Holdor Vulkan

Collected poems





(Translated from the Russian by Alec Vagapov)



The Night Snowfall


(Dedicated to Petrov Alexander Borisovich, the man who, with an open heart, helped me at the time of trouble when I lived in exile)


The frost has the humid law,

Night, melting snow, muddy grease.

Looking out through the blind folding window

I have learnt to cry with no tears...


Like a wolf, the blizzard is howling,

In the fog the houses slide.

Silence prevails overhanging

The winter growing gray outside.


The swarm of the white crazy bees

Swirl and whirl in the widow frames.

The diamond flakes sob and breeze

In the holes of the airspace.


The road is a snake, huge and scrolling,

And night is about to fall.

The shadow bewails in deep mourning

Like a Jew at the Western Wall.


Outside the trees dance, so lively,

Playing pranks with the piercing winds.

The boulevards are snow-white and lovely

Resembling the cotton fields.


For Canada I'll soon leave my homeland,

Lock the gate and depart. I don't care.

I can't utter a word at the moment,

With a lump in my throat, as it were.




10.02. 07

1-55 p.m.

35 Leningradskaya Street,







The cherry-trees bleed in sight.

Far away the whirls swirl around,

The cuckoo by the river side

Is lazy, not willing to count.


The sky is a pan and the sun

Is an egg to be fried in the heat.

To poplars and streams everyone

Is willing now to retreat.


Mirages roam on the lawns,

The tractors drop anchors on grounds.

Gurrak now droningly moans

Silence is longing for sounds.


A motor-bike, raising dust,

Comes rattling along up there.

The cook calls all to repast

Beating the plate of plowshare:


Clank! Clank! Clank! Clank!






I'll never forget

The mournful break of the day!

The white

Striped sky and expanse.

Your hands

And your body,


I'll never forget

The bank of the river

Where we parted.

I'll never forget

The sorrow

That drowned

I n the depth of my eyes.

I'll never go there.

If I do,

The winds will be wailing

In the language of yulugns

That grew

Far away over ravines.






You sadly smile hiding your bitter tears,

The window of the car is like a veil.

The train has started scaring me: is this

The last time that we see each other, girl?


The leaves, like singing birds of paradise,

Flew following the train and both of us.

It seemed that, stumbling, I would fall and rise

As I was running through the storm and gust.


The snake of train was getting out of sight

And slowly disappeared fading out.

I stood there on the platform. And I might

As well hoot like a train or just about!



The Rhymes about Torn Galoshes.



Oh galoshes!

Worn out

And torn galoshes!

Do you really cry

Opening your mouths wide?

Or, maybe, you yawn

Getting bored?

Or, perhaps, you are laughing

About me?

Who knows?..

Maybe, you

Sing your song


For my feet...



May 23, 2008

Toronto, Canada



( Эпифания)



В прошлый раз ты была в белом.

Как шло тебе тогда это платье!

Вот уже сколько месяцев прошло,

Ты до сих пор там.

Только теперь у тебя платье другое.

Красные серьги в ушах.

Кого-то ждёшь...

Но он

Почему-то не приходит...

Ты, забыв себя,

грустно думаешь о нём,

не замечая даже,

Как птицы

поклёвывают серьги твои.

Кого ты ждёшь?

Кто он?

В кого ты так сильно влюбилась,


растущая за окном моим?








Last time you were dressed in white

It was so becoming to you!

It's been a few months now,

And you're still there.

But now you are wearing

a different dress

And red ear-rings.

You're waiting for someone...

But he never comes...

Oblivious of yourself,

In a somber mood,

You think about him,

Unconscious of the birds

Pecking your ear-rings.

Whom are you waiting for?

Who is he, the one

You have fallen in love with?

Tell me please,

Cherry-tree outside my window...




Холдор Вулкан




Чернокожая красавица ночка,

Звездами переполнила пруд.

Через кружева облаков видна

Луны упругая грудь.


Одиночества тихая свобода ,

Друзей не отличить от врага;

остаётся лишь воспоминание

Те губы - сладкая курага.


Там злым ветром разрушенные

Пустые гнёзда птиц лишены.

Туда приходит одичалая любовь,

Чтобы слушать песни тишины.


Бродит наша осиротевшая любовь,

Там, где под луной засыпали поля.

На ветру, на краю обрыва,

Зашумят о нас звенящие тополя.




31 декабря 2011 года.

2 часа 34 минуты дня.

Город Торонто, Канада.




