Поиск

 

 

Темур  тиғи  етмаган  жойни,
Қалам  билан  олди  Алишер.

 

Абдулла  Орипов

 

 

 

 

Ғалаба  муборак,  қадрли  Исажон  Султон!

 

 


Мен  бир  пайтлар  болалар  учун  революционер  қумурсқа  ҳақида  "Қоратаппак"  деган  асарга  ўхшаш  бир  нарса  ёзган  эдим.( Ҳозир  энди  у  ёзғавани  асар  дегани  ҳам  тортинаман)Лекин  ўша  нарса  ҳам  шоир - ёзувчилар  орасида  анча  шов - шув  бўлиб, шоира  Ойдин  Ҳожиева  ташаббуси  ила "Гулҳан"  журналида  истеъдодли  рассом  Ҳуршид  Зиёхонов  ишлаган  рангли,  ажойиб  суратлар  билан  эълон  қилинган  эди. Айниқса  Ҳуршид  ака  Зиёхонов  асарнинг бош  қаҳрамони  Қоратаппак  деган  қумурсқа  эгнига  тўн,  бошига  дўппи  кийдириб  қойил  қилиб  чизган  эдилар. Косип  номли  каламушни,  Пиёлакўз  деган  ниначини,  Қоратаппакнинг  севгилиси  Хипчабелни  ҳам  сочний  акварель  бўёқларда  шундай  ишлаган  эдиларки, беихтиёр  рассомнинг  махоратига  қойил  қолганман. Айниқса  революция  амалга  ошмай,  Қўнғизхоннинг  мулозимлари  Қоратаппакни  қамаб  қўйган  холатини  алохида  махорат  билан  тасвирга  келтирган  эдилар.Қоратаппакнинг Ниначи  Пиёлакўзни  самолет  қилиб  миниб  кетаётгани,  сел  ёғаётган  маҳал  анхорорти  мамлакатига  ўқишга  кетаётган  Қоратаппакнинг  писта  пўчоғидан  ясалган  қайиғида  сузиб  кетаётган  ҳолати  акс  этган  у  ажойиб  расмлар  бир  умр  ёдимдан  чиқмаса  керак.

Ўша  нарсани  ёзиб   юрган  пайтларим   ёзувчи  укам  Исажон Султон  билан  Тошкентдаги  журналный  центрда   учрашиб  қолдик.Исажон  менга : - Холдор  ака,  шу  Қоратаппак  севгилиси  Хипчабелга  ёзган  мактубини, баргками  ё  пўстлоққами  битган  бўлса янада  қизиқроқ  чиқар  эди - дея  маслахат  берди. Бу  таклиф  менга  мақул  бўлди  ва  мен  шундай  қилдим.Кейин  ўша  нарса  "Гулҳан"  журналида  тўлиғича  эълон  қилинди. Мен  ўшанда  Исажон  Султондаги  ноёб  истеъдодни  илғаганман.

Ҳа,  укамиз  Исажон  Султоннинг  ёзган  асарларидаги    адабий  қаҳрамонлари  тирикдай, сўзлар  бадиий, мазмунан  теран, бошқаларнинг  асарларига  ўхшамайдиган,  руҳ  билан  ёзилган  ўзига  ҳос асарлардир.

Исажоннинг  асарларида  вазмин  бир  донишмандликни  кўрдим.

Баъзи  ўзини  ёзувчи  ё  шоир  хисоблаб  юрган шонталаб самозванецлар истеъмол  қиладиган, миллионлаб,  балки  миллиардлаб  ёзувчилар  ишлатавериб  увадаси  чиқиб  кетган  сийқа сўзлар, медага  тегувчи қайтариқларни  Исажоннинг  асарларидан  топа  олмайсиз.Исажоннинг  асарлари  ўқувчисини  ушлаб  қола  олади. Унинг  асарларида  ҳали  ҳеч  қайси  ёзувчи  истеъмол  қилмаган янги  образларни, тасвирларни  кўрасиз.

Мен  мухолифатга  ҳам, ҳукуматга  ҳам  ён  босмайдиган, ҳақиқий  журналистларга  ҳос   ҳолис фаолият  олиб  боргувчи  "Озодлик"  радиоси ўзбек хизматининг сайтига  кириб,  бир  хабарни  ўқидиму, жуда  қувониб  кетдим. Табрик - хабарда  ёзишларича, шу  кунларда  Ўзбекистон  Ёзувчилар  Уюшмасининг  аъзоси, истеъдодли  ёзувчи  укам  Исажон  Султон  "Қисмат"  ҳикояси билан  Американинг   Чикаго  шаҳрида  нашр  қилинадиган  "Лексикон"  журнали  тамонидан  уюштирилган    танловда  қатнашиб  учунчи  ўринни  эгаллабди.

