Поиск
4 (197x303, 18Kb)

Хосият Бобомуродова шеъриятидан

 

 

 

 

Бу йўллар

 


Узун узун бу йўллар, эшилиб кетаётир.
Йўлчисига бу жоним, қўшилиб кетаётир.

Изларидан тикилиб, яна қанча куёйин?
Одамлар оёқ қўйса, мен бошимни қўёйин.

Тоғ йўллари,тоқ йўллар, ҳолимни билсангизчи,
Олис кетган отлиқни  қайтариб келсангизчи.

Қайтаман деса агар, пойида йўл бўлойин.
Теграсига сочиб зар, боғида гул бўлойин.

Айтолмайин дардини сочилиб ётар тошлар.
Ювиб чиқай гардини кўзимдан тўкиб ёшлар.

Йўл туташган ерларни чаманлари бормикан.
Йўлдошимга кўз тиккан ёмонлари бормикан.

Узун узун бу йўллар эшилиб кетиб борар.
Йўлчисига қирқ жоним қўшилиб кетиб борар.

 

 

***


Сенга бунча ёниб интилдим,ё раб,
Бу қандай телбалик, бу қандайин сир
Мўъжиза кашф этдим бир тошга қараб,
Музлаган бир кўшкка бўлибман асир.

Ўзимнинг кўксимга сиғмаган дилни,
Қандай қилиб сенга қўролдим лойиқ.
Тошга топширдим-а , гулдай кўнгилни,
Ҳақлидир ҳолимга кулса ҳалойиқ.

Энг узун тунларда чека-чека ох,
Сўзладим, бўзладим, жим кетдим охир.
Балки ноҳақдирман, сенда йўқ гуноҳ,
Ҳечса ,айбсизман деб айтсанг-чи, ахир...

Сув сепгандай совуқ, жим-жит ҳамма ёқ,
Ўтмай ўтаётган кунлар бари ёд.
Юрагим вайрона, хаёллар чок-чок,
Нега бунча жимсан, қўрқоқ сукунат?!
Сенсиз ҳам баҳорлар келади, дараҳтим.

Фақат у баҳорлар бошқа бўлади,
Унда гул очади маҳзун куртаклар.
Недандир кўзларинг ёшга тўлади,
Тилингдан тўкилар узу-ун эртаклар.

Юз бор гул тутса ҳам бошқа баҳорлар,
Мен кул қилган баҳорингга қайтасан.
Осмонга қўшилиб йиғлаб, саҳарлар,
Дардларингни шамолларга айтасан...

Тахтинг билан бирга қулайди бахтинг,
Юз баҳор кўрки ҳам қилмайди таъсир.
Ёлғон, кетаман деб қилган минг аҳдинг,
Хазонрез кузларга тушасан асир.

Қўй кўкка ёлборма, чўкма унга тиз,
Бевафо ёмғирлар сени унутган.
Алдамчи гуллардан умидингни уз
Сенинг баҳорларинг мен билан кетган.



Ватан ягонадир, Ватан биттадир



Дерлар ширин сўзнинг гадолари кўп,
Ёниб турган кўзнинг адолари кўп,
Юртлар бор ҳаттоки худолари кўп,
Ватан ягонадир, ватан биттадир.

Ватан деб ватандан кетганлар айтсин,
Соғинч ёқасидан тутганлар айтсин,
Пушаймонлик заҳрин ютганлар айтсин,
Ватан ягонадир, ватан биттадир.

Менинг Темур бобом соҳибқироним,
Асрларни енгиб елган бўроним,
Қонидан қўшилган бир томчи қоним,
Ватан ягонадир, ватан биттадир.

Биров бор онасин ташлаб кетади,
Биров бор боласин ташлаб кетади
Аммо ватан ташлаб кетмас ҳеч қачон,
Ватан ягонадир, ватан биттадир.

Нега томиримга сиғмай борар қон,
Эрларнинг жони ўн, меники қирқ жон,
Бер деса борини қиламан қурбон,
Ватан ягонадир, ватан биттадир.


***


Кўксимга сиғмайди энди бу азоб,
Сўнгигача ёқар томирларимни.
Қора булутларин елдириб тезоб,
Кўзимга келтирди ёмғирларини.

Майсалар югуриб чиқди йўлимдан,
Кўрди кўзимдаги қайноқ ёшимни.
Бошимни силамоқ келмас қўлидан
Ё кўксига ололмайди бошимни.

Чопди юрагимни титиб, яралаб,
Ҳамдард бўлайин деб энг тоза сўзлар.
Кўрса юрагимни кезиб, оралаб,
Қон йиғлар соғинчинг қолдирган излар…


***


Суҳбати хуш ёнимда шукур,
Тангрим, сенинг эҳсонларинг нақд.
Нега бунча қисқадир бул кун,
Нега бизга етишмайди вақт?

Ошно бўлдик қалб сиримизга,
Бахт айланди асиримизга,
Тўймай қолдик бир биримизга
Бизга мудом етишмайди вақт.

Ҳар гал юрак очилмай қолар,
Битта тугун ечилмай қолар,
Битта кўнгил кечилмай қолар
Бизга фақат етишмайди вақт.

Ғамлар учун ҳамиша вақт бор,
Айрилиқда фурсатлар бисёр,
Этмоқ бўлсак кўнгилни изҳор,
Бизга доим етишмайди вақт.


Манба:- Xoсият Бобомуродова саҳифаси

 

 

0_c3d3f_4c0c2109_XL (700x462, 134Kb)

 

 


avtor (146x180, 31Kb)

Фахриддин Парпиев

 

Истеъдодли ёзувчи, "Олтинкўл" газетасининг редактори.

