вақтим  ҳам  йўқ.

Лекин,  таржима  ҳақида  қайғураман  ва  ҳамиша  қайғуриб  келганман.

Мен  қачонлардир  Абдулла  Ораз  деган  Хоразмлик  талантли  бир  шоирга: -Ука,  сен  ғоят  талантлисан. Аммо,  сен  фразеологизмдан  қоч. Негаки,  сенинг  ажойиб  шеърларинг  таржимада  деярли  ўз  таъсир  кучини  йўқотиб  қўяди - дея  огоҳлантирган  эдим. У  менинг  маслахатимни  олдими, ё   у  гаплар  ҳавода  қолдими, билмадим.

Унинг  фразеологизмини  қаранг:

 

Бахтим  кулди  нихоят.

Кулди  бахтим...  менинг  устимдан...

 


Бундай  олиб  қаралса, шеърга  гап  йўқдай. Аммо  таржимада  у  деярли  йўқ  бўлиб  кетади.

Чунки,  ҳеч  қайси  таржимон: унинг  юқоридаги  мисраларини "Счастье  мое  засмеялось" дея  таржима  қилолмайди.

"Счастье  мое  улыбнулось,  наконец"  шаклида  таржима  қилиши  мумкин.

Аммо,  минг  афсуски,  бу  мисрани  иккинчи  мисра билан  боғлаб  бўлмайди.

Агар  "Мое  счастье  улыбнулась,  наконец. Надо  мной"  дея   таржима  қилса,  таржимон  кулгига  қолади.

Боринг  ана,  дейлик,  таржимон  "Мое  счастье  ядовита  улыбнулось надо  мной"  дея  "ухмылка"  маъносида  таржима  қилди  дейлик.

Бу  кўринишда  ҳам  барибир,  таржима  шоир  мақсадини  аниқ  ифодалай  олмайди.Боз  устига шоирнинг  шеъри  бадтар  ўз  бадиийлигини, охорини, рангини,  мазмунини,  ҳатто  шаклини  йўқотади.

Тўғри,  шеърни  дурадгор  каби  тахтадан  ясамайдилар. У  инсон  ақлига  бўйсунмайдиган,  илоҳий  руҳий  оқим  ва  уни  қолипларга  солиш  мумкин  эмас.

Аммо  шоирнинг  миллати - унинг  ўша  Худо  берган  рутбаси  бўлгани  каби,  унинг  шеърлари  ҳам  умуминсоният  мулкидир(Агар  у  шеърлар  санъат  асари  бўлса,  арзиса).

Бу  маънавий  мулкнинг  таржимада  барчага  тушунарли  бўлиши  мавҳумлашаётган  пайтда, ("Изм"лар  маъносида  эмас, луғовий  маънода  мавхумлаша  бошласа) шоир  ўз  йўналишини  ёки  ёзиш  услубини  ўзгартирмоғи  керак.

Акс  ҳолда,  унинг  шеърлари  маълум  бир  қатлам  қаърида  қолиб  кетади,  унутилади.

Таржиманинг  шундай  қалтис  тамонлари  тўғрисида  ҳам  бироз  ўйлаб  қўйсак,  зарар  қилмайди  дея  ўйлайман.

Раҳматли  Ҳожибой  Тожибоев  айтганидай,  яна  ўзларинг  биласизлар.Мен  айтдим, қўйдим.

 

 

 

 

22  апрель,  2012  йил.

Кундуз  соат  11  дан  32   минут  ўтди.

Торонто  шаҳри,  Канада.