Поиск

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг аъзоси

 

Ой порлаган оқшомлар

(қисса)


16 боб

Тишсиз арра



Қиличбек Қоплонович қизи Илтижога тўйдан бир неча кун аввал шундай деб насихат қилган эди.

-Қизим, биз сени ҳеч нарсадан кам қилмай, авайлаб ўстирдик.Сен бизнинг ёлғиз, эрка фарзандимиз, кўрар кўзимизнинг нури, оқу қаросисан.Мана, вояга етиб, катта ҳаётга қадам қўйяпсан.Ўзинга муносиб, Ашрапилло деган ўқимишли, маданиятли, тадбиркор куёвни топдик.Илоё қўшганинг билан қўша қари.Ўзларингдан кўпайиб, бахтли бўлинглар.Лекин қизим бу ҳаёт деганлари жуда мураккаб жараён.У дунёда оловли лава булкиллаб қайнаб турган жаҳаннам жарлиги узра тортилган пулсирот бор деб эски китобларда келади.Билсанг, ўша қилдан ингичка, қиличдан ҳам ўткир пулсирот бу дунёнинг ўзида ҳам бор.Тубсиз ҳалокат жарлари устига қурилган, туғилишдан ўлимгача таранг тортилган бу сиротнинг номи ҳаётдир!Кимки нозик кўприкдан ўтаётиб, нотўғри қадам ташласа, ўша тубсиз ҳалокат жарлигига қулайди.Ҳам жисмонан, ҳам маънавий ҳалок бўлади.Жисмоний ҳалокат оқибатида киши нари борса, жони узилиб, оламдан ўтар.Лекин маънавий ҳалокатга йўлиқса, қалби ўлса, у абадий азоб уқубатларга маҳкум бўлади!Чунки жисм муваққат, руҳ билан қалб эса абадийдир!Бу дунёни бевафо ёлғончи дея хақоратлаш ҳам гунох!Негаки одам боласи у дунёдаги мангу ҳузур -ҳаловатни ҳам, абадий жаҳаннам азобини ҳам шу дунёда, ўзи ҳали ўлмай туриб топади, тайёрлаб қўяди.Шунинг учун бизнинг бу дунёда фақат тўғри юришдан бошқа йўлимиз йўқ.Тўғри йўлдан адашма, қизим.Борган жойингда тиниб, тинчи.Қайнона, қайнотангни ҳурмат қил!Куёвингнинг измидан чиқма.Уларга гап қайтарма.Сендан илтимосим, агар бизни рози бўлсин десанг, у оиладан бу уйга гап кўтариб келма.Чунки “деди деди” сўзлари билан оилалар вайрон бўлади.Қуда андалар ўртасига совуқлик тушади.Сенинг энг ашаддий душманинг ҳам, энг яқин дўстинг ҳам ўз тилинг.Тилга ҳушёр бўл, болам.Ёмон гаплардан, ғийбатлардан тийилиб, одамлар ҳақида фақат яхши гапларнигина гапиришни ўрган.Жон бор жойда жанжал бор дейдилар.Ҳатто подшоларнинг уйида ҳам ўзаро тушинмовчиликлар, муаммолар, оилавий можаролар бўлиб туради.Бу табиий.Ҳамма гап ўша юз бериши мумкин бўлган жанжалнинг олдини олишда, муаммоларни қизишмай, яхши гаплар билан ҳал қила билишда, муросаи мадора билан оила мувозанатини сақлаб қолишда.Жамият тинч –тотувлигини, одамлар ва халқларнинг ўзаро аҳиллигини аввало жамиятнинг энг кичик ячейкаси ва модели бўлмиш оиладан бошлаш керак, оилада аввал тартиб -интизомни ўрнатиш ва уни мустахкамлаш керак.Бу шунчаки чиройли гаплар эмас, бу ҳикмат!Мен шу пайтгача бировга насихат қилмаган эдим.Бугун сенга насихат қилмоқдаман.Чунки сен менинг жигарбандимсан.Шу гапларимни доимо ёдингда тут –деди у.Дадасининг ўша гапларини ёдида сақлагани учун ҳам Илтижо эрининг ва қайнонасининг зулмларига чидаб, тош тишлаб яшайди.Табиатан ўта жиззаки ва инжиқ қайнонаси ҳар куни нимадандир камчилик топиб, тўхтовсиз жағиллайверади, йиғлаб, қарғаб, Илтижонинг жисму жонини эговлайди.