Биз  "Мувозанат"  сайти  муҳлислари  номидан  истеъдодли ўзбек  ёзувчиси  Исажон  Султонни  бу  юксак  ғалаба  билан  чин  қалбдан  муборакбод  этамиз  ва  бундан  кейин  янада  катта  халқаро  мукофотларга  сазовор  бўлишини  Яратгандан  тилаб  қоламиз.

 

 

 

Холдор  Вулқон



7  февраль,  2012  йил.
Тунги  соат  8  дан  51  минут  ўтди.
Торонто  шаҳри,  Канада.

 

 

 




 

 

 

 

 

Исажон  Султон

 

Қисмат

(Ҳикоя)



Кичик ўғил

 

 

Айвон. Устунлар вақт ўтиши билан тўқ жигарранг-қорамтир тус олиб, узунасига ёрилган. Баъзи ёриқларида майда чумолилар ўрмалашади. Каттароқ бир ёриққа сариқ арилар ин қурган. Улар кўп эмас, саккизта ёки тўққизта. Эрталаб ҳали ҳавода нам кўп маҳали ғуж бўлиб турадилар, қанотлари қуригач, учиб кетадилар. Қаноти нам арининг ғўнғиллаши бўғиқ ва паст бўлади. Қаноти қуруқ ари зириллаган овоз чиқариб учади.

Буларнинг чақиши эрта баҳорда кучли бўлмайди. Ёз бўйи куч тўплайди. Заҳри кузда ўткирлашади. Чумолилар билан арилар бир-бирларига тегмайдилар. Гўё ҳар бири ўзининг ташвиши билан овора.

Ҳовли шўрлашган, оқариб қолган. Ҳар ер-ҳар еридан шўралар ўсиб чиққан. Битта-иккита ажриқ ҳам кўзга ташланади, лекин улар заиф, сарғайиб илвираб қолган. Тошни суриб-ёриб, дуч келган ерда ўсиб кетаверадиган бу безбет ўт шўрни нимагадир ёқтирмайди, сув сепса ҳам ўсмайди, илдизларини йиғиштириб олиб, қуёшда тобланиб ётади. Шабада қуриб-енгил бўлиб қолган илдизни сургалаб, бошқа жойга олиб кўчиради, шунда намни сезган илдиз дарров томир отади – тўрт-беш кунда маҳкам ўрнашволиб, урчиб кетаверади.

Айвонда чўпсават. Чўпсаватда нон. Жуда ширин, суви қочгани ундан ҳам ширин. Лекин энам тўйиб егани қўймайди. Нон сўрасак, бир бурдагина беради. Баъзан нонпалов пиширади. Нонпаловга сабзи ҳам қўшади, сабзили нонпаловни мен ёмон кўраман, фақат нонларини териб ейман.

Умуман, нонни жуда қизғанади энам. Овқат еб бўлинганида, ушоқларни қунт билан тўплайди, кейин акамга, баъзан менга беради. “Ол, полвон бўласан”, дейди.

 

 

 

 

 

Подробнее...

 

132221451_gorod_Brempton (202x216, 31Kb)

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг аъзоси

 

 

 

 

"ТУЗ" сўзининг асл луғовий маъноси ҳақида


"Туз"  сўзи  тўғри  деган  маънони  англатади.

Биз  овқатнинг  таъмини  тўғриловчи  моддани "Туз"  деб  атаймиз.

Ҳазрати  Алишер  Навоий  бир  ғазалида "Бир  камон  абрўда  тузлукдин  нишоне  топмадим"  дея  ёзади.

Шоир  камон  абрў,  яъни  эгма  қош сатангларнинг биронтасида  тузлукдин,  яъни  тўғриликдан  нишон ҳам  топмадим  дея  камоннинг  эгрилигини  енгилтак  аёллар  феълида  мавжуд  бўлмаган тўғриликка  қиёслаб  сўзларни   ўйнатади.

"Туз"  сўзининг  "тўғри"  маъносини  англатажагига  яна  бир  мисол,  қирғиз  тилида  сақланиб  қолган "Туз"  сўзидир.

Мен  Бишкек  шаҳрида  бир  қирғиздан  йўл  сўрасам, у: - Байке, Тоголок  мўлдў (Юмалоқ мулла демоқчи)  кўшесинен  сўлға  қайрилиб, анан  туз  басасиз - деган  эди.

"Туз  басасиз" дегани  "Тўғрига юрасиз" маъносини  англатар  экан.

Овқатга солинадиган  тузни  эса қирғизлар "Тус"  дер  экан.

Кейинчалик  "Туз"  сўзини  мен  Амир  Темурнинг  тузукларига  ва  Ҳазрат  навоийнинг ғазалидаги тузлук  сўзига  солиштирар  эканман,  қирғиз  тили  араб  ва  форс  сўзлари  аралашмаган,  ўзида  қадимий  чиғатой тили сўзларни  сақлаб  қололган  ягона тил  эканини  англаб  етдим.

