Поиск

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси

 


 


Ғозлар галасининг бўм -бўш челаги


(Ушбу шеърий китобимни меҳрибон онам Муҳтарамхон Мирзажалол қизи ва менинг иккинчи онам Эъзозхон Кенжаеваларнинг порлоқ ҳотираларига бағишлайман.)Х.В.

 




Баҳор соғинчи



Баҳор келар, тарқалар туман,
Тарқагандай қайғули тушлар.
Қайтиб келар булутлар билан,
Инларини соғинган қушлар.

Буғланади дехқон даласи,
Қўпоради қирғоқни сувлар.
Хашаротхўр қушлар галаси,
Ўтомочнинг ортидан қувлар.

Ўрик гулин ўпар дайди ел,
Гуллар бошин эгар, уялиб.
Читтакларга қулоқ тутар эл,
Белкуракка ўйчан суяниб.


01/02/2020.
Кеч соат 6:57.
Канада, Онтерио.



Нийят



Зулматда чирилдоқ чириллаган он,
Одам бўлиб, элнинг корига яраб,
Яғир дўппинг кийиб, елкангда кетмон,
Далаларда юрсанг ёлғиз, сув тараб.

Юлдуз инсон кўзи илғамас жойга,
Найзадай саросар учса овозсиз.
Соатлаб термулсанг порлаган ойга,
Оддий сувчи бўлсанг, бўлсанг саводсиз.

Шийпон тамондаги сўрида ётсанг,
Ғир - ғир эсаверса тунги шабада.
Уйғонсанг тўрғайлар чулдираётган,
Ўз она юртингда, тонги далада.


7-август, 2010 йил.
Тунги соат 1:56.
Торонто шаҳри, Канада.



Ғозлар галасининг бўм -бўш челаги


Хорғин куз ёмғири ёғиб, чарчаган,
Ёмғирда ойнадек ювилган туйғу.
Одамлар хаёлчан қарар дарчадан,
Ўйчан кўзларида исмсиз қайғу.

Кўлмак кулгичида кумуш халқалар,
Пичирлар дуогўй ёмғирнинг лаби.
Бир юпун мажнунтол маҳзун чайқалар,
Унсиз йиғлаётган паризод каби.

Охир тамом бўлди ёмғир кўз ёши,
Табиат йиғидан тўхтади, тинди.
Гулларнинг ер қадар эгилди боши,
Борлиққа сукунат, ҳаловат инди.

Хаёлчан, тортинчоқ боғлар бир ёнда,
Мармардай ялтирар боғлар йўлаги.
Ғийт - ғийт этар кузги ғамгин осмонда,
Ғозлар галасининг бўм - бўш челаги.


9 июл, 2011 йил.
Тунги соат 2:36.
Торонто шаҳри, Канада.



Кузги ойналарнинг унсиз кўз ёши


Ёмғирларда ялтирайди тош,
Қарар ўйчан табиат ромдан.
Ёғаётган ёмғирмас, кўз ёш,
Кўзларингдан дувиллаб томган.

Сен кетасан соябон қўлда,
Олислайсан мисоли рўё.
Дарахт акси, кўлмакли йўлда,
Чўкиб ётар кўзгуга гўё.

Фироқ жисму жоним қиймалар,
Эриб борар изларингда қум.
Сен кетасан, ғамгин ойналар,
Одам каби йиғлайди юм - юм.


31 июл, 2011 йил.
Кундуз соат 1:29.
Торонто шаҳри, Канада.



Хазонларга кўмилди йўллар


Ловуллаб ёнаркан кузги гулханда,
Гув урар хаёли паришон боғлар.
Ўйчан куз лабида қахрабо ханда,
Қағиллар сукунат қўйнида зоғлар.

Боди изғиринда ялонғоч, юпун,
Яланг новдалари қолса ҳам қақшаб,
Оппоқ чойшаб ичра ухламоқ учун,
Боғлар ечинганда аёлга ўхшаб,

Олис ўлкалардан келгандай қайтиб,
Дарчангдан тўлин ой мўралаган пайт,
Адашган йўловчи сингари дайдиб,
Гоҳо тушларинга кираманми, айт?


13 август, 2011 йил.Кундуз соат 3:23.Торонто шаҳри, Канада.



Ёлғизлик



У стол устида ётган қоғоз марказига
қалам билан нуқта қўяркан, деди:
- Бечора, қанчалар ёлғиз у
қоғознинг қор босган далаларида!..
Сўнгра шоша пиша ўчиргич билан
ўчираркан нуқтани, ўзига ўзи:
-Энди қорбўронда кўринмай кетди -
деди, қайғу билан чуқур хўрсиниб.
Сўнг дераза ортида бўралаб ёғаётган
тунги лайлакқорга термулди узоқ.


