Поиск

 



Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг аъзоси


Ёш ўзбек шоирларига доим бир нарсани айтгим келаверади.


Укаларим! Шоир ичади ва исён қилади деган ахмақона сўзларга учманг.


Ойдин ва ёруғ шеърлар ёзишга ҳаракат қилинг. Мағзава хандагига эмас, тоза булоқларнинг зилол сувларига интилинг.


Мен ушбу гапларни қора шеъриятнинг тубсиз хандакларини айланиб ўтган, ва исён йўли, охири боши берк кўчага олиб боражагини амалда англаб етган оддий бир ижодкор сифатида айтяпман.


Ўзбек шоирлари ва ёзувчилари Бобораҳим Машраб, Завқий, Ҳамза, Чўлпон, Абдулла Қодирий, Усмон Носирлар, буюк рус шоирлари Пушкин, Есенинларнинг ҳалокатли, аянчли қисмати айнан журми исён билан боғлиқ.


Француз шоири Женье ўз замонида сарой аёнларини ўз шеърларида масхара қилиб, тахқирлар экан, бир шеърида уларга қарата: "Оламдан ўтсангиз, ер сиз учун пардек юмшоқ бўлсин ва бу пардек юмшоқ тупроқни ёввойи итлар осонгина титкилаб очиб, мурдангизни тортқилаб чиқариб, ғажиб тилка пора қилсин!"дея ёзади.


Алалохир, Женьенинг аччиқ тили ўз бошига етади, уни аламли қийноқлар остида қатл қиладилар.


Пушкин ҳам мудхиш хатоларга йўл қўйиб, Женье юрган йўлга киргани, айрим шеърларидаги хақоратлар учун ҳукмдорлар тамонидан махфий ва пухта уюштирилган дуэлда ўлдирилганини, унинг тўфангидаги ҳақиқий ўқ сотқин, ғирром секундантлар тамонидан пахтавон ўққа, қуруқ порохга алмаштириб қўйилганини ҳамма ҳам билавермаса керак.


Исёну қатллар ўз йўлига.


Сиз асрлар оша, ҳатто худосиз жамият ҳам ижодини тахқирлашга, таъқиқлашга жазм этолмаган илоҳий истеъдод соҳиби Алишер Навоий бобомизнинг ҳаёт йўлларига бир назар ташланг.


Унинг асарларида, подшоларга, аъёнларга, раийятга, яъний халққа нисбатан биронта хақорат, гизли киноя борми?


Нега шундай буюк донишманд шоир исён йўлини тутмади?


Нега Навоий қуёши абадий?


Нега Пушкин қуёши олдида манаман деган рус шоирлари ижоди шамдай?


Нега уларнинг қора кросворд шеърлари харчанд юксак кенг ва тубсиз бўлсада, Пушкин шеърлари каби инсон шуурини сеҳрлай олмайди, қалбини ҳасратли, ўйчан, ойдин шуълаларга тўлдиролмайди?


Нега ўзларини шеърият реформаторлари дея хисоблаган рус символизми, авангардизми ва акмеизми вакиллари Велимир Хлебников, Хармс, Осип Манделштам, Маяковскийлардан тортиб то Лев Лосеву Иосиф Бродскийгача ҳали ҳануз Пушкиннинг битта куз ҳақидаги шеъричалик юксакликка кўтарила олмадилар?


Нега ҳали ҳануз инсоният Навоийни, Байронни ва Пушкинни севади, ардоқлайди?


Нега?


Шулар ҳақида бироз фикр юритиб кўрсак, фойдадан ҳоли бўлмас дея ўйлайман.




13/02/2021.
Эрта билан соат 9:40.
Канада, Онтерио.


 

 

Эй насими субҳ

(Ҳазрати Амир Алишер Навоий ғазалига Холдор Вулқон муҳаммаси)




Дил қушим аҳволини соч толаси домимға айт,
Кулбама бир бор қадам қўймасми, меҳмонимға айт,
Қилмаған лаълин лабидин ҳайру эхсонимға айт,
Эй насими субҳ, аҳволим дилоромимға айт,
Зулфи сунбул, юзи гул, сарви гуландонимға айт.