Ҳа,  биз қондош  ва  қариндош халқлар заифлашиб  қолмайлик  десак, ўзаро душманлашмаслигимиз, ўзимизга  душманларни  эмас,  дўстларни  кўпайтиришимиз  керак.

Ўшанда  Амир  Темур  бобомиз  тузган тузумнинг ТУЗларига ТУЗУКларига,  яъни  тўғри  ҳикматларига  амал  қилган  бўламиз.

 

 

 



Холдор  Вулқон

 

 

 

 

 

 

Куз  илҳомлари

 

 

Воҳ,  кузги  дарахт  шаклида  ҳайронани  кўрдим,

Ёлғиз  ва  ғариб,  бир  дили  вайронани  кўрдим.

 

Жим - жит  кўчада    ўйнади   раққоса    шамоллар,

Чарх  урди  ҳазон  гирвати,  парвонани  кўрдим.

 

Дарчам  ёнидан  ўтди  учиб  ёввойи  ғозлар,

Ҳижрон  тўла  дил   аксида    девонани  кўрдим.

 

Қушлар  уясин   тутди   дарахт   шохида,  ё,  Раб,

Инларга  боқиб  ғам  тўла  паймонани  кўрдим.

 

Заъфар  капалаклар  каби   учганда  хазонлар,

Баргларга  кўмилган  кўча ,  остонани   кўрдим.

 

Йўлларга  хазонлар  тўшади  кузги  Торонто,

Боққанча  чинор  баргига  Фарғонани   кўрдим.

 

Қалбимда  Худо,  Каъбага  ўхшайди  вужудим,

Сипқоргали  ишқ  бодаси - майхонани  кўрдим.

 

Дўст  топмади  Вулқон  бу  жаҳон  мулкида  излаб,

Ҳар  ерда  ғаним,  вахшати  бегонани  кўрдим.

 

 

 

 

 

 

 

26  октябрь,  2010  йил.

Тонги  соат  7  дан  35  минут  ўтди.

Торонто  шаҳри,  Канада.

 

 

 

 

 

 

davronbek_tj

Editor and administrator of the project http://www.ziyouz.com

Executive editor of "Vatandosh" newspaper - www.vatandosh.uz

 

 

 

Давронбек ТОЖИАЛИЕВ

 

 

 

 

ТУПРОҚ ҲИДИ

 

 

 

 

 

Болалигимда дадам совға қилган, ўзим энг севиб мутолаа қиладиган «Ўзбек халқ мақоллари» номли китобим бўларди. Ундаги биринчи мақол:

 

 

«Булбул чаманни севар,


Одам – Ватанни», эди.

 


Болалик тасаввурларим ҳам болаларча эди. Катталар «давлат пул бермаяпти», «давлатда пул қолмабди» дейишса, Давлат деган киши аввал бой бўлган-у, кейин камбағаллашибди-да, деб ўйлардим. Худди шу каби Ватан қандайин гўзал масканки, уни ҳамма одамлар севса, дея таажжубланардим. Мен Водилни билардим, Шоҳимардонни билардим, лекин Ватан қаердалигини билмасдим. Шу саволлар билан андармон бўлиб юрган кунларим дадамдан Ватаннинг қаердалигини сўрадим. Отам кулиб қўйдилар-да, «Ватан ҳозир сен турган ер, манашу қумсувоқ уйимиз, сен чангитиб ўйнаган маҳалла» дедилар. Мен эса ҳар куни кўрадиган таниш манзаранинг нимаси чиройли экани, қайси жиҳати худди Шоҳимардон каби оҳанрабодек доим ўзига тортаверишини тушунмасдим…


Мактаб тугаб, мусофирлик ― талабалик ҳаёти бошланди. Ҳар бир қадамимизни назорат қиладиган инжиқ кампирнинг ижарадаги ҳовлисида 4-5 «вилоятлик»лар яшаган пайтларимиз баъзида битта нонга ҳам пул топа олмай, бир-биримизга термулиб чиққан тунларда отам айтган ўша Ватан кўз олдимдан кетмас эди…


Ўқиш ва малака ошириш сабаби ила хорижда юрган кезларим муомаласи-ю хуш феъли бошқаларга ўхшамайдиган, чўнтагида доллари бўлмаса ҳам сизга қўлидан келган барча ёрдамни беришга тайёр, самимийлиги юзидан билиниб турадиган камтарин миллатдошларимни соғиндим…


Навбатдаги сафардан қайтарканман, учоғимиз Тошкентга қўна бошлагандан сўнг барча қарсак чалиб олқишлаётган пайтда бир қариянинг йиғлай бошлагани эътиборимни тортди. Оппоқ соқоллари юзига зеб берган бу нуроний киши учоқдан тушгунгача йиғидан тинмади. Пичир-пичир гаплардан унинг яқинларидан биров вафот этган бўлса керак деган фикрга келгандим. У трапдан пастга тушиши билан холироқ жой қидира бошлади. Милиция ходими унинг ҳаракатларидан шубҳаланиб, қария томон юра бошлаган жойида тақа-тақ тўхтади. Нуроний ерга сажда қилганича ҳўнграб йиғлаб юборди. Унинг тилидан «Шукр, алҳамдулиллаҳ» сўзлари тушмасди.