-Э, картошканинг пўчоғини ҳам шунча қалин арчадими одам?!Кеча сиз арчган пиёз пўчоғини қайта ажратиб, бир паловга етгулик пиёз паррак йиғиб қўйдим!Ашрапилло болам бечоранинг қийналиб топганини бундай ҳавога совуриб, исроф қилаверсангиз, эртага бори буддимиздан айрилиб кафангадо бўламизку!Э, Худо!Шунақаям келин учрайдими бизга!Бою босомон, амалдор одамнинг қизи деб алданиб, қаёқдан ҳам шу сиртини силаган, молфахм қизни келин қилдима!Вой пешонам қурсин манинг, пешонам қурсииин!Ҳа, аттанга!Аттаааанг!Менинг ўғлимга кимлар қизини бермасди!Бу жодугар ўлгур онаси билан бахши пархон қилиб югириб, сеҳру жоду қилиб, охири ўғлимниям мендан совутди.Боламнинг бурнидан ип ўтказиб олди, жувонмарг.Биламан, биттани бекорга туққани йўқ бу писмиқ!Боламнинг бошини айлантириб, бор бойлигини ўзига хатлатиб, охири ўғлим иккаламизни кўчага хайдамаса гўрга эди!Э, ҳамма айб ота онада! Уйда боласига тарбия бермаса қийин эканда!Унақа одамларнинг бойлиги, гариллагани итнинг кетига!Бу яшшамагур кечаси нима билан шуғилланади билмайман, қачон қарасанг ухлагани ухлаган!Оламни сув босса, тўпиғига чиқмайди!Ҳа, келин деган саҳарда туриб, ховлини, кўчани ёғ тушса ялагундай қилиб супуриб қўймайдими!Онаси супурги ушлашни ҳам ўргатмаган эканда!Ҳамма ёқни чангитиб, шатиллатиб супириб, сотиб олганимизга ҳали бир йил ҳам бўлмаган ойим супургини асфальтга ишқаб, ейилтириб, адойи тамом қилибдия! Э бу келинмас, бизнинг оиламизни хонавайрон қилиш учун келган ёвуз душман экан! Шу зодинга ўт тушкур шумқадам келдию оиламиздан барака кўтарилди!Вой, менинг ўғлимга кимлар қизини бермас эдия!Бундай шошилмай, ҳокимлар, банкирлар ва бошқа казо казолар билан қуда анда тутинсам бўлмасмиди?! Хапгина сани!Қараб тургин!Яқинда думингни тугиб, ўғлим Ашрапиллога онаси ўпмаган 15 яшар қизни олиб бераман, рашкдан куйиб, жизғанак бўлиб, тўппа тўғри жаҳаннамга равона бўласан!-дея тинимсиз жаврайди у.

Бир гал ҳатто ўғли Ашрапиллога: -Сен сўтак, эр эмас, латта экансан, латта!Бўш қўйсанг бу жувонмарг эртага бошинги чиқиб олади!Эркак деганнинг сал қамчисидан қон томиб туриши керак!Хотинини итоатда ушлаб туриш учун уни ҳеч йўқ бир кунда беш ўн дарра уриб туриш керак!Э, ётқизволиб қорнига тепмайсанми?!Ҳе, ўғил бўлмай ўл, хайвон!Хотининг мени урсаям қараб тураверасанми?! –дея йиғлаган эди, ғазабдан Ашрапиллонинг тепа сочи тикка бўлиб, кўзлари қонга тўлди ва шахд билан Илтижога юзланди.