Holdor Vulcano



The Night



(Translated by Alec Vagapov)



The dark-skinned beauty of night

To the brim has filled the lagoon.

You can see through the lace of the clouds

The resilient breast of the moon.


It is quiet freedom of solitude,

You cannot tell friends from foes;

And all that you have is just memory -

Sweet apricots - those lips of yours.


The nests are devoid of birds,

Destroyed by the wind"s act of violence.

Wild sorrow attends the place

To listen to songs of silence.


Our orphaned love is meandering

In the sleeping green fields of grass.

In the wind, on the edge of the precipice,

Ringing poplars will cry for us.




December 31st, 2011.

02:34 am

Toronto, Canada



Holdor Volcano



Our TV-set



Translated from the Russian Alec Vagapov



Our TV-set is old

But it is as good as gold...

My old woman hasn't cleaned

For a year the TV screen.

Our screen is very clean

For there isn't any screen.

Here I lie in bed, that is

I have got paralysis.

Though bedridden, I'm OK

Looking at the screen all day.

My old granny, too, has been

All day staring at the screen.

Our screen is good because

We don't see deceptive shows.

Our programs are all right

Everything is clear and bright.

Very bright. Two years ago

We saw an amazing show:

A drunk actor threw a stone

Fracturing my cranium bone.

I lost consciousness but I

Fortunately didn't die.

We've got kids more than enough,

I should say, they're all well off.

They have got their own cars,

But they do not visit us.

We would like so much to see

Our kids on our TV.

What we want is their faces

To be shown in good graces...

God grant them lots of joys and health,

Many years of life and wealth.

Now an action film is on,

Dad is walloped by his son.

Granny got out of bed

To turn off the TV-set.

She took a cushion from the bed

and closed with it the window dead.







Александр Файнберг.

Юлдузларни асрайди фалак




Учрашувга ваъдалашайлик,
Учрашмоқлик эмас-ку гуноҳ.
Қайгадир бош олиб кетайлик,
Одамларнинг кўзидан узоқ.

Гитара ва скрипка жўр,
Секингина таралар наво.
Не тиласанг, официант момо
Бир лаҳзада айлар муҳайё.

Сачраб ўйнар қордек кўпиклар
Шампан-шароб очилган замон.
Беташвишдек туюлар ҳаёт,
Бўлмагандек гўёки армон.

Шароб ғамни ювар кўнгилдан,
Қанотларин йиғиб оҳиста,
Муҳаббат ва ишонч икковлон
Ёнимизга ўлтирар аста.

Ишонч бирла, муҳаббат бирла
Суҳбатлаша олмаймиз рўйрост.
Иккимизда ҳамма нарса бор,
Фақатгина умид йўқ, холос.




* * *

Ахир, менга кимлар ишонганди-я,
Пинҳон умид қилиб юракка малҳам?!
Майсалар, ҳайвонлар ишонгандилар…
Менга ишонганди онажонгинам.

Эркинлик деб барин бой бериб қўйдим.
Онам қабри узра юзларим шувут.
Ўт қўйдим, майсалар қовжираб куйди,
Ўқ отдим, ҳайвонлар бўлишди нобуд.

Қушдек эркин бўлдим, мана, ниҳоят.
Кишандамасман-ку бамисоли қул?
Болалигимдаги сўлим табиат
Нега тушларимга кирмайди нуқул?

Қанча мамлакатлар тушди қулфатга,
Уммонларим қани? Қани денгизим?
Боқдим осмондаги нохуш калхатга,
Асли шу калхатни учирган ўзим.

Оёғим остида ерлар шўр, тақир,
Кетяпман елкамда сафар халтам шай.
Уятдан юрагим ўртанар, ахир,
Иссиқда ташналик қийнар аямай.

Булоққа тиз чўкиб, эгилиб пастга
Чол каби сув ича бошлайман узоқ.
Сувдаги аксимга қўшилиб аста
Ер қаърига сингиб кетади булоқ.






Поезд кечикиши оддий воқеа,
Самолётни кутиб ичикади кўз.
Ҳақиқий бахтсизлик, катта фожиа –
Мабодо кечикса кутилётган сўз.

Сўнган гулхан узра бўлгандек пушмон,
Кимсасиз кулбага боққандек маҳзун
Кечиккан сўз ғариб, йиғлайди ёмон,
Уни кеча кутган одамлар учун.

Кечиккан сўз боис ўрмонлар етим,
Бепоён ерларнинг пешонаси шўр.
Қабрлар қошида сўз ҳам бесўз, жим,
Руҳлар безовтаю қисмат кўзи кўр.