Бировнинг ҳаққи

(ҳикоя)



birovning_haqi (303x329, 83Kb)



Ёз кунларининг бирида хизмат сафари билан Тошкент шаҳрига борадиган бўлиб қолдим. Эрта тонгда йўлга чиқиш мақсадида машиналар турар жойига келдим. Бу ерда одам гавжум, машиналар ҳам кўп эди. Ҳали ичкарига кирмасимдан бир йигит ёнимга келди-да «Ака, Тошкентгами?» деб сўради.

–Машинада учта йўловчи бор. Сиз чиқсангиз бўлди, кетамиз,–деди у. Биз йўлкира баҳосини келишдик-да машинага чиқдим. Ҳалиги уч йўловчи дегани эр, хотин ва уларнинг ёш боласи экан. Машинанинг орқа ўриндиғига жойлашдилар. Мен эса олд ўриндиққа, ҳайдовчи ёнига ўтирдим.
Биз Аллоҳдан сафаримиз бехатар бўлишини тилаб йўлга тушдик. Тез орада гавжум шаҳар ортда қолиб, далалар бошланди. Атроф гўзал. Ям-яшил пахтазорлар ўтиб боради. Ойнадан кираётган майин шаббода сочларни ўйнайди. Радиодан ёқимли оҳанг таралади. Машина салонида кўтаринки кайфият ҳукм сурарди.
–Исмим Икромжон, Андижон шаҳрида яшайман,–гап бошлади ҳайдовчи йигит. –Тирикчилик мақсадида мана шу машинани ижарага олганман. Худога шукр, шуни орқасидан рўзғор тебратяпман.
–Яхши-да ука,–деди орқа ўриндиқда келаётган киши,–одамларнинг узоғини яқин қилар экансиз.
Шу тариқа суҳбат бошланиб кетди. Икромжон очиққина йигит экан, турли қизиқарли воқеалар, ҳангомаларни сўзлаб берди. Суҳбат билан олис йўл ҳам яқин бўларкан. Биз бу пайтда Наманган шаҳридан чиқишдаги ёнилғи қуйиш масканига келиб қолган эдик.
–Мана шу жойдан бензин қуйиб олсак,–деди Икромжон. Бизнинг розилигимизни олгач, машинани шахобча томонга бурди.
–Энди акалар, менда пул озроқ эди, пулдан бериб туринглар,–илтимос қилди у.
Мен йўлкирага ажратиб қўйган пулимни узатдим. Орқадаги ака ҳам йўл ҳақини тўлади. Икромжон машинага бензин қуйдириб, ҳисоб-китоб қилди ва биз яна йўлга тушдик. Суҳбат узилиб қолган эди. Шунда мен:
–Икромжон, Шералининг кассетаси борми?–деб сўрадим. У «ҳа, бор эди», деб қидира бошлади. Лекин, кассета ҳеч кўзга ташланмас эди.
–Балки бу ёққа қўйгандирман,–ҳайдовчи шундай деб машина ғаладонини очди. Fаладонда бир боғлам беш юз сўмлик пуллар ётарди. Икромжон пулнинг остида ётган кассетани олди-да магнитофонга солди. Менинг кўнглим ғаш бўлиб қолди. «Пули бор эканку, нега ёлғон гапирди? Ёки бизда пул борлигига ишонмадими?» дея ўйланиб қолдим. Мендаги кайфиятни сезди шекилли, Икромжон хижолат бўла бошлади. Биз анча жойгача сукутда кетдик.
–Ака, сезиб турибман «пули бор экан, ёлғон гапирди-я», деб ўйлаяпсиз,–гап бошлади Икромжон йўлдан кўзини узмай. –Тўғри машинада пул бор, лекин у меники эмас, ишонинг.
Мен ҳам нимадир деган бўлдим. Орага яна жимлик чўкди.
«Бу воқеага икки йил бўлди,–шошилмай сўз бошлади Икромжон. Унинг овозида дард, мунг бор эди.
–Ўша пайтларда ҳам машина минардим. Тошкентга бормаган кунларим шаҳар ичида таксистлик қилаверардим. Бир куни ҳозир сиз билан учрашган жойда Тошкентга борсамми ёки шаҳар ичида юравераймикан, деб ўйланиб турсам бир йигит шошилиб келиб қолди. Унинг шевасидан қайсидир тумандан келгани сезилиб турарди.
–Ука, болалар касалхонасига элтиб қўйинг,–деди у. Мен рози бўлдим. Ўша йигитни айтилган жойга олиб бориб қўйдим-да машинани ювдирмоқчи бўлиб, шаҳар четига йўл олдим. Машина ювувчи болага калитни топширишдан олдин салонни бир қур кўздан кечириб чиқдим. Шунда ҳалиги йигит ўтирган жойда қолиб кетган бир даста пулга кўзим тушди. Олиб санасам – роппа-роса эллик минг сўм. Мен гумроҳ ўшанда жуда хурсанд бўлиб кетдим. Чунки, менга пул жуда зарур эди. Ҳамкасблар билан ўтиришимизда шунчадан пул йиғиларди. Ўша куни машинани ювдирдим-у уйга кетдим. Керакли пулни топган эдим. Шунинг учун яна ишлагани эриндим.
Эртаси куни ишга чиқдим, машинани кечаги жойда қолдириб нонушта қилгани кетдим. Қайтиб келсам, кеча мен касалхонага олиб бориб қўйган ўша йигит машинам олдида турарди. У мени кўриб, хурсанд бўлиб кетди. Афтидан кеча машина рақамини эслаб қолмаган-у шунчаки тахмин қилиб кутаётган эди. Биз саломлашдик.
–Ука, мени танияпсизми? Кеча болалар касалхонасига олиб борган эдингиз,–деди у. Яхши таниб турсам-да худди эслолмаётгандай елка қисдим. У кеча неча пулга келишганимизни, қўлида қанақа юк халтаси бўлганини айтди. Мен «эслагандай» бўлдим, бироқ, безрайиб туравердим.
–Кеча машинангизда пулим қолиб кетибди. Мен буни аниқ биламан. Илтимос, қайтариб беринг,–деди у. Мен ҳеч қанақа пулни кўрмаганимни айтдим, чунки уни қайтариш ниятим йўқ эди. Йигит ялинишга тушди. У деди, бу деди, мен эса ўша алфозда туравердим.
–Қизим касал, жон ука, менга пул жудаям зарур,–унинг кўзида ёш йилтиради. Сездимки, у ҳозир йиғлаб юбориши мумкин».
Икромжон чуқур «уф» тортди. Сездирмасликка ҳаракат қилиб кўзларининг ёшини артиб олди-да давом этди.
«Лекин, мен беэътибор сигарет тутатиб туравердим. Кейин жаҳлим чиқди:
–Эй, менга қаранг. Нима, менинг қўлимга пул бердингизми ёки манави пул сизда турсин, деган жойингиз борми? Нимага менга туҳмат қиляпсиз. Қани гувоҳингиз?–дедим.
У ҳеч нарса дея олмай қолди.
–Агар тезда бу ердан кетмасангиз, ошналаримни чақираман. Улар сиз билан ҳисоблашиб ўтиришмайди,–дедим-да машинага ўтириб олдим. У ўша ерда туриб-туриб кейин кетди. Мен ундан қутулганимдан хурсанд эдим. Эсимда, ўша куни Тошкентга бориб қайтадиган мижоз топдим-да йўлга тушдим.
Эртаси куни эрта тонгда машиналар бекатига келсам, яна ўша йигит турарди. У кечаси уйга ҳам бормай касалхонада қолган шекилли, кўриниши жуда ҳорғин эди.