Интизор бу кўзларимға, ёр келиб, қўйсин қадам,
Эгнида гулгун матою, сув каби нозик бадан,
Сочи ғарқ этгувчи дарё, тишлари дурри адан,
Буки лаъли ҳасратидин қон ютармен дам бадам,
Базми айш ичра лабо-лаб бода ошомимға айт.

Ҳажридин тун кеча бедор, ухлаёлмай тўлғониб,
Сарғариб барги хазондек ранги рўйим сўлғонин,
Бир кўрай деб, лахта лахта қона кўнглим тўлғанин,
Ком талху бода заҳру ашк рангин бўлғанин,
Лаъли ширин, лафзи рангин, шўхи худкомимға айт.

Не сабабдин кўзларинг кўз ёшига лиқ тўлди, деб,
Не учун ҳолинга ёв, ёғий ғанимлар кулди, деб,
Боди ҳижрон оҳ чекиб, боғларда сочин юлди, деб,
Шоми ҳижрон рўзғоринг тийра нечун қилди, деб
Сўрмағил мендин бу сўзни, субҳи йўқ шомимға айт.

Бир қиё боққайми деб, доим йўлингни пойладим,
Тош қотиб, кўрганда, гул, хуснинга асло тўймадим,
Бўлмасанг ёнимда дунё дунни нетдим, найладим,
Ул пари ҳажрида нангу номким тарк айладим,
Кўнгил отлиғ ҳажр водийсида бадномимға айт.

Тун ярим, олис кавокиблар тўла осмон эди,
Кимсасиз ойдинда хурган итларинг хушёр эди,
Бирга бўлсак, сенга айтар гапларим бисёр эди,
Эй кароматгўй, ишим оғози худ исён эди,
Шамъи раҳмат партави етгайму анжомимға айт.

Чирпираб учган хазондек боғ аро рўйим ақиқ,
Чўлу саҳролар маконим, бўлмади даврон шафиқ,
Ёлборур Вулқон саҳарлар, эй сабо, севгим ҳақи,
Йўқ Навоий бедил ороми ғам ичра, эй рафиқ,
Ҳолини, зинҳорким, кўрсанг дилоромимға айт.



13/02/2021.
Тонги соат 6:58.
Канада, Онтерио.

 

Ey nasimi subh



(Hazrati Amir Alisher Navoiy g‘azaliga Xoldor Vulqon muhammasi)



Dil qushim ahvolini soch tolasi domimg‘a ayt,
Kulbama bir bor qadam qo‘ymasmi, mehmonimg‘a ayt,
Qilmag‘an la’lin labidin hayru exsonimg‘a ayt,
Ey nasimi subh, ahvolim diloromimg‘a ayt,
Zulfi sunbul, yuzi gul, sarvi gulandonimg‘a ayt.

Intizor bu ko‘zlarimg‘a, yor kelib, qo‘ysin qadam,
Egnida gulgun matoyu, suv kabi nozik badan,
Sochi g‘arq etguvchi daryo, tishlari durri adan,
Buki la’li hasratidin qon yutarmen dam badam,
Bazmi aysh ichra labo-lab boda oshomimg‘a ayt.

Hajridin tun kecha bedor, uxlayolmay to‘lg‘onib,
Sarg‘arib bargi xazondek rangi ro‘yim so‘lg‘onin,
Bir ko‘ray deb, laxta laxta qona ko‘nglim to‘lg‘anin,
Kom talxu boda zahru ashk rangin bo‘lg‘anin,
La’li shirin, lafzi rangin, sho‘xi xudkomimg‘a ayt.

Ne sababdin ko‘zlaring ko‘z yoshiga liq to‘ldi, deb,
Ne uchun holinga yov, yog‘iy g‘animlar kuldi, deb,
Bodi hijron oh chekib, bog‘larda sochin yuldi, deb,
Shomi hijron ro‘zg‘oring tiyra nechun qildi, deb
So‘rmag‘il mendin bu so‘zni, subhi yo‘q shomimg‘a ayt.

