Поиск

Александр Файнберг.

Юлдузларни асрайди фалак

 



Учрашув

 


Учрашувга ваъдалашайлик,
Учрашмоқлик эмас-ку гуноҳ.
Қайгадир бош олиб кетайлик,
Одамларнинг кўзидан узоқ.



Гитара ва скрипка жўр,
Секингина таралар наво.
Не тиласанг, официант момо
Бир лаҳзада айлар муҳайё.



Сачраб ўйнар қордек кўпиклар
Шампан-шароб очилган замон.
Беташвишдек туюлар ҳаёт,
Бўлмагандек гўёки армон.



Шароб ғамни ювар кўнгилдан,
Қанотларин йиғиб оҳиста,
Муҳаббат ва ишонч икковлон
Ёнимизга ўлтирар аста.



Ишонч бирла, муҳаббат бирла
Суҳбатлаша олмаймиз рўйрост.
Иккимизда ҳамма нарса бор,
Фақатгина умид йўқ, холос.

 

 

 

* * *



Ахир, менга кимлар ишонганди-я,
Пинҳон умид қилиб юракка малҳам?!
Майсалар, ҳайвонлар ишонгандилар…
Менга ишонганди онажонгинам.



Эркинлик деб барин бой бериб қўйдим.
Онам қабри узра юзларим шувут.
Ўт қўйдим, майсалар қовжираб куйди,
Ўқ отдим, ҳайвонлар бўлишди нобуд.



Қушдек эркин бўлдим, мана, ниҳоят.
Кишандамасман-ку бамисоли қул?
Болалигимдаги сўлим табиат
Нега тушларимга кирмайди нуқул?



Қанча мамлакатлар тушди қулфатга,
Уммонларим қани? Қани денгизим?
Боқдим осмондаги нохуш калхатга,
Асли шу калхатни учирган ўзим.



Оёғим остида ерлар шўр, тақир,
Кетяпман елкамда сафар халтам шай.
Уятдан юрагим ўртанар, ахир,
Иссиқда ташналик қийнар аямай.



Булоққа тиз чўкиб, эгилиб пастга
Чол каби сув ича бошлайман узоқ.
Сувдаги аксимга қўшилиб аста
Ер қаърига сингиб кетади булоқ.

 

 

 

Сўз

 



Поезд кечикиши оддий воқеа,
Самолётни кутиб ичикади кўз.
Ҳақиқий бахтсизлик, катта фожиа –
Мабодо кечикса кутилётган сўз.



Сўнган гулхан узра бўлгандек пушмон,
Кимсасиз кулбага боққандек маҳзун
Кечиккан сўз ғариб, йиғлайди ёмон,
Уни кеча кутган одамлар учун.



Кечиккан сўз боис ўрмонлар етим,
Бепоён ерларнинг пешонаси шўр.
Қабрлар қошида сўз ҳам бесўз, жим,
Руҳлар безовтаю қисмат кўзи кўр.

 

 

 

* * *



Беш дақиқа қолди учиб кетаман,
Юрак кулга тўлди, ўпка тутунга.
Энг баланд манзилни ишғол этаман,
Ёлғиз ташлаб кетгум сени очунга.



Бу, ахир, жуда ҳам оддий ҳақиқат,
Тортқилайвермагин ёмғирпўшингни.
Мен учиб бораётган олис мамлакат
Сенга тўғри келмас, йиғвол ҳушингни.



Иллюминаторга қуёш сочар нур,
Радар тўлқинидан ўзади парвоз.
– Қаёққа? – Лабларинг қимирлар оғир,
Қўл силтайсан, чиқмас шовқинда овоз.



Ерга тегмай учар елган ғилдирак,
Қанотлар остидан кўтарар шамол.
Саволинг ҳавода қолар муаллақ,
Севгилим, севилган гўшангда хуш қол!



Хуш қол, эй садоқат, хуш қол, хиёнат,
Хуш қол, бахт ва шодлик, хуш қол, қайғу-ғам.
Хуш қол энди нафрат, хуш қол, муҳаббат,
Зор эмасман энди ҳатто сенга ҳам.



Варақ



Юлдузларни асрайди фалак,
Теран денгиз асрар дурларни.
Дафтаримдан йиртилган варақ,
Асрагин мен ёзган шеърларни.



Шеър – нафақат ўқимоқ, уқмоқ,
Шеър – юракда янграган товуш:
Қутқаргандек тайгада сўқмоқ,
Тебрангандек кўлларда қамиш.