–Икромжон (у отимни ҳайдовчилардан сўраб билган бўлса керак), қизимни операция қилишлари керак. Ука, яхшилаб эслаб кўринг,–деди. Мен унга кечагидан ҳам совуқроқ муомала қилдим. Бечора менга тикилганича туриб қолди. Унинг кўзлари кечагидек эсимда. Йигитнинг нигоҳида чуқур қайғу ва чексиз нафрат бор эди. У бошқа ҳеч нарса демади. Шартта бурилиб, кетиб қолди. Мен одатдагидай йўловчилар билан Тошкентга отландим. Ўша сафар қайтишга одам бўлмади. Мен пойтахтда қолиб кетдим. Эртаси куни кечга томон Андижонга келдим. Автовокзал ёнида бир таниш ҳайдовчи мени тўхтатиб, кечадан бери уйимиздагилар қидираётганини айтди. Хавотирланиб  қолдим. Чунки, деярли доим йўлда бўлишимни билгани учун авваллари ҳеч қидиришмас эди. Шошилиб уйга бордим. Уйда аям менга қизим Мафтунанинг касал бўлиб қолгани ва кечадан буён касалхонада ётганини айтди. Энди уни кўргани кетмоқчи эдим, аям «тўхтаб тур, овқатни солиб олай, бирга борамиз», деб қолди. Аямни кутиб туриб ўтган беш-ўн дақиқа ичида жуда сиқилиб кетдим. Мен тезроқ бориб Мафтунани кўришни хоҳлардим. Хавотирим тобора кучаярди. Қизчам икки ёшга кирган бўлиб, жуда ширин, энди гапира бошлаган вақтлари эди. Уни ҳаддан зиёд яхши кўрардим. Ниҳоят, аям тайёр бўлди. Биз касалхонага жўнадик. Палатага кирганимизда Мафтунанинг кўзлари юмуқ, иситмаси баланд эди. Аяси уни кўтариб олганича йиғлаб юрарди. Мен уни қўлимга олдим, чақирдим. Лекин у кўзини очмас, аҳён-аҳёнда сесканиб кетарди. Унинг юрак уриши шунчалик тез эдики,  мен қўрқиб кетдим. Аяси унга нима бўлганини билмаслигини айтди. Мен даволовчи врач ёнига кирдим. Ёш врач йигит Мафтунага аниқ ташхис қўя олмаётганлари, бироқ, барча керакли чоралар кўрилаётганини айтди.
–Қанақа дори-дармон керак бўлса айтинг. Ҳаммасини топиб келаман,–дедим мен. Врач хотиржам овозда деярли лоқайдлик билан ҳозирча ҳеч нарса керак эмаслигини айтди.
У шунчалик бепарво эдики, мен уни ёмон кўриб кетдим. Эртаси куни мен Мафтунани текширтиришга кучлироқ врач топиб келишимни айтганимда унинг жаҳли чиқди. Биз тортишиб кетдик. Касалхонадан чиқиб, жаҳл билан машинага ўтирдим-да қаёққалигини ўзим ҳам билмаган ҳолда жадал юргизиб кетдим. Мен хаёлан анави врач йигит билан олишардим. «Намунча аблаҳ бўлмаса. Бировнинг боласига заррача ачинмайди-я», деб ўйлардим. Таниш шифокорларни бирма-бир эслай бошладим. Аксига олиб бирорта ҳам жўяли фикр келмасди калламга. Мен жуда ҳаяжонланардим. Рулда эканим эсимда ҳам йўқ. Ўша пайтда ҳаракат қоидаларига риоя қилмай кетаётган эканман. Бир вақт кучли сигнал товуши қулоғимга кирди. Мен газни босдим... Тормоз овози эшитилди... Бошимни кўтариб қарасам, рўпарамда каттакон юк машинаси кўндаланг турарди. Мен тормоз босдимми ёки йўқми, эслай олмайман. Қарсиллаган овоз ва синган ойналарнинг жаранглаши эшитилди. Кейин яна нимадир қарсиллади. Бирдан ҳамма ёқ жимжит бўлиб қолди. Миям худди ишламаётгандай ҳеч нарсани ўйламасдим. Орадан қанча вақт ўтди, билмайман. Бир пайт мени машина ичидан кимлардир тортиб олаётганини билдим. Улар нималардир дейишар, мен эса ҳеч нарсани эшитмас эдим. Атрофимни одамлар ўраб олди. Мен карахт бўлиб қолган эдим. Кейин бирдан «Эй, Худо, нима қилиб қўйдим?» деб ўйладим. Машинам ёдимга тушди. Не кўз билан кўрайки, яқинда кредитга олган яп-янги машинам пачоқ бўлган эди. Кейин яна ҳушимни йўқотдим. Ҳеч нарсани англамас эдим. Шунда бирдан қизим Мафтунанинг касаллиги ёдимга тушди-да ўзимга келдим. Энди тезроқ бу ердан кетишни хоҳлаб қолдим. Ўша кунги умрим бир совуқ тушдай ўтди. Аввал шифокорлар, сўнгра милиция ходимлари мен билан суҳбатлашдилар. Кейин англадим-ки, энг гавжум чорраҳада светофор чироқларига амал қилмаганим учун юк машинаси остига кириб кетган эканман. Бу ҳам камлик қилгандай, ўнг томондан келаётган машина менинг машинамга урилган экан. Лекин ўзимга ҳеч нарса бўлмаган эди.
Шом вақтида касалхонага етиб бордим. Қизим ҳамон ўзига келмаганди. Шифокор кириб аямни олиб чиқиб кетди. Бироздан сўнг аям қайтиб кирди-да ҳаммамиз уйга кетишимизни айтди. Мен, хотиним ҳам ҳайрон бўлдик. Аям кўзимизга қарамасдан нарсаларни йиғиштира бошлади. Мен Мафтунани кўтардим. Биз уйга етиб келганимизда қоронғу тушган эди. Йўлда аямга «машинани устахонада қолдирдим», дедим. Лекин, уйга келгач, дадамга тўғрисини айтдим. Мафтунанинг оғир касаллиги боис машина ҳақида ҳеч ким оғиз очмади. Бу вақтга келиб, Мафтуна сесканмай қўйган, анча тинчиб қолганди. Бир кунда бошимдан ўтган оғир уқубатлар чарчатганми, ухлаб қолибман. Йиғи овозидан уйғониб кетдим...»
Икромжон йиғлар, кўз ёшларини яширишга уринмай ҳам қўйган эди.
«Мафтуна шу ухлаганича, қайта уйғонмади. Кетма-кет зарбалардан эсанкираб қолдим. Мен учун ҳаёт ўз маъносини йўқотган эди. Анчагача ўзимга келолмадим. Тушларимда Мафтунани кўтариб юрсам машина бостириб келаверарди. Қизим бечорани ҳар куни янгидан йўқотгандай бўлардим. Шундай кунларнинг бирида бирдан «қизим касал, жон ука...» деган ўша йигитни эслаб қолдим. Шу билан гўё барча бахтсизликларим сабабини топгандай эдим. Ич-этимни ея бошладим. Лекин кеч эди.
Тирикмисан, демак ҳали мағфират эшиклари очиқ, деганларидек, аста-секин ўзимни қўлга олдим. Кейинчалик танишларим мана бу машинани ижарага беришди. Биринчи ишлаб топган пулларимдан эллик минг сўм жамғариб, машина ғаладонига солиб қўйдим. Мақсадим ҳалиги йигитни топиб, пулини қайтариш. Ҳалигача мана шу пул ёнимда юради, бирор тийинини ҳам ишлатмайман. Чунки... чунки, у бировнинг ҳақи. Мен буни тушундим. Лекин ўша йигитни тополмаяпман».
Бу вақтда машина тоғлар оралаб юқорига кўтарила бошлаганди.
Икромжон ҳикоясини тугатди-ю сукутда қолди. Орқа ўриндиқда келаётган аёл йиғлар эди. Мен ҳам хаёлан ўз ўтмишимни тафтиш қила бошладим.