05/02/2020.
Кеч соат 5:55.
Канада, Онтерио.



Зулматларда учқунлайди қор


Бу хазон, кўзлари ожиз ошиқнинг
Қўлидаги ўқилмаган хат.
Кимсасизлик, сукунат балки,
Сўзсиз қўшиғидир соқов ҳофизнинг.

Мен бўлсам,
Кузги далаларда, тунги зулматда
Ёлғиз увлаётган қора шамолман.

Сен пастак дераза ёнида,
Қировли гулзорда булбулни кутиб,
Музлаб қолган атиргулмисан?

Чирпираб учаётган қор учқунларичи?
Ёруғ ойналарга талпинаётган
Сон - саноқсиз оппоқ парвоналарми?..

Айтгил, нима учун, кимни соғиниб,
Сочлари қувв оқарди қишнинг?


20 август, 2012 йил.
Кундуз соат 3:20.
Торонто шаҳри, Канада.



 

 

 




Ховуз




Юлдузлар бақадан қўрқади ёмон,
Олов совуқ сувдан қўрққандай худди.
Тилини узатиб осмонлар тамон,
Бақа бир юлдузни ямламай ютди.

Сўнг яна бирини, кейин бошқасин,
Ютаверди, олмос чивиндай тутиб.
Юлдузлар қалтираб, титрар, қисқаси,
Қўрқувдан нафасин ичига ютиб.

Анҳорда оппоқ ой олмаси оқар,
Ҳадемай тун ўрнин эгаллар кундуз.
Бақа осмонларга ағрайиб боқар,
Осмонда битта ҳам қолмади юлдуз.



12 март, 2014 йил.
Кундуз соат 2:25.
Канада.Бремптон шаҳри.





Сукунат


Ёлғиз одимлайсан ўтлоқ томонда,
Кўринмайди кузги йўлларда биров.
Сигиринг излайсан кузги туманда,
Қошу кипригинга қўнади қиров.

Боғлар сукунатга, хаёлга ботган,
Ёстиқ қилиб ётар жимлик ковушин.
Тинглаш учун аста учиб тушаётган,
Япроқларнинг мунгли товушин.


11/02/2020.
Эрта билан соат 8:16.
Канада, Онтерио.






Қалдирғоч



Кузда кетганингни сезмай қоламиз,
Уммонлар устида учасан ойлаб.
Хазонрез боғларда ўйга толамиз,
Олис ўлкалардан қайтишинг пойлаб.

Бўронлар ҳам сени тўсолмас йўлдан,
Саросар учишни йиғиштир, етар.
Уй олиб Маслахат ё Олтинкўлдан,
Одамдай бир жойда яшасанг нетар?

Ҳар баҳор халлослаб қайтиб келасан,
Қишласангда Миср ва ёки Чинда,
Чуғур чуғур сайраб, завққа тўласан,
Лойлар маржонидан қурилган инда.

Лойни ийлармишсан тумшуғинг билан,
Бу қандай гувалак, айт, қандай усул?
Кўлмакларда гоҳо айтганча ўлан,
Чўмиласан, вожиб бўлгандай ғусл.

Бу йил яна излаб яшамоққа жой,
Эшитдим, қалдирғоч, келибсан қайтиб.
Яна ин қурибсан, тумшуғингда лой,
Бизни хашарга ҳам қўймабсан айтиб.



24 май, 2014 йил.
Тунги соат 1:17 дақиқа ўтди.
Канада.Бремптон.




Селдан гувиллайди ўтлоғу дала
(Таниқли ўзбек сюреалист рассоми Хуршид Зиёхоновга)



Шаррос қуяр экан шовқинли жала,
Гулдирак фарёди оламни тутар.
Селдан гувиллаган ўтлоғу дала,
Шаршара ортида кўринмай кетар.

Лек шадид тало тўп кўп ўтмай яна,
Тақа тақ тўхтаркан, тиниб қолар сел.
Осуда сукунат қўнган кўчага,
Хаёлчан термулар дарчалардан эл.

Шалоббо боғларда шодумон қушлар,
Чуғур чуғур сайраб, қуёш чарақлар.
Кўчада осмону фалакдан тушган,
Бус - бутун бир кўзгу ётар ярақлаб.



23/02/2020.
Кундуз соат 10:27.
Канада, Онтерио.