Ҳар сатрим – жон, ҳар шеърим – юрак,
Ўрмон, қушлар, булутларга хеш.
Дафтаримдан йиртилган варақ
Шеърларимни асра пешма-пеш.



Авлодларга келмасин малол,
Шеърларим ғам чекмасин ночор,
Шамол, денгиз ва япроқ мисол
Нафас олсин, кулсин беғубор.

 

 

 

Рус тилидан

Растам МУСУРМОН таржимаси

 

 

Манба: Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг "Ижод.Уз" сайти.

Роман Холдор Вулкана "Жаворонки поют над полем" (fb2) | сoollib.com

 

 
Stephen Leacock.jpg

Канада ёзувчиси

Стивен ЛИКОК



Стивен Батлер Ликок (1869-1944) юмористик ҳикоялар устаси сифатида маълум ва машҳурдир. У аслида Англияда таваллуд топган бўлса-да, етти ёшга тўлганида ота-онаси билан Канадага мигрант сифатида кўчиб боради.

Торонто университетини тамомлаган ёзувчи сиёсий иқтисод ҳамда тарих фанлари бўйича бир қанча китоблар ёзади. Лекин Стивен Ликокни юмористик ҳикоялари дунёга машҳур қилди.


 

Торонто шаҳри. 1944 йил қаҳратон қиш.Шу йили Стивен Ликок вафот этган эди.Бу қадимий кўча ҳали ҳам бор ва мен бу шинам кўчалар аро машинада, Шерали Жўраев қўшиқларини тинглаб, сайр қилишни яхши кўраман.Айниқса тунда.Торонто гўзал шаҳар.Бу шаҳарга бир марта келган одам унга яна қайтгиси келаверади, соғинаверади.(Х.В.)

 

ОНАМНИНГ ТУҒИЛГАН КУНИ

(Ҳикоя)


Инглиз тилидан

Қандолат ЮСУПОВА таржимаси.Андижон.



Менимча, йилда бир маротаба бўлса ҳам "Оналар байрами"ни нишонлаш - бебаҳо фикр.

Шундай экан, биз ҳам онамизнинг туғилган куни учун маҳсус тантана уюштиришга қарор қилдик. Бу қароримиз ўзимизга ҳам жуда маъқул тушди. Ахир онаизоримизнинг биз учун нечоғлик жон куйдиришларини дил-дилимиздан ҳис этамиз. Ўз навбатида биз - фарзандлар меҳрибонимиз учун ҳотамтойлигимизни кўрсатиб қўйиш учун маҳкам бел боғладик.

Дастлаб уйимизни гуллар билан безатишга киришдик. Бунинг учун онамиздан бир оз кўмак сўрадик, негаки, онам ҳар байрам кунларида бу ишни қойилмақом тарзда уддаларди. Сингилларимиз шундай муҳим кун шарафига ўзлари учун янги шляпалар харид қилишди. Онамиз учун ҳам янги шляпа олмоқчи бўлгандик, бироқ онамиз ўзининг эски шляпасини маъқул кўргач, биз ҳам янгисига ҳожат йўқ, деб ҳисобладик.

Шундай қилиб, нонуштадан сўнг онамизни шаҳар ташқарисига, табиат қўйнига айлантириб келмоқчи бўлдик. Чунки онамиз бутун кунни уй ичида, бир дунё ишга кўмилганча ўтказар, шу важдан ҳеч сайру саёҳатга чиқишга вақт тополмасди.

Бироқ бу режамизни бироз ўзгартиришимизга тўғри келди. Чунки дадам яхшиси, онамни балиқ овига олиб боришни афзал деб билди.

Ов учун бор нарсамиз тахт бўлгач, шу вақтда онамиздан биз учун бир-икки дона бутерброд тайёрлаб беришини сўрадик. Балиқ овига олиб бориш учун машина эшик олдига келиб тўхтагач, у ерда ҳаммамиз учун етарли жой йўқлигини кўриб, бор қувончимиз ичимизга тушиб кетди. Дадам уйда қолиб, боғда ишлашини билдирди. Кейин иккала қиз - Анна билан Мария ҳам уйда қолишларини айтдилар, бироқ бошларидаги янги шляпаларини ҳеч кимга мақтана олмасликларидан уларнинг ҳам кўнгиллари чўкди.

Охир-оқибат сўнгги қарор шу бўлдики, онамизнинг ўзи уйда қолиб, кечки овқатни тайёрлаб турадиган бўлди. Умуман олганда, балиқ ови онамга унчалик ҳам хуш келмасди.