2005 йил.

Манба: -"Олтинкўл" газетаси.


6 (700x466, 127Kb)

 

Олтинкўл туман маркази.

 

 

132221451_gorod_Brempton (202x216, 31Kb)

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси.

 

 

 

“Истеъдод, истеъдод ва яна бир бор истеъдод соҳибларини топиш, тарбиялаш ва уларнинг меҳнатини муносиб қадрлаш энг асосий вазифамизга айланиши керак”.

 

Ислом Каримов.“Адабиётга эътибор – маънавиятга, келажакка эътибор” китобидан.

index (238x212, 5Kb)

Аҳад Қаюм

 

Шиддат билан ўсиб келаётган адабиётимиз навниҳоллари –ёш шоирлар ва шоиралар ҳақида ўйлар эканман, беихтиёр Ўзбекистон қаҳрамони, Ўзбекистон халқ шоири, марҳум устозимиз Эркин Воҳидовнинг “Дебоча” номли шеъри ёдимга тушади.

Устоз ўз вақтида ҳозирги ўсиб келаётган ижодкорлар авлоди каби турли тўсиқларга учраб, баъзи рус ва европа шоирларининг шеърларини таржима қилиб, у шеърларнинг у ер бу ерини киши билмас ўзгартириб, ўзлаштириб, ўзини катта шохер хисоблаб юрган, ғаразгўй, бахил, разил, кўкбет, ғаюр, эгри қўлларига чўқмору тўқмоқ тутган хасад аҳлининг ғовларига дуч келган бўлсалар керакки, шундай мисраларни ёзган.