Bir qiyo boqqaymi deb, doim yo‘lingni poyladim,
Tosh qotib, ko‘rganda, gul, xusninga aslo to‘ymadim,
Bo‘lmasang yonimda dunyo dunni netdim, nayladim,
Ul pari hajrida nangu nomkim tark ayladim,
Ko‘ngil otlig‘ hajr vodiysida badnomimg‘a ayt.

Tun yarim, olis kavokiblar to‘la osmon edi,
Kimsasiz oydinda xurgan itlaring xushyor edi,
Birga bo‘lsak, senga aytar gaplarim bisyor edi,
Ey karomatgo‘y, ishim og‘ozi xud isyon edi,
Sham’i rahmat partavi yetgaymu anjomimg‘a ayt.

Chirpirab uchgan xazondek bog‘ aro ro‘yim aqiq,
Cho‘lu sahrolar makonim, bo‘lmadi davron shafiq,
Yolborur Vulqon saharlar, ey sabo, sevgim haqi,
Yo‘q Navoiy bedil oromi g‘am ichra, ey rafiq,
Holini, zinhorkim, ko‘rsang diloromimg‘a ayt.



13/02/2021.
Tongi soat 6:58.
Kanada, Onterio.

 

 



Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг аъзоси

 

 

Холдор Вулқон ёзган юзлаб латифалардан бири

 

 

Эр - хотиннинг уруши



Маҳалла оқсоқоли ишхонасида дафтарга бир нарсаларни ёзиб ўтирса, эшик ғийт этиб очилиб, бир аёл оқсаланиб, ўғли билан келинини эргаштириб: - Ассаломалайким, хожакажон -дея  кириб келибди.

-Оббо, яна нима бўлди, Кўпехон?! -дебди махалла раиси, фиғони чиқиб.

-Э хожакажон, бу жувонмаглар нимани толашади билмийман, эттадан кечгача итдей уришиб, қирилишиб, жонимдан жахт тўйдирди. Мен ўғил уйлантириб, битта жиннини иккита қивоппан.Келин ўлгурди вак вак вак вак жағи тинмейди, бу хўкиз бўса уни бува пўстак қилиб уришини қўймейди. Буларга ўзингиз бир насихат қилиб қўймасез бўмейди, айланиб кетай сиздан - дебти аёл.

Бу гапларни эшитиб, маҳалла раисининг ғазабдан тепа сочи тикка бўлиб, истолди устида турган узун дўпписини бошига кийиб, ўннидан туриб, йигитга ташланибди: - Ҳа эшшак, эшшак, ароқхўр шайтон, нега урдинг хотинингни, а, нега урдинг, ифлос фиадал?! Қортеминан трнопка қилиб қўлини армбар қилиб синдириппеяқалейми шу топта?! - дебди у, кўзларини пахтаси чиқиб, йигитни қўлини аёвсиз қайриб. Йигит оғриққа чидомей: - Ууу, қўлди синдирас, хожака! - дебди, войвойлаб.

-Хожака дема мени, падаринга лаънат, алкаш! Қара хотиннини гўзаллигини! Шундай соҳибжамол, сочлари узун, киприклари майин, кўзлари шахло, мўрча миён, қоши камон, сарви равон, офатижон, мохитобон, сув ичса томоғидан, сабзи еса биқинидан кўринадиган сарвқомат паризоттиям урасанми, лаънати шишағариб?! Давай, тиз чўк хотинини олдига! Нозик қўлларини ўпиб кўзларинга сурти! Энди қимиман -де! Бўл тезроқ, хозир уриб ўлдириб қўяман деса, йигит хўп, хожака -деб тиз чўкканича хотинини ёнига тиззалаб бориб: - Малкахон, мени кечиринг, энди қимиман, умримнинг охиригача қимиман! -дебди.

Маҳалла раиси: -Юракдан чиқариб айт, қасамхўр! - деб, йигитни баттар дўппослаятса, кампир, қўрқиб кетиб: - войдооод, болами ўлтириб қўяди энди! Одамлар, ярдам беринар! Томошабин бўлиб туроврмей, учаскавўйга тилпон қисенарўмейдими?! - деб бақиришга тушибди.