-Нима?!Вой харомией!Сен ҳали онамга қўл кўтарадиган бўлдингми?!Мени туғиб, дунёга келтирган, ўзи емай едириб, киймай кийдириб улғайтирган меҳрибонимга, муқаддас Каъбамгая?!Вой онагинангни осма кўприкка осиб... сука!Мен онамнинг олдида сендақаларнинг миллионтасидан кечиб қўяман! Хотин йўлда, фарзанд белда, онам эса битта! -дея Ашрапилло Илтижога ташланди ва уни уриб, ерга йиқитиб, дуч келган жойига дод дегизиб тепаверди.Илтижо зорланиб: -Ашрапилло ака!Мен онангизни урганим йўқ!Бу тухмат!Худо ҳаққи урганим йўқ!Менинг бу бақувват аёлга кучим ҳам етмайди!Етган тақдирда ҳам ўз онамни ураманми?!Наҳотки мени шундай пасткаш деб ўйласангиз?!Мен ахир, онажонни сиздан ҳам қаттиқроқ ҳурмат қилман!Ишонинг! –деса ҳам, ялиниб ёлборса ҳам тўхтамади.У бечора Илтижони чарчагунича дўппослади.

-Қанақа тухмат, а, қанақа тухмат!Вей, беш вақт номоз ўқийдиган, рўза тутадиган менинг иймон эътиқодли онажоним сочлари оқарганда ёлғон гапирадиларми?Ҳозир талоқ паттангни қўлинга тутқазайми а?!Қумталоқ қўйиб ташлайми?!Вой аблах ношукур, нонкўўўўр!Еганинг олдингда, емаганинг кетингда бўлса, сенга яна нима етишмаяпти а?! -дея бақирарди у ҳамон Илтижони тепкилаб.

-Урса дедим, ахмоқ! Ургани йўқ ҳали! Қўл тегизиб кўрсинчи, ўзим уни уриб, оёқ қўлларини синдириб ташлайман! –деди Илтижонинг қайнаси.

Шундан кейингина Ашрапилло уришдан тўхтади.

 

 

 

Подробнее...

 

Суратда, чапдан ўнга: Ўзбекистон халқ шоири Тўлан Низом, ўртада раҳматли Қобил Мирзо.

Девордаги ромда эса Ўзбекистон халқ рассоми Обиджон Бакиров тамонидан мойбўёқда ишланган устоз шоир Фарид Усмоннинг портретини кўриб турибсиз.

 

 

Андижонлик истеъдодли шоир Қобил Мирзо ёди



Андижонда эсласа арзийдиган яхши шоир - ёзувчилар, рассомлар, созандалар, ҳофизлар, олимлар, зиёлий инсонлар кўп.

Ахли дилларни чироқ каби ўзига чорлаб, анжуманларда шамдек порлаб, ижодкорлар бошини бириктиришга қодир, чин маънодаги истеъдодли, диди юксак шоир ёзувчилар: Абдулҳамид Чўлпон, Комил Яшин, Султон Жўра, Худойберди Қорабоев, Қурбона, Жасур, Ҳабибий, Омонулло Боқир, Восит Саъдулла, Имодиддин Улфат, Олимжон Холдор, Тўлан Низом, Муқимжон Қодиров, Фарид Усмон, Шукур Қурбон, Муҳаммад Юсуф, Набижон Боқий, Абдунаби Бойқўзиев, Сотволди Ражабов,Аҳмаджон Далиев, Нусрат Абдусаломов, Муҳаммаджон Ниёзмуродов, Каримжон Қобилов, Ҳалима Қорабоева, Замира Рўзиева, Хуршида Қўчқорова, Хабибулло Турсунматов, Ўтбосар Мирзаев, Одилжон Олимов, Одил Абдурахмон, Исмоил Тўлак, Усмонжон Шукуровлар қаторида Қобил Мирзонинг ҳам ўз алохида ўрни бор.


У андижонлик қалби беғубор шоир ва ёзувчилар: Турсунбой Тилсим, Ғайрат Асронов, Ҳалим Карим, Дилмурод Шокиров, Машъал Хушвақт, Соҳиба Ашурова, Хабиб Сиддиқ, Восит Аҳмад, Абдуғулом Қозоқов, Ҳабибулло Исомиддинов, Рафиқ Мухтор, Зухриддин Исмоилов, Зиё Нажмий, Адҳам Шерматов, Аъзамжон Мусаев, Икромжон Аслий каби кўплаб ижодкорлар ижодини айниқса қадрлар эди.