Истадим сайр айламоқни мен ғазал бўстонида,

Кулмангиз не бор сенга деб Мир Алишер ёнида.


Ваҳоланки ёш, эндигина гуркираб ўсиб келаётган Эркин Воҳидовга маломат тошларини отган ўша катта шохерлар Ҳазрати Амир Алишер Навоий ҳақида ҳаммадан кўп, оғиз кўпиртириб гапирар эдилару ўзлари лоақал битта ғазални қойил қилиб ёзолмаганлар.Ундайлар, афсуски ҳозир ҳам тиқилиб ётибди.

Элимизнинг энг севимли ҳофизи Шерали Жўраевнинг “Ошиқма ой тўлгунча, олам чаман бўлгунча” деган қўшиғида айтилганидай, бироз шошилмаслик керак.

Бугунги атак –чечак одим отиб адабиётимизга кириб келаётган ёш авлоднинг оёғидан чалмаслигимиз керак.Уларга ундай ёзма, бундай ёз деб кўрсатма беришга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ.Чунки ижод кўнгил иши.Кўнгил эса бандасига бўйин сунмайдиган чети, чегараси йўқ руҳоний хилқат.Майли, ёшлар яхшими, ёмонми, баландми, пастроқми ёзаверсин.Ёзилган нарсаларни эса тарихнинг ўзи ғалвирдан ўтказиб, саралаб олаверади.Ғалвирда қолган олмос, олтин доналаридан адабиётимиз ғазнаси бойийди.Тинимсиз ёзаверса, бир куни бугунги ёш ижодкор авлодга ҳам коинот дорвозалари шарақлаб очилади. Уларнинг елкаларига ҳам гала гала илоҳий илҳом фаришталари қўна бошлайди, улар ҳам илҳом фаришталарининг қанот шарпаларини сеза бошлайдилар ва буюк шоирларга айланадилар.Бу ўткинчи дунёда ҳаммага етиб ортадиган адабиётнинг поёнсиз даштларини, қўриқларини ёшлардан қизғонмаслик, аксинча уларга далда бериб, кўмаклашмоқ керак.

Зеро Эркин Воҳидов:


Шеърият дунёси кенг гулзори кўп, бўстони кўп,

Ҳар кўнгил арзини айтур, неки бор имконида.


Дея ёзаркан, қуйидаги мисралар билан яна мавзуни давом этдиради.


Дўстларим, шоир деманг,Эркин ғазал шайдосидир,

Ёш денгу маъзур тутинг, сахв ўлса гар девонида.


Ҳа, айнан бугунги ўсиб келаётган ёш ижодкор авлод, эртага ўз йўлини топган булоқдай қайнаб, халқимиз дидини исфахон қиличидай чархлайдиган ажойиб асарларни ёзишларига шак –шубҳа йўқ.Эндигина куртак чиқариб, барг ёзаётган ниҳолларни синдириб, яна пайхон этилган боғдан мева умидвор бўлиш оқил одамлар ишимас.

1987 йил 15 июнда Бухоро вилояти, Шофиркон тумани, Денов қишлоғида туғилган ёш шоир Аҳад Қаюм бошида ҳам шу кунларда кўп калтаклар синаётир.

Ҳазрат Навоий айтганларидай қуёш пайдо бўлаётган маҳал юлдузлар ранги ўчади, йитади, йўқолади.

Аҳад Қаюм қуёши кўтарилаётган маҳал хира тортган кўзлари шуълалардан қамашиб, ўзларининг эл назаридан четда қолаётганларини сезган хасад ахли талвасага тушаётган бўлса, бунга асло ажабланмаслик керак.

Негаки халқимиз ундайлар ўйлаётганчалик диди паст ё ахмоқ эмас.У кимнинг шеърини ўқишни, қайси ижодкорини ардоқлашни ўзи жуда яхши биладиган, ўзига етарли донишманд халқ.

Қолаверса, ҳар кимнинг диди ҳар хил.

Яъни бировнинг кўнгли тандир кабобни тусаса, кимдир паловни ҳушлайди, биров норинни севиб еса, яна кимдир Ғиждувон сомсасини яхши кўради.

Фақат биз тайёрлаган, ичига алебастр қўшилган тўпоннигина ейсан дея хўрандани мажбурламоқ кулгили...

Аҳаджон, кўнглингизни асло чўктирманг, укам!Ёзаверинг!Кўп ўқинг, ўрганинг, тинимсиз ишланг!

Шунда сиз ҳам тез орада ойдиндаги оқ теракларга қараб, о, бу оқ тераклар бунча гўзал бўлмаса! -деб эмас,

-О, нақадар гўзал песлик, моховлик! –дея тафаккур қиладиган даражадаги шохерларнида чангингизда қолдириб кетадиган ўзбекнинг энг буюк шоирларидан бирига айланасиз!Сизни ҳеч ким синдиролмайди.Негаки, Аҳад ҳам Қаюм ҳам Худои Таолонинг исми сифотларидан.

Ҳаммага ҳурмат билан, Холдор Вулқон.



18/02/2017.

Кундуз соат 10:00.

Канада, Онтерио.

 

0_c3d3f_4c0c2109_XL (700x462, 134Kb)

 

 


--400 (400x343, 124Kb)

Хуршида

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг Андижон вилоят бўлими раиси

Янги ғазаллар

Соҳибжамол




Дил фақат сендин хабар кутди, нетай, соҳибжамол,
Ҳайратим ҳаддин ошиб кетди, нетай, соҳибжамол?