* * *

Беш дақиқа қолди учиб кетаман,
Юрак кулга тўлди, ўпка тутунга.
Энг баланд манзилни ишғол этаман,
Ёлғиз ташлаб кетгум сени очунга.

Бу, ахир, жуда ҳам оддий ҳақиқат,
Тортқилайвермагин ёмғирпўшингни.
Мен учиб бораётган олис мамлакат
Сенга тўғри келмас, йиғвол ҳушингни.

Иллюминаторга қуёш сочар нур,
Радар тўлқинидан ўзади парвоз.
– Қаёққа? – Лабларинг қимирлар оғир,
Қўл силтайсан, чиқмас шовқинда овоз.

Ерга тегмай учар елган ғилдирак,
Қанотлар остидан кўтарар шамол.
Саволинг ҳавода қолар муаллақ,
Севгилим, севилган гўшангда хуш қол!

Хуш қол, эй садоқат, хуш қол, хиёнат,
Хуш қол, бахт ва шодлик, хуш қол, қайғу-ғам.
Хуш қол энди нафрат, хуш қол, муҳаббат,
Зор эмасман энди ҳатто сенга ҳам.


Юлдузларни асрайди фалак,
Теран денгиз асрар дурларни.
Дафтаримдан йиртилган варақ,
Асрагин мен ёзган шеърларни.

Шеър – нафақат ўқимоқ, уқмоқ,
Шеър – юракда янграган товуш:
Қутқаргандек тайгада сўқмоқ,
Тебрангандек кўлларда қамиш.

Ҳар сатрим – жон, ҳар шеърим – юрак,
Ўрмон, қушлар, булутларга хеш.
Дафтаримдан йиртилган варақ
Шеърларимни асра пешма-пеш.

Авлодларга келмасин малол,
Шеърларим ғам чекмасин ночор,
Шамол, денгиз ва япроқ мисол
Нафас олсин, кулсин беғубор.




Рус тилидан

Растам МУСУРМОН таржимаси



Манба: Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг "Ижод.Уз" сайти.

Роман Холдор Вулкана "Жаворонки поют над полем" (fb2) | сoollib.com




Карим Баҳриев

Носирлар назми

Эрнест Миллер Ҳемингуэй машҳур Америка ёзувчиси ва журналистидир. Асарларининг лўнда ва тиниқ тили билан, таҳликали ҳаёти ва жасорати билан адиб ХХ аср адабиётида ўз мустаҳкам ўрнини эгаллаган. 1920 йилдан то 1950 йилгача бўлган ижоди дунёни ҳайратлантирган ва у 1954 йилда Нобел мукофотига сазовор бўлган. У ҳаётлигида еттита роман ва олтита ҳикоялар тўпламини чоп этган. Уч романи, тўртта қисқа ҳикоялар тўплами вафотидан кейин босилган.

Адиб 18 ёшидаёқ АҚШ армиясида имтиҳондан ўтган ва жанг майдонларида Халқаро Қизил Хоч таркибида жанг майдонларидаги фожиаларни кўрган. 1918 йил 8 июлда яраланган. Уруш кўрган авлодни у “йўқотилган авлод” деб атарди.

Буюк ёзувчи Ҳемингуэйнинг аввал шеър ёзганини кўпчилик билмайди. Унинг шеърларида ҳам насридаги мавзулар асарлар марказида туради – бу урушнинг маънисизлиги, инсон қадрининг фожиавий топталишлари, қўмондонларнинг хатоларига қурбон кетган оддий асарларнинг тақдири, хонашинликдан ториқиш ва саргузаштлар иштиёқи чизгиларидир.



Эрнест Хемингуэй


Аскарларга насиб этмас сокин ўлим,
Улар насибаси – жангоҳдаги хоч.
Йиқилган жангчининг боши устида
Хочдай тупроғига тиқилар оғоч.

Аскар йўталади, букчаяр, ўқчир,
Тўрт томон – аланга, оташ, дод-вой, сас…
Токим жанглар тўхтаб, тун тушмас экан,
Аскар тирик қолганига ишонмас.




Stephen Leacock.jpg

Канада ёзувчиси

Стивен ЛИКОК

Стивен Батлер Ликок (1869-1944) юмористик ҳикоялар устаси сифатида маълум ва машҳурдир. У аслида Англияда таваллуд топган бўлса-да, етти ёшга тўлганида ота-онаси билан Канадага мигрант сифатида кўчиб боради.