Шундай эээъъъжаткаллар борки, улар ўзбек шоириман дея ўз кўкракларига муштлайдилару, худди бармоқ вазнида ҳеч нарса ёзолмаганларидай, ота боболаримиздан ёдгор аруз вазнида ҳам эплаб бирон нарса ёзолмайдилар.


Баъзилари эса аруз техникасини билсаларда, қуруқ сўзлар йиғиндисидан иборат ўта одми, аянчли даражада саёз, примитив, бадиий бўш, хом -хатала нарсаларни ёзадики, у нарсалар деворий газетада эълон қилишга ҳам нолойиқ.


Қобил Мирзо эса, ундайлардан фарқли ўлароқ, аруз вазнида ўзига ҳос, санъат асарлари деса арзийдиган дардли, юзлаб гўзал лирик ғазаллар ва муҳаммаслар яратди.


Шоир кўзлари ожиз бўлса ҳам, кийиниш маданиятини ўрнига қўяр, соқолларини доимо қиртишлаб, бўйинбоғ тақиб, кастюм шимда юрарди.


У одам боласининг кулгисини қистатадиган, истеъдодсиз кимсаларга ҳос бўлган бемазакериклик, каттазанглик, ёлғончилик, ичиқоралик, бахиллик, маҳаллийчилик, жиззакилик, маккорлик каби иллатлардан йироқ юрар, бировни ёмонламас, ғийбат қилмас, устидан кулмас, яхшисини ошириб, ёмонини яшириб дегандай, барчага бирдай яхши муносабатда бўларди.


Энг қайғулиси ва ҳайратланарлиси, шоир ўз асарларини игна билан ёзар эди.


Қобил Мирзони доимо садоқатли ва севимли аёли Ёқутхон етаклаб юрар, юзларидан нур ёғилиб тургувчи у фариштадай аёл шоирнинг ҳам турмуш ўртоғи, ҳам котибаси эди.


Шоирнинг Андижон ўлкашунослик музейи биносидаги иш кабинети доимо рассому ҳайкалтарошлар, ҳофизу композиторлар, шоир -ёзувчи ва актерлардан иборат ижодкорлар билан гавжум эди.


Деярли ҳар куни у ерда мушоиралар бўлар, янги асарлар муҳокама этиларди.


Бугун энди Қобил Мирзо орамизда йўқ.Унинг порлоқ ҳотираси яқинлари, дўстлари, шогирдлари ва муҳлислари юрагида умрбод сақланиб қолажак!


Шоирнинг жойлари Жаннатдан бўлсин!

 

 

Қобил Мирзо

Кеча



Хўб ажойиб дам эди ёнимда ёр ўлғон кеча,
Толеим, бахтим кулиб, дил лолазор ўлғон кеча.


Шодлигим кўксимга сиғмас бу юрак ўйноғида,
Фош ўлиб пинхона ишқим ошкор ўлғон кеча.


Зулфи кўксига тушиб, холини беркитди шошиб,
Дил қуши хаддин ошиб, қалб беқарор ўлғон кеча.


Лаъли ёқутлар сочиб, сўзларда ҳар дамда чўчиб,
Хушларим бошдан учиб, тил йўғу бор ўлғон кеча.


Ошнолик бахтидан ўз севгилимнинг ахдидан,
Ёр висолин нақдидан дил беқарор ўлғон кеча.


Сен шукр қилғилки Мирзо, телбалик ҳам энди бас,
Бу кўнгил ахдида турмоққа қарор ўлғон кеча.

 

-------------------------   ----------------------  -------------------  --------------------


Қобил Мирзо шу ғазалини менга ўқиб берган эдилар.Шунда шоирнинг дафтарини кўриб, ҳайратдан анграйиб қолганман.Кўзи ожизлар дафтарининг варақлари юпқа картондан бўлиб, унга худди тамбур чертадиган созандаларнинг нохунига ўхшаган игнали қурилмани бармоғига кийиб олиб, ўша картон саҳифани тешиб ёзилар, битта харфни ёзиш учун картон тўрт - беш марта тешилар экан.У харфлар хитой иероглифларидан ҳам мураккаброқ туюлганди менга ўшанда.