Маҳалла раиси йигитни уришдан тўхтаб: - Э намунча вахима қиласиз, Кўфехон! Мана ярашволишди. Эр хотиннинг уруши - Орол денгизининг қуриши - дер эмиш.

 


 


 

 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси

Мурод Хонтўраев ҳақида


Ўзбекистонимизда айрим шаҳарларимизнинг номлари асрлар оша топономик жумбоққа айланиб улгурган.


Биз бу номларни расшифровка қилиб, элга тушунтирмоғимиз керак.


Тарихий шаҳарларимиздан бири бу - Қўқон. Бухоромизда ҳам "Когон" номли шаҳар бор. Андижонда эса, "Хакан" деган қишлоқ бор.

Бу топономик синонимлар бир хил маънони англатажагини ҳамма ҳам билавермаса керак.

Ҳа, у номлар илдизи "Хоқон" деган сўзда. Руслар уни чингизийлар салтанати маъносида хоқонлик, яъний "Каганат" дейдилар.

Ҳатто Каганович деган фамилиялар бор.


Қадимда ҳукмдорлар хоқонлар дея аталган. Кейинчалик хоқон сўзи қисқариб, хонга айланган. Қўқон хоқонлиги эмас, Қўқон хонлиги дея айтиладиган бўлди.


Хонлар, наслу насабли пайғамбарзодаларнинг, саййидларнинг, хўжаларнинг, муфтохиддин, яъний фатво чиқариш ваколатига эга муфтийлар, уламои киром, шайхулисломларнинг, мирзо -амирзодалару, авлиёю анбиёларнинг, пири муршидларнинг авлодлари тўрамлардан сайланганлар.


Оғир вазндаги ММА  - Миксморшалартист яккакураши бўйича  Осиё ва Жаҳон чемпиони Мурод Хонтўраев ҳам аслзодалар авлодиданлиги унинг исми шарифидан кўриниб турибди.


Аслзодаларни саҳрога олиб бориб ташласаларда, улар Яратганнинг фазли билан саҳрони ҳам боғ -роғларга айлантириб, ўша жойларда ҳам юксак обрў ҳурмат мартабаларга эришаверадилар.Уларнинг қадами етган жой обод бўлади.


Ёмонни боғу бўстонга олиб бориб қўйсалар, у касофати боғларни қуритиб, саҳрою биёбонларга айлантиради. Унинг борганки жойи, тубсиз хандакка, тиканзорга айланади.


Мурод Хонтўраев Қозоғистондаги "Алашпрайд" спорт клубидан чиқиб, ўзбекнинг довруғини дунёга достон қиларкан, у бошлаган эзгу ишга Яратган файзу баракотлар ато этди ва Ўзбекистонимизда мухтарам Юртбошимиз Шавкат Миромонович Мирзиёев фармонлари билан, ўзбекнинг аслзода ўғлонларидан бири Отабек Умаров раҳбарлигида ММА спорт ассосиацияси ишга тушди.


Спорт билан шуғилланган авлод ичкиликбозлик, кашандалик, наркоманлик каби харом хариш амаллардан ҳалос бўлади ва ҳаётидаги бўшлиқ тўлдирилиб, соғлом турмуш тарзи билан яшайди, миллатчилик, ирқчилик, диний ва дунёвий фанатизм йўлига кирмайди.


Дунё спорт ареналарига кўтарилган спортчи Ватан байроғини баланд кўтариб, ўз ватандошлари қалбини фахру ифтихорга, ғурурга тўлдиради, элнинг ухлаб ётган Ватанпарварлик туйғуларини уйғотади.


Ватанпарварлик ҳақида пайғамбаримизнинг: "Ҳуббул Ватан минал иймон", яъний "Ватанни севмоқ иймондандир" деган ҳадислари ҳам борки, бу ҳадисга қарши чиққан мусулмоннинг иймони хатарда қолиши тайин.


Мурод Хонтўраевнинг Ватанпарварлиги Россия ва Қозоғистон президентлари кўзи ўнгида ўтган, спорт жангидаги ғалабасида яққол намоён бўлган эди.


Бошқаларни билмадиму, лекин Муроджоннинг ўша жангдан кейинги интервьюсида айтган тасирли гапларидан менинг юрагим тилка пора бўлиб кетгандай бўлди гўё.