Ҳақ фано дайрида аҳзон фаслининг ожизасин,
Сен – ҳусн шоҳига зор этди, нетай, соҳибжамол?

Бул юрак мутлақ унутгач шодумонлиғ шеъвасин,
Эътиборинг кўп ризо этди, нетай, соҳибжамол?

Дилга буйруқ кор эмас, вобасталиғ даркор эмас,
Ул тағин йўқлик йўлин тутди, нетай, соҳибжамол?

Сен ёруғ манзилни кўзлаб, толе-истиқболни қуч!
Бул сори Хуршида хор ўтди, нетай, соҳибжамол?

 

 

Айб




Ўйлагандим, воз кечурман, енгди ғолиб ҳисларим,
Истагандим қолмасин ҳеч на дарак на изларим.

Минг синов, минг бир сукунат ичра ҳайрат тунлари
Боумидлиғ оламинда милтирар юлдузларим.

Бир умр тоқ кезди кўнгил ишқ-муҳаббат боғини,
Энг улуғ толе – мунавварлиғда бўлсин юзларим.

Олмагин асло малол, сарсонлигин дил сезмасин,
Меҳр ила нур сочса сочсин мубталодир кўзларим.

Неча бор қилдим тазарру, неча бор сўрдим кўмак,
Сенга кор қилмас нега ҳатто китобат-сўзларим?

Гул ҳаётинг юзланар нурли макон-манзил сари,
Мен эса келдим етиб, кутмоқдалар унсизларим.

Айб эса ошуфталиғ Ҳақ ҳукмига дил мунтазир,
Ожиза Хуршида йиғлар қайда деб ёлғизларим…




Муножот




“Ўртамиздан  оқар дарёлар ўтди…”
Мавҳумот кўксида азобланар тун…

Хаста юракларга озорлар етди,
Биз босмаган излар – бизларга мафтун.

Муҳаббат мулкида туйғулар карахт,
Соғинч, таскин, умид, юпанчлар сарсон…

Гўзал ташбеҳимиз алқаб турса-да,
Моварауннаҳр, мулки Хуросон!

Дунё ўзи шундай: бир кам яралган,
Бизнинг ҳукмимизга бўйсунмас тақдир.

Сен Ҳақсан, мен Ҳақман, юрагимизда
Ногоҳ куртак ёзган ҳислар ҳам Ҳақдир?..

Кел, фано дайрида бир-биримизни
Нури Аллоҳдайин асрайлик, жоним!

Зиқна дунёсининг шум армонлари
Шундоқ ҳам аламли, ҳасратли, жоним!

Сен бардош элинда собитқадамсан,
Сен ғурур кўшкида навқирон юлдуз…

Мен сабр эшигин остонасида
Минг йил фарёд чекиб ҳолдан тойган из!

Юракни бошқармоқ ўлимдан оғир,
Бу — мен англаб етган буюк фалсафа!

Шунчалар ожиз ва  аросатдамиз,
Туташолмас асло мавжуд масофа…

Таҳайюл мулкида, ҳайрат мулкида
Кўзларни куйдириб дунёлар ўтди…

Бағрига яшириб изҳоримизни,
“Ўртамиздан оқар дарёлар ўтди…”



Ногаҳон




Айб эрур гарчанд юрак домингга тушди ногаҳон,
Ҳисларим сарҳадни билмай кўкка учди, ногаҳон.

Хонумоним ёқди буткул сўзларингнинг оташи,
Тун бўйи васлинг дилим мастона қучди, ногаҳон.

Етти иқлимдин муносиб ёр топмоғлик маҳол,
Ишқ соҳир зар либосин нега бичди, ногаҳон?

Айланар ер, офтоб куйгай, боши хамдир само,
Аҳду паймон йўқлабон бир, қайга қочди, ногаҳон?

Эй замин, эй осмон, жисмимга жой қайдин топай,
Бемаҳал Хуршида нурин ёра сочди ногаҳон!..




Бошқа олам



Сену мен бошқадирмиз, дил -
Юраклар бошқа бир олам.

Суханлар бошқадир гарчи,
Тилаклар бошқа бир олам.

Фано даҳрида берсак бой
Ато этганда фурсатни,

Керакмас нозу неъмат, зар,
Кераклар бошқа бир олам.

Ҳаёт, қонунларинг бирла
Иши йўқ инжа туйғунинг,

Сабр куйин чалолмаслар  –
Билаклар бошқа бир олам.

Ўтар кунлар, кетар кунлар,
Фиғону дод этар кунлар,

Гуноҳларни, савобларни
Элаклар бошқа бир олам.

Сену мен бошқадирмиз, лек
Юраклар бошқа бир олам,

Кетар бўлсам йироқ сендан
Сўнгаклар бошқа бир олам…


Тазаллум



Кўзларимдан тўкмагил, бас, ёшни,
Ғолибо, синдирмагил бардошни.

Пойинга қумдек сочилган ҳисларим
Қони-ла ювмоқда дил-наққошни.

Неча гулзор ичра сен ҳур андалиб,
Гул ҳаёт тутмас манга ризқ-ошни…

Ихтиёрим ихтиёрсиз олдинг-у,
Муддаонг хам айламоқми бошни?

Қўй, тааззум фанидин дарс берма кўп,
Воқифи сенмасмидинг сир фошни?

Минг ҳамият бирла сўнг бор нурини,
Сенга сочса қадр эт Қуёшни.


Тасалли




Қўрқма, бетаклиф қадам босмоқ тамом ётдир манга,
Сабр мулкида муқимлик чин саодатдир манга.