Ана энди ҳаммамиз машинага сиғиб, севинганча жўнаб кетарканмиз, то қорамиз кўздан йўқолгунича онамиз айвонда турганча бизларга қўл силкиб қолдилар.

Оҳ, шаҳар ташқарисида шу қадар маза қилиб дам олибмизки! Дадам анчагина катта-катта балиқ тутди, қизлар эса ўзларига дугоналар топишиб, уларга янги шляпаларини мақтаниб олишди. Қайтаётганимизда қуёш аллақачон уфққа бош қўйиб бўлганди.

Хайриятки, кечки таомимиз анча аввал ҳозирлаб қўйилган экан, барчамиз шоду хуррамлик билан байрамона безатилган дастурхон атрофига ўтирдик. Овқат пайтида ҳам онам ҳеч бемалол ўтиролмади, ошхонадан егуликларни келтириш ҳамда бўшаган идишларни йиғиштириб олиш учун ошхона билан дастурхон ўртасида тинмасдан бориб келаверди.

Ниҳоят, кечки нонушта тугагач, биз ҳаммамиз онамизга идишларни ювиб олишда ёрдам беришни хоҳладик, лекин онамизнинг бу ишни ўзим қилмасам кўнгилдагидек бўлмайди дейиши бизга маъқул тушди. Онаизоримизнинг истакларини ерда қолдирмаслик учун, ноилож, бу ишни ҳам ўзларига қолдирдик, ахир биз нима қилиб бўлса-да, меҳрибонимизни хурсанд қилишга қарор қилгандик-да!

Уюштирган тантанамиз ўз поёнига етганида анча кеч бўлиб қолганди, уйқуга ётишдан олдин барчамиз онажонимизни ўпиб қўйдик, у эса бахтиёр ҳолда бу кунни ҳаётидаги энг ажойиб кун бўлганини айтар экан, нигоҳларида бир дунё меҳр товланар, бахтдан гўё сармаст эди.

 

 

Манба: "Иқбол" интернет газетаси, Андижон.

 

 

 



Япон шеъриятидан Холдор Вулқон таржималари.

 

1983 -2006 йиллар.


Маслахат,Тошкент, Бишкек.




Сўз сеҳри

(Хайку ҳақида )




Хайку ёлғизликни куйлагувчи ихчам санъат асари бўлиб, у ташвишлардан безган,нохақликлардан, озорлардан чарчаган, ғийбатлар пайконидан вужудлари ғалвир, хорғин руҳ эгаларининг чекинадиган узлатгохи, хилватидир.

Япон шоирлари табиат билан уйғун умр кечириб, хайкулар ёзиш учун рохиблар каби жанда кийиб, хасса таяниб, ёввойи каптарлар ғувиллаётган кимсасиз далалар ортида,туманли тоғ қишлоқларидаги чакалакзор ўрмонларда, вайрона ибодатхоналарнинг унут харобаларида, ёввойи гуллар очилиб ётган ўнгирларда ёлғиз яшаганлар ва гўзал, ўлмас асарларни ёзиб қолдирганлар.

Хайкуларда кўп қиррали нимкоса маъно, фалсафий мазмун йўқ.

Япон шоирлари хайкулар орқали гўзал табиат манзараларини, ёхуд нарсалар холатини, ёки одамнинг муайян руҳий кайфиятини акс этдириш орқали ўқувчига хайрат бағишлайди, туйғуларини ибтидоийлаштириб, табиатга яқинлаштиради, инсоннинг ҳиссиётларини сунъийлик ғуборларидан тозалайди.

Хайкуларда акс этдирилган манзараларни кўз олдингизга келтира олсангиз, тоғдаги қишлоқда ой чиқишини сарғайиб кузатаётган дехқонлар ҳолатини,бутазорлар ортидан оҳиста кўтарилаётган тўлин ойни кўраётгандай, чигирткалар чириллашини эшитаётгандай, бўласиз.

Таҳайюл ва таҳайюр шуълаларига йўғриласиз.

Қуйида, бундан олти аср аввал ёзилган япон хайкуларини ўз таржимам орқали ҳукмингизга ҳавола қиларканман,шундай ажойиб япон шоирларининг хайкуларини ва танкаларини она тилимизга ўгириш менга ҳам насиб этгани учун Жаноби Ҳаққа ҳамду санолар айтаман.

 



 

БУНДАН 600 ЙИЛ АВВАЛ ЁЗИЛГАН ХАЙКУ ВА ТАНКАЛАР:

 

Мацуо Басё ёзган хайкулар:

 

 

 

***


Қорли тонг.