Қобил Мирзо шундай захматкаш ижодкор эди.

 

Шоирнинг юқоридаги ажойиб ғазалини фарғоналик ҳушовоз хонанда Камолиддин Раҳматов қўшиққа айлантирганлар ва қиёмига етказиб ижро этганлар.



Холдор Вулқон

 

2018 йил, апрель.

Канада, Онтерио.

 

 

 

 

Юксак ва масъулиятли мартаба муборак бўлсин!


Ўзининг "Ўзбегим" қасидаси билан ўзбекка ўзлигини танитиб кетган марҳум устозимиз Эркин Вохидов шоир одам ўзини тўрт мисрадаёқ кўрасатади дея айтган эдилар.

Мен эса, шоир одам ўзини бир мисрадаёқ кўрсата олади дея баралла айтаман.Бунинг исботи учун шоир Сирожиддин Саййиднинг:

 

Соч толасидай чоки гирибонида куйдим

 

деган мисрасини эсламоқнинг ўзи кифоя.


Қаранг, Сирожиддин Саййид махбубанинг чоки гирибонида, яъни ёқалари орасидаги мармардай нафис бўйнида, эхтироснинг ўтли хароратига дош беролмай куйиб, қорайиб кетган соч толаси каби ёр ишқида жизғинак бўлган ошиқ дарду ҳасратларини ҳали ҳеч ким истефода этмаган янги ташбеҳлар ёрдамида рассомона маҳорат билан тасвирламоқда.


Баъзи ўзини ҳазрат Навоийни меросхўри дея хисоблайдиган, минбарларга чиқиб, Навоий ҳақида ҳаммадан кўп гапирадиган халқ шоирлари аруз вазнида дурустроқ бир нарса ёзолмайдилар.

Ёзса ҳам сўзларни қийнаб, саёз, баҳрга тушмаган сакта мисраларни битиб, у нарсаларни асар дея вақтли матбуотда эълон қилиб,  ҳатто китобларда нашр этишлари жуда аянчли.


Сирожиддин Саййид истеъдоди Яратган тамонидан ато этилган шоир бўлиши билан бирга Навоий, Бобур, Машраб, Фурқат, Муқумий, Ҳазиний, Мужрим Обид(мужрим дегани жарима тўлагувчи дегани.Яъни қилган гунохлари учун Худо олдида жарима тўлагувчи маъносида) каби боболаримиздан қолган аруз сўз санъатига садоқатли, Навоий ҳазратларига нисбатан эҳтироми чексиз ёниқ шоирдир.


Ўзбекистон халқ шоири Сирожиддин Саййидни Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасига раис этиб тайинлангани муносабати билан чин дилдан муборакбод этамиз!

 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси.

 

 

11/04/2018.

Кундуз соат 5:28.

Канада, Онтерио.

 

 

 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг аъзоси

 

Соҳибқирон Амир Темурни ёд этиб


Амир Темур минг -миллион эмас, туман, яъни саноғига етиш мушкул бўлган турли миллат вакилларидан иборат лашкарлари ўзаро бир бирларини тушунишлари учун умумий тил яратишга фармон берганлар.


У тил Ўрда тили деб номланди.


Ўрда дегани ўрта, яъни салтанат маркази деган мазмунни ташийди.


Ўша ўрта тил, Ўрда тили ҳозир Урду тили дейилади.


Амир Темур чиғатой тилида сўзлаган бўлсаларда, давлат ишларини форсий тилда олиб борилишини таъминлаб, бу билан у энг аввало халқлар ўртасида юзага келиши мумкин бўлган тил ихтилофига, миллатчилик, ирқчилик каби жирканч иллатларга бархам бердилар, халқлар дўстлигига асос яратдилар.


Ўрта Осиё халқлари Амир Темур бошлаб берган бағрикенглик йўлидан юрсалар, ҳеч қачон бир бирлари билан ихтилофларга бормайдилар, диний ирқий ва дунёвий бўлгинчилик фанатизми ботқоғига ботмайдилар, халқларни зимдан бир -бирларига гиж -гижлагувчи ИЗМлар қопига кирмайди, бир оила фарзандларидай аҳил иноқ яшаб, дунёдаги барча халқлар билан гармонияда, уйғунликда тинч, хотиржам, бой -бадавлат ҳаёт кечирадилар.