Журналист ундан жанг таасуротларини сўраганда, Мурод Хонтўраев:


-Мен жангда қўлга киритган ғалабамдан мамнунман албатта. Лекин ўша залда Республикамиз Президенти Шавкат Мирзиёев ҳам қатнашганларида ва мен ўша кубокни ўз президентимнинг қўлларидан олганимда яхши бўлар эди - дея жавоб берган эдилар.


Ўзбек спортчисининг, мутлақ Жаҳон чемпионининг бу ўксинишида ўз Ватанига садоқат туйғуси, миллий ғурур бор эди.


Мен Муроджоннинг юқоридаги тарихий гапларидан, ўзбек миллиардери Алишер Усмоновнинг: "Мен Россия граждани эсамда, аждодларимнинг ўзбек экани билан ва менинг томирларимда ўзбек қони оқаётгани билан фахрланаман" деган сўзлари, ҳамда буюк ўзбек шоири Эркин Вахидовнинг "Ўзбегим" шеъридан қаттиқ таъсирланганман.


Улуғ инсонларнинг гап сўзлари ҳам ўзлари каби улуғ бўлади. Мақолам сўнгида Муроджонга мурожаат этмоқчиман.


Қадрли укам Муроджон, сизга бағишлаб рус тилида ёзган шеъримни китобдан олиб қўйишимнинг сабаби, у шеър менга заифроқ туюлди. Лекин мен, Худо ҳохласа, албатта она тилимизда сизга бағишлаб яна бир шеър ёзиш нийятидаман. Мен ҳам барча ўзбеклар каби ўжарман. Бирон ишни қиламан дедимми, уни бугун бўлмаса эртага, эртага бўлмаса индинга, албатта амалга ошираман. Сиз эса, шеър бағишлашга лойиқ, жаҳон спорт сахналарида Ватанимиз байроғини юқори кўтарган буюк спортчи ва пандемия даврида одамларга бепул дори - дармон тарқатган ҳалол, яхши инсонсиз.

Мабодо учрашиб қолсангиз, Отабек Умаровга салом айтинг. Мен сизларни қаттиқ ҳурмат қиламан.




19/01/2021.
Кундуз соат 10:18.
Канада, Онтерио.


 

 


Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси


Ёрилтош


(Халқимизнинг энг севимли актерларидан бири Фарход Абдуллаевга)




Кулма, савол билан мурожаат этсам,
Йўл четида ёлғиз сўппайган эй тош!
Сенда ҳам борми қалб, борми ҳасрат, ғам,
Чиқарми сенинг ҳам кўзингдан кўзёш?

Сен ҳам севганмисан биронтасин, айт?
Кўрганда тош қотиб, пайпаслаб кўксинг.
Сокин сукунатда, ой порлаган пайт,
Кўз ёш тўкканмисан овозсиз, ўксиб?

Сенинг бошингни ҳам ёрганми ёғий?
Кўринмас тош билан, айт менга ростин.
Бошинга оғирроқ иш тушган чоғи,
Кўриб, кўрмаганга олганми дўстинг?

Қандай мавжудотсан, нимасан, кимсан?
Кел, бугун ложувард нурларга қорил.
Гапирсангчи ахир, не учун жимсан?
Тош, сен ҳам тош бўлиб бир бора ёрил!



29/07/2019.
Кундуз соат 1:48.
Канада, Онтерио.

 

 

 

 



Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг аъзоси

 

 

Ўзбекистон Республикаси президенти Мирзиёев Шавкат Миромоновичга

 

 

Ассалому алайкум, ҳурматли президент!


Мен Ватанимизнинг Қорақалпоқистон ва Хоразм воҳалари жойлашган оролбўйи худудларда вужудга келган оғир экологик вазиятни яхшилаш йўлида бир муҳим стратегик лойиҳа билан сизга мурожаат қилмоқдаман.


Менинг таклифим, шўр қум кўчкилари тахдид солаётган бу худудларда кактус ўрмонларини барпо этиш, шу тариқа қум кўчкиларини тўхтатиб, экологик вазиятни яхшилаш.