Яна қуритилган балиқни

Ейман шекилли ёлғиз бир ўзим.


***


Денгиз сувида сузиб юрар

Майда ялтироқ балиқчалар

Тутаман десанг йўқ бўлиб қолишар.


***


Совуқ шамолларда шолоплар эшкак

Юрагим сиқилар

Тун яна кўз ёш…


***


Шу қоядан туриб

Кўм - кўк денгизга

Қалпоғимни улоқтираман!


***


Қишки дала

Узоқларда юрар дехқонлар

Қолган - қутган чўпларни йиғиб


***

Сочим ўсибди

Озиб кетдим, рангим олинган

Буғу ойидаги ёмғир тўхтамас.


***


Банан япроқлари сўлғин

Ойнинг порлаб чиқишини

Сарғайиб кузатар дехқонлар


***


Йўллар тойғоқ музлама

Аттанг, тойиб йиқилди

Ширакайф дўстим.


***


Ўлган ўғлин эслаб йиғлади ота

Сўнаётган гулхан чўғлари

Ўчиб қолди унинг кўзёшларидан.

 

 

 

Подробнее...

 

 



Япон  шеъриятидан таржималар.

Хайку  ва  танкалар.









Хайку хақида



Хайку ёлғизликни куйлагувчи ихчам санъат асари бўлиб, у ташвишлардан безган,нохақликлардан, озорлардан чарчаган, ғийбатлар пайконидан вужудлари ғалвир, хорғин руҳ эгаларининг чекинадиган узлатгохи, хилватидир.


Япон шоирлари табиат билан уйғун умр кечириб, хайкулар ёзиш учун рохиблар каби жанда кийиб, хасса таяниб, ёввойи каптарлар ғувиллаётган кимсасиз далалар ортида,туманли тоғ қишлоқларидаги чакалакзор ўрмонларда, вайрона ибодатхоналарнинг унут харобаларида, ёввойи гуллар очилиб ётган ўнгирларда ёлғиз яшаганлар ва гўзал, ўлмас асарларни ёзиб қолдирганлар.


Хайкуларда кўп қиррали нимкоса маъно, фалсафий мазмун йўқ.


Япон шоирлари хайкулар орқали гўзал табиат манзараларини, ёхуд нарсалар холатини ёки одамнинг муайян руҳий кайфиятини акс этдириш орқали ўқувчига хайрат бағишлайди, туйғуларини ибтидоийлаштириб табиатга яқинлаштиради, инсоннинг ҳиссиётларини сунъийлик ғуборларидан тозалайди.


Хайкуларда акс этдирилган манзараларни кўз олдингизга келтира олсангиз, тоғдаги қишлоқда ой чиқишини сарғайиб кузатаётган дехқонлар ҳолатини,бутазорлар ортидан оҳиста кўтарилаётган тўлин ойни кўраётгандай, чигирткалар чириллашини эшитаётгандай, бўласиз.


Таҳайюл ва таҳайюр шуълаларига йўғриласиз.


Япон шоирлари тожу-тахт васвасаси, фисқу фасод, шахвоният ва молу дунё хирсидан йироқ ўз хайку ва танкаларида  гўзал манзараларни акс эттириб, ИНСОНЛАР қалбида  Худои  Таоло  қудратининг тажаллоси бўлган мусаффо  табиат гўзаллигига меҳр - муҳаббат уйғотади .


Қуйида бундан олти аср аввал ёзилган япон хайкуларини ва  танкаларини ўз таржимам орқали ҳукмингизга ҳавола қиламан.

 

 

Холдор  Вулқон

 









БУНДАН 600 ЙИЛ АВВАЛ ЁЗИЛГАН ХАЙКУ ВА ТАНКАЛАР.







Холдор Вулқон  таржималари. 1983 -2013  йиллар.

 

 



* * *

Баланд қоядаги дарахтга яна

Илиниб қолибди

Менинг варрагим . . .

 

 

Кобаяси ИССА .

 

 

* * *

Ажойиб варрак кўтарилди

Камбағалнинг томи устидан

Кўм - кўк осмонга . . .

 

 

Кобаяси ИССА .

 


* * *

Ойнинг биринчи куни , менинг ушоқдек

Варрагим бошқа варраклар билан

Қўшилиб ликиллар Эдо* устида . . .

 

 

* Эдо- Токионинг эски номи.

 

 

Кобаяси ИССА .

 

 


* * *

Сел тошқини .

Оҳ , қанчалар тўлиб оқмоқда ,

Қалъа атрофидаги зовурлар !

 

 

Масаока СИКИ .