Мен бу нуронийнинг кимлигини билолмадим. Қария билан роса суҳбатлашгим, дардлашгим келди. Лекин унинг бу ҳолатида Ватан тупроғи энг яхши дардкаш эди. Яқинда бир дўстим ана шундай ватансевар миллатдошимиз ҳақида гапириб қолди.


Абдусамад ота йигитлик пайтида шўролар зулмидан қочиб, Арабистон диёрига ҳижрат қилади. Ўша ерда уйланади, бола-чақали бўлади. Марғилонда ҳам давлатманд бўлган Абдусамад Арабистонда ҳам ҳалол тижорати ила бойлик ва мартабага эришади. «Мен барибир Марғилонга қайтаман» дер эди у ҳар доим. Мустақиллик бўлиб, йўллар очилган пайти Абдусамад ота қариб қолган, бир ўзи узоқ сафарга чиқа олмай қолганди. Танаси бошқа дард билмас, деганларидек катта-катта тижорат эгалари бўлган ўғиллари турли баҳоналар билан уни ўз юртига олиб боришмас эди. Анча «инжиқлашиб» қолган отадан ўғиллари сўрашибди:


― Ота, сизга нима етишмаяпти?


― Ўз уйимни соғиндим.


― Данғиллама ҳовлида турсангиз, атрофингизда хизматкорлар гирдикапалак бўлса. Алмисоқдан қолган ўша кулбани нима қиласиз?


― Менинг уйимда сўрилар бор эди. Сўри ёнидаги дарахт соясида дам олардим.


― Ота, ҳаммасини шу ерда қилиб берамиз.


Ўғиллар сўри ясатишибди. Сўри атрофига дарахтлар ўтқазишибди. Отага на мева, на соя берадиган бу дарахтлари ҳам ёқмабди. Ўғиллар Туркиядан мевали дарахтлар олиб келтириб ўтқазишибди. Ота:


― Сўри остидан анҳор оқарди. Сувлари шилдираб турарди. Тарвузни дуррага боғлаб анҳорга ташлаб қўяр, кечқурун сўйиб ердик…


Ўғиллар сўнгги технологияни ишга солиб суви доимо айланиб турадиган сунъий анҳор барпо этишибди. Оталари тасвирлагандек анҳорга тошларни солиб, шилдирайдиган қилишибди. Албатта маълум ҳажмдаги сув айланиб тургани билан анҳор бўлолмайди. Ота:


― Бизнинг анҳорнинг шабадаси бўларди, сув бўйида ўсган ялпизнинг ҳиди хонадонимизни тутарди. Шомдан кейин дарахтларни аста шитирлатган шабадани соғиндим.


Ўғиллар махсус кондиционер ва вентиляцион тизим барпо қилиб, шабадани йўлга қўйишибди. Ялпиз ҳидли ҳаво пуркагичлардан фойдаланишибди. Ота соғинганларини тополмай борига сабр қилар, лекин қалби таскин топмаётгани юзидан аён эди. Ўғиллари:


― Ота, ҳаммасини ўша уйингиздек қилиб бердик. Яна нега маъюссиз?


― Асрдан кейин ҳовлига анҳордан сув олиб сепардик. Сув сепилган тупроғимнинг ҳиди… Ўша ҳидни соғиндим…


Ўғиллар учун бошқа илож қолмабди. Отани олиб, ўз юрти томон йўл олишибди. Ота жойлари ўзгариб кетган, лекин ўша анҳорли хонадон, бир хоналик эски кулба сақланган экан. Ота кўз ёш тўкиб, соғинган жойларини кўзга суртибди. Тадбиркор ўғиллар уч кундаёқ зерикиб, «кетайлик»ка тушишибди. Ота эса ҳеч кетгиси келмас, ҳар куни зиёратига келган одамларнинг суҳбатларидан ҳузур оларди. Ўғиллар ўз юртларига қайтишибди. Ота эса Марғилонда қолибди. Бир ойдан сўнг катта ўғли келиб, олиб кетишга ҳаракат қилибди. Ота кўнмабди. Уч ойдан сўнг ота ўша анҳор устидаги сўрида жон таслим этибди…

 

 

 

Манба:  - Vatandosh - AQShdagi birinchi o'zbek gazetasi