Дилга маълум бўлди ногоҳ дилгинангнинг истаги,
Музлаган тошларни зарби катта ибратдир манга.

Ор қошида манимдек ҳуркагу лол бормикан,
Сохта сўзга ошинолиғ ҳам жиноятдир манга.

Минг алам чексин юрак, минг илтижо этсин кўнгил,
Тангри ҳукмига мутелик чин саодатдир манга.

Сен риёлар илкида мастоналарга айла лутф,
Ҳажр уйин этмак тавоф кун-тун, ибодатдир манга.

Гул муҳаббат боғига кирмак сира осон эмас,
Имтиҳон Ҳақдин, иноят ҳам итоатдир манга.

Арз эмас, очдим санга дил ичра  бехоб сўзни,
Хаста Хуршида фиғони нур – ҳидоятдир манга.

 

 


Манба: Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг расмий сайти.


 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси

Muhammad Ali (400x267, 109Kb)

 

Ўзбекистон халқ шоири Муҳаммад Алининг шеърларини ўқиб

 

1999 йил август ойида ўтказилган Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг кенгашида мен ва ажойиб ёзувчи Тўлқин Эшбек ҳамда яна бир (Исми шарифи ҳозир ёдимда йўқ) шоир йигит Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасига аъзо бўлдик.Кенгаш иштирокчилари тарқалаётган маҳал Муҳаммад Али ҳаммадан энг аввал ёнимга келиб, уюшмага аъзо бўлганим билан чин юракдан муборакбод этдилар.


Бу беғараз муносабат унинг устоз ижодкор бўлиши билан бирга, бошқалар муваффақиятидан астойдил қувона оладиган, кўнглида кири йўқ, самимий инсон эканидан дарак берарди.


Албатта, мен илгари ҳам Муҳаммад Али ака билан шеърий анжуманларда учрашиб, ўқиган шеърларини эшитганман, шеърларидан таъсирланганман.


Муҳаммад Али шеърларида чуқур фалсафий туйғулар билан бирга муҳаббат ва манзара лиризми шарқона ҳикматлар ила уйғун ҳолда ўз ўқигувчиларига муайян руҳий кайфият, завқ бағишлайди.


Масал жанрида ёзилган шеърлари эса ихчам ва уларда юмор ҳамда киноя кучли.У масалларни ўқиган одам шеър охирида беихтиёр кулиб юборади, ёки жилмая бошлайди.Ҳуллас, зерикмайди.


Сўзларимиз исботли бўлиши учун унинг "Фил билан лайча" деган шеърини биргалашиб ўқиймиз.

 

 

Фил билан лайча

 

 

Фил лайчага деди: - Кўриб турибсан,

Нима топдинг мендай филга хуриб сан?

- Бу менинг ишим! - дер лайча.

-Сендайлардан қўрқмайманку, биласан,

Шуни билиб, акиллаб не қиласан?

-Қўрқмасанг бу сенинг ишинг -дер лайча.



Муҳаммад Али ўзининг юқоридаги шеърида бошқалар муваффақиятини кўролмайдиган, бахил, разил, хасаддан қалби мўридай қорайиб кетган, виждон ҳақида ҳаммадан кўп гапиргувчи, аммо ўзи ғирт виждонсиз, озгина манфаат йўлида ўз дўстини сариқ чақага сотиб кетадиган, ёмон хотиндай макрли, бачкана, майда чуйда, устига устак карвонга қараб хургувчи урғочи лайчасифат қаланғир қасанғир кимсаларга аччиқ киноя қиларкан, шеърда қайғу бўёғи қуюқлашиб кетмаслиги учун енгил юмор билан оригинал усулда ўз фикрини баён қилади.


Яна бир шеърида Муҳаммад Али ўша мавзуни давом этдирар экан, ўткир юморни қўллаб, ўқигувчини бадтар кулдиради.


Қоронғу кўчада танҳо келардим,

Бу ерларда итлар борин билардим.


Ногоҳ хуриб қолди бир кучук "Вов! Вов!",

"Бас!" деб тинчитмоққа уриндим дарров.


Ёмон бўлар агар кучук хитланиб,

Уйғотиб юборса катта итларни.



Шоир хураётган лайча итга беғам қараб: -Хур!Хур, ит!Хуравер! -демайди.Аксинча, лайча шовқинидан бошқа кўппаклар ҳам уйғониб, гала гала бўлиб, валаға вулуғ, чанг тўзон кўтариб, ортидан чопиб, Бешёғочдан то Хадрагача қувлаб боришларини ўйлаб, ташвиш чекади.Тўғри, шоир мудофаага ўтиб, қўлидаги қўлёзма тўла папка билан уриб: - Кет! Кет! -дея итларнинг оғзига тепиб, ё дейлик, дарахт ё симёғочга чиқиб, вахший гала таъқибидан ҳалос бўлиши мумкиндир.Лекин лайча ва кўппаклардан биронтаси қутуриб қолган бўлса, кўринг тамошани.Қаёқдаги эгасиз лайчани деб қирқ кун киндикдан укол олишга кимнинг тоқати бор дейсиз.

Яхшиси, итнинг акиллашига эътибор бермай, жимгина йўлда давом этган мақбул.Урғочи лайча ва туллаб кетган оч -озғин кўппаклар акиллаб акиллаб қолаверади.

Шоир ўзининг "Янги йил кечасида" номли шеърида эса қоғоз бўзига маҳзун кайфиятнинг, ишқ фироқининг, ёр соғинчининг суратини санъаткорона махорат билан чизади, лирик қаҳрамоннинг руҳий ҳолатини сўзлар кўзгусида акс этдиради.

 

 

Янги йил кечасида

 

 

Суҳбати соз эди, давра -қиёмат!