* * *


Баҳор сели .

Океанга қуйилмоқда

Бўтана сувлар . . .

 

 

Ёса БУСОН .


* * *

Сув тошқини

Мушук тушиб кетди оқимга

Сакраб ўтолмади бечора .

 

 

ХОРО


* * *

Баҳор шамоли .

Ютоқиб - ютоқиб сув ичар сичқон

Сумида дарёсидан . . .

 

 

Кобаяси ИССА .


* * *

Қайиқ устида варақлари

Тош билан бостирилган китоб

Баҳор шамоллари эсар . . .

 

 

 

КИТО .

 

 

 

Подробнее...

 

Холдор  Вулқон


Таржимачилик  ҳақида



Гарчанд  қачонлардин  япон  шоирларининг  шеърларини  ва  ҳикояларини  рус  тилидан  она  тилимизга  ўгирган  эсамда,  мен  ўзимни  таржимон  дея  хисобламайман. Ваҳоланки,  бу  ишга   менинг  вақтим  ҳам  йўқ.

Лекин,  таржима  ҳақида  қайғураман  ва  ҳамиша  қайғуриб  келганман.

Мен  қачонлардир  Абдулла  Ораз  деган  Хоразмлик  талантли  бир  шоирга: -Ука,  сен  ғоят  талантлисан. Аммо,  сен  фразеологизмдан  қоч. Негаки,  сенинг  ажойиб  шеърларинг  таржимада  деярли  ўз  таъсир  кучини  йўқотиб  қўяди - дея  огоҳлантирган  эдим. У  менинг  маслахатимни  олдими, ё   у  гаплар  ҳавода  қолдими, билмадим.

Унинг  фразеологизмини  қаранг:

 

Бахтим  кулди  нихоят.

Кулди  бахтим...  менинг  устимдан...

 


Бундай  олиб  қаралса, шеърга  гап  йўқдай. Аммо  таржимада  у  деярли  йўқ  бўлиб  кетади.

Чунки,  ҳеч  қайси  таржимон: унинг  юқоридаги  мисраларини "Счастье  мое  засмеялось" дея  таржима  қилолмайди.

"Счастье  мое  улыбнулось,  наконец"  шаклида  таржима  қилиши  мумкин.

Аммо,  минг  афсуски,  бу  мисрани  иккинчи  мисра билан  боғлаб  бўлмайди.

Агар  "Мое  счастье  улыбнулась,  наконец. Надо  мной"  дея   таржима  қилса,  таржимон  кулгига  қолади.

Боринг  ана,  дейлик,  таржимон  "Мое  счастье  ядовита  улыбнулось надо  мной"  дея  "ухмылка"  маъносида  таржима  қилди  дейлик.

Бу  кўринишда  ҳам  барибир,  таржима  шоир  мақсадини  аниқ  ифодалай  олмайди.Боз  устига шоирнинг  шеъри  бадтар  ўз  бадиийлигини, охорини, рангини,  мазмунини,  ҳатто  шаклини  йўқотади.

Тўғри,  шеърни  дурадгор  каби  тахтадан  ясамайдилар. У  инсон  ақлига  бўйсунмайдиган,  илоҳий  руҳий  оқим  ва  уни  қолипларга  солиш  мумкин  эмас.

Аммо  шоирнинг  миллати - унинг  ўша  Худо  берган  рутбаси  бўлгани  каби,  унинг  шеърлари  ҳам  умуминсоният  мулкидир(Агар  у  шеърлар  санъат  асари  бўлса,  арзиса).

Бу  маънавий  мулкнинг  таржимада  барчага  тушунарли  бўлиши  мавҳумлашаётган  пайтда, ("Изм"лар  маъносида  эмас, луғовий  маънода  мавхумлаша  бошласа) шоир  ўз  йўналишини  ёки  ёзиш  услубини  ўзгартирмоғи  керак.

Акс  ҳолда,  унинг  шеърлари  маълум  бир  қатлам  қаърида  қолиб  кетади,  унутилади.

Таржиманинг  шундай  қалтис  тамонлари  тўғрисида  ҳам  бироз  ўйлаб  қўйсак,  зарар  қилмайди  дея  ўйлайман.

Раҳматли  Ҳожибой  Тожибоев  айтганидай,  яна  ўзларинг  биласизлар.Мен  айтдим, қўйдим.

 

 

 

 

22  апрель,  2012  йил.

Кундуз  соат  11  дан  32   минут  ўтди.

Торонто  шаҳри,  Канада.

 

 

 

 

 

 
Еще статьи...