Амир Темур ҳаммамизнинг бобомиз.


Буни Ўрта Осиёда яшаётган барча халқу элатлар эсдан чиқариб қўймасликлари керак.




09/04/2018.
Кундуз соат 12:28.
Канада, Онтерио.

 

 

 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг аъзоси

 

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Миромонович Мирзиёевга



Яратганга шукурларким, бугун ҳатто хаддимиз сиғиб, баъзан Мамлакатимиз Президентига ҳам самимий ҳазил қилсак, хафа бўлмасликларига одамнинг ишонгиси келадиган, миллатидан, ирқидан ва динидан қатъий назар барча ўзбекистонликлар сабр -тоқат билан узоқ кутган умидларга тўла озод замонларда яшамоқдамиз.


Қайсидир йиғилишда Президентимиз Шавкат Миромонович Мирзиёев "Президент бўлмаганимда, мен албатта шоир бўлардим" деган гапни айтибдилар.


Шавкат Миромоновичнинг Халқимиз тамонидан Президент этиб сайланганлари яхши бўлди.


Негаки, Шавкат Миромонович шоир бўлсалар, албатта жамиятдаги порахўрлик, адолатсизликларнинг астар пахтасини чиқариб, золимларга қарши ҳукмдай янграйдиган исёнкор, муросасиз шеърлар ёзган ва алалоқибат бизга ўхшаб Ватандан қувилиб, собиқ президент Ислом Каримов тамонидан имзоланган машъум фармонга биноан фуқароликларини йўқотиб, бу тарихий адолатсизликка барҳам берилишини, фуқароликларининг тикланишини сўраб, Вертуал Қабулхона порталига хатлар йўллаб юрган, яхши хабар илинжида кунда кун ора порталга кириб, умид билан натижани текшираётган бўлардилар.


Ким билади, балки порталга юборган мактубларида:


"Ҳурматли Президент, сиз олиб борётган одилона сиёсат Ватанда демократия, сўз ва фикр эркинлигини истагани учунгина сиёсий сургунга учраган биз каби Ўзбекистон фарзандлари қалбини умид - ишончга, қувончларга тўлдирмоқда.Биз ёмон одамлар эмасмиз.Ҳатто сургунда юриб ҳам, қариндош уруғлар дийдоридан, ижодкор дўстлар суҳбатидан, адабий мухитдан узилган ҳолатда ҳам, ўн йилдан ортиқ уй қамоғида ўтириб, она тилимизда ва ўзга тилларда, назмда ҳам насрда ҳам бирдай пишиқ -пухта асарлар ёздик.Қўл қовуштириб ўтирмадик. Кечасию кундузи ўзимизни аямай, тинимсиз ишлаб, шу ёқларда ҳам ўзбек адабиётига қўлдан келганича хизмат қилдик.


Фуқаролик статусларимизни қайта тиклаб, Ватанга қайтариб, бирон қўлимиздан келадиган иш билан таъминласангиз, ёнингизда туриб, бор истеъдодимизни ишга солиб, топширилган вазифани талаб даражасида бажариб, Ватанга, Халққа ҳалол хизмат қиламиз.Юксак дид билан дунё халқлари севиб ўқийдиган, инсониятни ҳайратга сола оладиган етук асарлар ёзиб, халқаро миқёсда адабиётимиз обрўсини янада юксалтирамиз.


Мактубим охирида қачонлардир ёзган шеъримдан тўрт мисра келтираман.



Гул эмас, йўлимга сочилгандай чўғ,
Ғурбатда оқарди соч -соқол, муртим.
Мен сени бир зум ҳам унитганим йўқ,
Мени ҳам унитиб юборма, Юртим! "



дея ёзган бўлармидилар.

Нима бўлганда ҳам, юртимиз тинчлигига кўз тегмасин.Ватанимиз обод, Халқимиз ҳамиша омон бўлсин!

 

 

 

08/04/2018.

Тунги соат 11:57.

Канада, Онтерио.

 

 

 
Еще статьи...