Лоладай қизармиш қадахлар бари.

Юрак -юрагидан йигитга фақат,

Фақат бахт тиларди ёру дўстлари.


Ҳаммага бош эгиб қўяр паришон,

Хаёллари эса даврадан йироқ.

Янги бахт тиларди дўстлари ҳамон,

У эски бахтини қўмсарди бироқ...



Шеърни ўқиб, бахтнинг ҳам эски янгиси бўлар эканда -дея ўйлай бошлайсиз.Эски бахт ҳақида янги гап, янги ташбеҳ.


Ҳа, шоир одам қачонки янги ташбеҳлар билан янги гап айта олсагина у ҳақиқий шоир саналади.Ҳамма ишлатавериб увадаси оқиб, астар пахтаси чиқиб кетган одми сўзлар йиғиндиси ҳеч қачон санъат асари бўлолмайди.


Қаранг, Муҳаммад Али ёқутранг шароб сузилган, чертса жаранглаб кетгувчи, юпқа биллур қадахларни алвон лолаларга менгзамоқда.Кўз олдингизда қадахлар эмас, лолазор жонланади.


Алёр айтаётган меҳмонларнинг қадах сўзларидаги янги йилда янги бахт тилаб айтган эзгу сўзларни тинглаётган йигитнинг эса фикру ёди, биринчи муҳаббати, яъни эски бахти билан боғлиқ хаёллар, ҳотиралар ила банд.


Гарчанд шоир бу ҳақда ёзмаса ҳам ўқигувчи у пинҳон маънони англайди ва у ҳам ўзи сезмаган ҳолда биринчи муҳаббатини, эски бахтини ўйлай бошлайди.Шеърнинг кучи, сеҳри ҳам мана шунда.


Муҳаммад Алининг Ватан ҳақидаги шеъри ҳам, бошқа шоирларнинг шеърларида учрамайдиган ҳикматларга бой.

 

 

Ватан

 

 

Йўлим тушди сендан кўп йироқ,

Ҳузуринга қайтгумдир бироқ.


Ахир, айт -чи, бегона элда,

Кимнинг бахти, ҳаёти кулган?


Кўкка отсанг, ҳатто ҳиссиз тош,

Ерга қайтар, олиб кетмас бош.



Дарҳақиқат, тошни осмонга отсак, у юқорилаб, йўқ бўлиб кетмай, яна ерга қайтиб тушади.Илмий қилиб айтсак, Ернинг тортиш кучи тошни ўзига тортади, қайтариб олади.Худди йироқларга кетган одамни ўз туғилиб ўсган жойи, жонажон Ватани соғинчдан бағрини ўртаб, магнит каби доим ўзига тортавергани каби.


Аниқроқ қилиб айтсак,Ватанга қайтиш учун уринмаган, қайтмаган одам ўша ҳиссиз тошдан ҳам бадтар демоқчи -да шоир.


Муҳаммад Алининг эл орасида машҳур бўлиб кетган "Топишмоқ" номли шеъри бор.Бу шеърни сўз ўйинининг ажойиб намунаси дейиш мумкин.

 

 

Топишмоқ

 

 

Топишмоқ айтасиз, қийин топишмоқ,

Топишмоқ, сиз билан қийин топишмоқ...


Сизни -ку топарман,топганим чоғда,

Ўзимни йўқотиб, қолдирмай доғда.


Жавоб топайин деб сизга боғланиб,

Ўзим топишмоққа қолдим айланиб.


Топишмоқ айтасиз, қийин топишмоқ,

Топишмоқ, сиз билан қийин, топишмоқ...



Одамзод қачондир ўрнини битмас туганмас бойлик билан ҳам тўлдириб бўлмайдиган, юрагига ўз жонидай яқин, дидига мос, бир зум кўрмаса соғиниб қолаверадиган севикли одамини топади.Кейин уни йўқотиб қўяди ва соғинч изтироблардан ранги сомондай сарғайиб, излайдию, топа олмайди.Топсада, бировнинг хасмига айланган ул севгилиси ёнига боришга журъат этолмайди.Мен сабаб севгилимнинг турмуши бузилиб, асал ҳаёти оғуга айланмасин дейди.Аяйди, эҳтиётлайди.Муҳаммад Алининг "Топишмоқ" шеъри ўшандай қийноқлар, изтироблар ҳақида.Лекин у топишмоқ йигирманчи аср бошларидаги чироқсиз, телевизор, радиосиз узун зулматли қиш кечалари сандал атрофида ўтириб, тошфонар ёғдусида лойпахса девордаги соялари девдай девдай бўп, эртак айтгувчи одамларнинг: -Ғув ғув этади, Марғилонга етади.Нима? деса, шамол! -дегандай оддий, осон топишмоқ эмас.Жудаям мураккаб, қийин топишмоқ.Бу дунёдан излаб излаб топмай, қиёматда топишадиганлар топишмоғи.


Ҳуллас, мен устоз шоир Муҳаммад Алининг фақат бир нечта шеърларинигина кучим етганича таҳлил қилдим.

Прозаси ҳақида профессор Акмал Саидов атрофлича ёздилар.

Албатта бу Муҳаммад Али ижоди ҳақидаги илмий тадқиқодларнинг бошланиши.


Муҳаммад Али ака, адабиётимиз бахтига доимо соғ ва омон бўлинг.Ижодингизга Яратгандан барака тилаймиз.


Ҳурмат билан, Холдор Вулқон.

 

 

20/01/2017.

Кеч соат 6 дан 58 дақиқа ўтди.

Канада, Онтерио.

0_c3d3f_4c0c2109_XL (700x462, 134Kb)

 

 
Еще статьи...