Торонто университетини тамомлаган ёзувчи сиёсий иқтисод ҳамда тарих фанлари бўйича бир қанча китоблар ёзади. Лекин Стивен Ликокни юмористик ҳикоялари дунёга машҳур қилди.


Торонто шаҳри. 1944 йил қаҳратон қиш.Шу йили Стивен Ликок вафот этган эди.Бу қадимий кўча ҳали ҳам бор ва мен бу шинам кўчалар аро машинада, Шерали Жўраев қўшиқларини тинглаб, сайр қилишни яхши кўраман.Айниқса тунда.Торонто гўзал шаҳар.Бу шаҳарга бир марта келган одам унга яна қайтгиси келаверади, соғинаверади.(Х.В.)




Инглиз тилидан

Қандолат ЮСУПОВА таржимаси.Андижон.

Менимча, йилда бир маротаба бўлса ҳам "Оналар байрами"ни нишонлаш - бебаҳо фикр.

Шундай экан, биз ҳам онамизнинг туғилган куни учун маҳсус тантана уюштиришга қарор қилдик. Бу қароримиз ўзимизга ҳам жуда маъқул тушди. Ахир онаизоримизнинг биз учун нечоғлик жон куйдиришларини дил-дилимиздан ҳис этамиз. Ўз навбатида биз - фарзандлар меҳрибонимиз учун ҳотамтойлигимизни кўрсатиб қўйиш учун маҳкам бел боғладик.

Дастлаб уйимизни гуллар билан безатишга киришдик. Бунинг учун онамиздан бир оз кўмак сўрадик, негаки, онам ҳар байрам кунларида бу ишни қойилмақом тарзда уддаларди. Сингилларимиз шундай муҳим кун шарафига ўзлари учун янги шляпалар харид қилишди. Онамиз учун ҳам янги шляпа олмоқчи бўлгандик, бироқ онамиз ўзининг эски шляпасини маъқул кўргач, биз ҳам янгисига ҳожат йўқ, деб ҳисобладик.

Шундай қилиб, нонуштадан сўнг онамизни шаҳар ташқарисига, табиат қўйнига айлантириб келмоқчи бўлдик. Чунки онамиз бутун кунни уй ичида, бир дунё ишга кўмилганча ўтказар, шу важдан ҳеч сайру саёҳатга чиқишга вақт тополмасди.

Бироқ бу режамизни бироз ўзгартиришимизга тўғри келди. Чунки дадам яхшиси, онамни балиқ овига олиб боришни афзал деб билди.

Ов учун бор нарсамиз тахт бўлгач, шу вақтда онамиздан биз учун бир-икки дона бутерброд тайёрлаб беришини сўрадик. Балиқ овига олиб бориш учун машина эшик олдига келиб тўхтагач, у ерда ҳаммамиз учун етарли жой йўқлигини кўриб, бор қувончимиз ичимизга тушиб кетди. Дадам уйда қолиб, боғда ишлашини билдирди. Кейин иккала қиз - Анна билан Мария ҳам уйда қолишларини айтдилар, бироқ бошларидаги янги шляпаларини ҳеч кимга мақтана олмасликларидан уларнинг ҳам кўнгиллари чўкди.

Охир-оқибат сўнгги қарор шу бўлдики, онамизнинг ўзи уйда қолиб, кечки овқатни тайёрлаб турадиган бўлди. Умуман олганда, балиқ ови онамга унчалик ҳам хуш келмасди.

Ана энди ҳаммамиз машинага сиғиб, севинганча жўнаб кетарканмиз, то қорамиз кўздан йўқолгунича онамиз айвонда турганча бизларга қўл силкиб қолдилар.

Оҳ, шаҳар ташқарисида шу қадар маза қилиб дам олибмизки! Дадам анчагина катта-катта балиқ тутди, қизлар эса ўзларига дугоналар топишиб, уларга янги шляпаларини мақтаниб олишди. Қайтаётганимизда қуёш аллақачон уфққа бош қўйиб бўлганди.

Хайриятки, кечки таомимиз анча аввал ҳозирлаб қўйилган экан, барчамиз шоду хуррамлик билан байрамона безатилган дастурхон атрофига ўтирдик. Овқат пайтида ҳам онам ҳеч бемалол ўтиролмади, ошхонадан егуликларни келтириш ҳамда бўшаган идишларни йиғиштириб олиш учун ошхона билан дастурхон ўртасида тинмасдан бориб келаверди.