Маълумки, кактуснинг тиконли ва тиконсиз минглаб турлари мавжуд ва бу сувсизликка, иссиққа ва совуққа чидамли, қулоғини кесиб, тувакка ўтқизса яна кўкариб кетаверадиган беор ўсимликдан шўрхок қум тўзонларини тўхтатиш йўлида фойдаланиш билан бирга, ундан чорва хайвонлари учун тўйимли озуқа - силос тайёрласа бўлади.


Қолаверса, кактус таркибида витамин ва микроэлементлар, протейин, яъни тўйимли моддалар кўп бўлган ўсимликлар сирасидан.


Кактусдан тайёрланган дорилар билан қанд касалини, зотилжам, яъни сил, ўпка касалликларини, қорин дам бўлиш, пешоб тўсилиб қолиши каби дардларни даволашда ишлатилади, жарохатлардаги қонни тўхтатишда фойдаланилади.


Шунингдек бу ўсимлик қайнатмасидан шифобахш шарбат ва қиёмлар тайёрланади.


Бундан ташқари кактусдан, спирт, экологик тоза бўёқ, ҳатто совун ишлаб чиқарса бўлади.


Хозир дунё олимлари кактусдан бензинга муқобил автомобил ёқилғиси ишлаб чиқариш устида ишламоқдалар.


Кактусга ўхшаган, иссиққа ва сувсизликка чидамли, қумда ўсишни севадиган ўсимликлардан яна бири бу Алоэ.


Бу ўсимлик шарбати ичак яллиғланиш, тери таносил касалликларини даволаш билан бирга, иммунитетни ҳам мустахкамлайди, одам организмини зарарли вирус ва бактериялардан ҳимоя қилади.


Ибн Синодек улуғ зот туғилган юртимизда кактус ва алоэдан дори тайёрлайдиган фармацевтика, спирт, бўёқ, совун махсулотлари ишлаб чиқарадиган заводлар курилса, кактус етиштирадиган ва чорвачиликка ихтисослашган фермер хўжаликлари барпо этилса, Қорақалпоқистон ва Хоразм аҳолисининг катта қисмини иш билан таъминлаш имкони туғилади.


Кактус ва алоэдан ишлаб чиқарилган маҳаллий дори дармон экспортини йўлга қўйсак, Ватанимиз ғазналарига миллиардлаб доллар пул келиши мумкин.


Кўпчилик компютерлари ёнига тувакда ўстирилган кактусларни қўядилар ва бу бежиз эмас.


Кактус нафақат қора энергияни, балки радиацияни ҳам ўзига ютиб, ҳавони тозалаш хусусиятига эга.

Энг муҳими, бизда кактус плантациялари, ўрмонлари пайдо бўлса, Мамлакатимизнинг бошқа худудларидаги тоза экинзор далаларимизга шўр қум тўзонлари ёприлмайди, тупроқ балл бонитетига, унумдорлигига, путур етмайди.

Чўл зоналарида барпо этилган кактусзорлар Ватанимизнинг соғлом ўпкасига айланади, экологик вазият яхшиланади, мелиорацияга, парваришга, ўғитга кетадиган пул маблағлари тежалади.

Ҳатто чўл худудларидан ҳам хосил оламиз, оз маблағ сарф қилиб, кўп даромад топамиз.

Мен бу мақолани, шоят шу лойиҳа ишга тушиб, менга нон туз берган, ўқитиб, вояга етказган она Ватанимга, халқимизга озгина бўлса ҳам нафим етса, деган эзгу мақсадда ёздим.


Менда бундай фойдали лойихалар жуда кўп.


Вақт бўлганда, шу арзимас лойиҳа тўғрисида ҳам бир ўйлаб кўрилса яхши бўлар эди.


Мақолам сўнгида Сизни ва камтарин, меҳнаткаш Халқимизни кириб келаётган янги 2021 йил билан чин юракдан муборакбод этаман.


Илоҳим янги йил юртимизга тинчлик, ҳотиржамлик, халқимизга мустахкам соғлик, бахт - саодат олиб келсин!

 


28/12/2020.
Кундуз соат 2:35.
Канада, Онтерио.

 



 
Еще статьи...