Ниҳоят, кечки нонушта тугагач, биз ҳаммамиз онамизга идишларни ювиб олишда ёрдам беришни хоҳладик, лекин онамизнинг бу ишни ўзим қилмасам кўнгилдагидек бўлмайди дейиши бизга маъқул тушди. Онаизоримизнинг истакларини ерда қолдирмаслик учун, ноилож, бу ишни ҳам ўзларига қолдирдик, ахир биз нима қилиб бўлса-да, меҳрибонимизни хурсанд қилишга қарор қилгандик-да!

Уюштирган тантанамиз ўз поёнига етганида анча кеч бўлиб қолганди, уйқуга ётишдан олдин барчамиз онажонимизни ўпиб қўйдик, у эса бахтиёр ҳолда бу кунни ҳаётидаги энг ажойиб кун бўлганини айтар экан, нигоҳларида бир дунё меҳр товланар, бахтдан гўё сармаст эди.



Манба: "Иқбол" интернет газетаси, Андижон.




Япон шеъриятидан Холдор Вулқон таржималари.


1983 -2006 йиллар.

Маслахат,Тошкент, Бишкек.

Сўз сеҳри

(Хайку ҳақида )

Хайку ёлғизликни куйлагувчи ихчам санъат асари бўлиб, у ташвишлардан безган,нохақликлардан, озорлардан чарчаган, ғийбатлар пайконидан вужудлари ғалвир, хорғин руҳ эгаларининг чекинадиган узлатгохи, хилватидир.

Япон шоирлари табиат билан уйғун умр кечириб, хайкулар ёзиш учун рохиблар каби жанда кийиб, хасса таяниб, ёввойи каптарлар ғувиллаётган кимсасиз далалар ортида,туманли тоғ қишлоқларидаги чакалакзор ўрмонларда, вайрона ибодатхоналарнинг унут харобаларида, ёввойи гуллар очилиб ётган ўнгирларда ёлғиз яшаганлар ва гўзал, ўлмас асарларни ёзиб қолдирганлар.

Хайкуларда кўп қиррали нимкоса маъно, фалсафий мазмун йўқ.

Япон шоирлари хайкулар орқали гўзал табиат манзараларини, ёхуд нарсалар холатини, ёки одамнинг муайян руҳий кайфиятини акс этдириш орқали ўқувчига хайрат бағишлайди, туйғуларини ибтидоийлаштириб, табиатга яқинлаштиради, инсоннинг ҳиссиётларини сунъийлик ғуборларидан тозалайди.

Хайкуларда акс этдирилган манзараларни кўз олдингизга келтира олсангиз, тоғдаги қишлоқда ой чиқишини сарғайиб кузатаётган дехқонлар ҳолатини,бутазорлар ортидан оҳиста кўтарилаётган тўлин ойни кўраётгандай, чигирткалар чириллашини эшитаётгандай, бўласиз.

Таҳайюл ва таҳайюр шуълаларига йўғриласиз.

Қуйида, бундан олти аср аввал ёзилган япон хайкуларини ўз таржимам орқали ҳукмингизга ҳавола қиларканман,шундай ажойиб япон шоирларининг хайкуларини ва танкаларини она тилимизга ўгириш менга ҳам насиб этгани учун Жаноби Ҳаққа ҳамду санолар айтаман.





Мацуо Басё ёзган хайкулар:





Қорли тонг.

Яна қуритилган балиқни

Ейман шекилли ёлғиз бир ўзим.


Денгиз сувида сузиб юрар

Майда ялтироқ балиқчалар

Тутаман десанг йўқ бўлиб қолишар.


Совуқ шамолларда шолоплар эшкак

Юрагим сиқилар

Тун яна кўз ёш…


Шу қоядан туриб

Кўм - кўк денгизга

Қалпоғимни улоқтираман!


Қишки дала

Узоқларда юрар дехқонлар

Қолган - қутган чўпларни йиғиб


Сочим ўсибди

Озиб кетдим, рангим олинган

Буғу ойидаги ёмғир тўхтамас.


Банан япроқлари сўлғин

Ойнинг порлаб чиқишини

Сарғайиб кузатар дехқонлар


Йўллар тойғоқ музлама

Аттанг, тойиб йиқилди

Ширакайф дўстим.


Ўлган ўғлин эслаб йиғлади ота

Сўнаётган гулхан чўғлари

Ўчиб қолди унинг кўзёшларидан.





Еще статьи...