Соғинтирди дала, сокин сукунат



Етар дайдиганим, қайтаман уйга,
Кечиргандир мени ҳоким ҳукумат.
Соғинтирди шамол капалак қувган,
Қадрдон далалар, сокин сукунат.

Бошда яғир дўппим, қўлтиғимда қоп,
Жўнайман ўрилган буғдойзор томон.
Тиғдай ярақлаган паншахани об,
Эл билан далада тўплайман сомон.

Қайлардадир эшак ханграйди узоқ,
Майналар қўнади сигир шохига.
Тўхтаб кенг далада, тутаман қулоқ,
Узоқдан ҳасратли какку оҳига.

Қадрдон сўқмоқни излаб топаман,
Менга бош ирғайди ўтлоқда бия.
Ҳайратдан очилган оғзим ёпаман,
Ари-пари кириб кетмасин дея.

Ёлғиз, "Чўчқахона"* томонда юрсам,
Дил қушим қутилган каби тузоқдан.
"Зилолмос"* тарафда хайқириб, хурсанд,
Поезд гудок берар менга узоқдан.


19/02/2020.
Эрта билан соат 7:51.
Канада, Онтерио.





Тунги қўнғироқ


Йўловчи туртиниб борар кўчада,
Қорзарралар аро, кўзлаб уйини.
Қайсидир дарчада чироқ ўчади,
Чирпирайди телба қорлар қуюни.

Қор ҳамон қиялаб ёғади тинмай,
Халойиқ донг қотиб ухлаган пайти.
Зулматлардан менга сўнги трамвай,
Қўнғироқ қилади қайта ва қайта.



24/02/2020.
Эрта билан соат 9:56.
Канада, Онтерио.





Ландавур дарахтлар



Зулматда лайлакқор ёғар бўралаб,
Пичирлайди дарча, алахлар.
Оппоқ қорлар кафанига ўраниб,
Менга бундай боқманг, дарахтлар.

Қарайсиз қор босган йўлга интизор,
Кафандай оқарар қор босган дала.
Кезаман, пойимда хуррак отар қор,
Қорбўрон уйларнинг ойнасин ялар...

Яланг шохингизда қиров ярақлар,
Чиқмайди кулбангиз томидан тутун.
Кўмир бўлмаса ҳам, ҳеч йўқ, дарахтлар,
Наҳот тополмайсиз бир боғлам ўтин?..



29/02/2020.
Кундуз соат 12:20.
Канада, Онтерио.





Шом ҳасрати



Олис океанлар ортида қолган,
Уй эшиги балки турар очилиб.
Ва ғамгин шуълалар тўшалган полда,
Китобларим ётар сочилиб.

Пастак кулбаларда чироқ ёқарлар,
Далалар осуда сукутга чўмар.
Сўнгра юм - юм йиғлаб искабтопарлар,
Шом ҳасратин соҳилга кўмар.

Юлғун ўсган баланд жарлар узра жим,
Сас - садосиз аста кўтарилса ой,
Ёришиб кетади менинг лабларим,
Лаълин лабларинга муҳр босган жой.

Ёдга тушса ногоҳ дарёнинг лаби,
Ёлғиз у дамларни эсласанг гоҳи,
Тунни зириллатиб чирилдоқ каби,
Чириллайди севги арвохи.



9 апрел, 2011 йил.
Кундуз соат 3:35.
Торонто шаҳри, Канада.




Ипи қўлдан чиққан пуфак каби ой



Поёнсиз самолар сахросида қуёш,
Думалар ёнаётган шувоқ сингари.
Далаларга қўнар шом хасрати ювош,
Чўкар дарёларга ойнинг лангари.

Чирилдоқ гоҳ жўшиб, гоҳида тўхтаб,
Чириллар, тополмай беркингани жой.
Ипи қўлдан чиққан пуфакка ўхшаб,
Осмонга оҳиста кўтарилар ой.



25/01/2020.
Эрта билан 9:51.Канада, Онтерио.





Кузги сукунат
(Журналист Шодиёр Сайфга)



Кузги чорбоғларда ёрилди анор,
Тинди ботаргохда қушлар жанжжали.
Алвон уфқларнинг жарохати қонар,
Кўкда турналарнинг ханжари.

Чуғурчиқ галаси турналар билан,
Учиб кетди кўзлар илғамас жойга.
Отлар ўтлаётган ўтлоқни туман,
Сеҳргардай беркитди қайга?

Шамол қари товуқ сингари титиб,
Хазон шопиради, дарахтлар юпун.
Хўмрайган тўнкани зимдан қўрқитиб,
Кузги сукунатда ёраман ўтин.



14/02/2020.
Кеч соат 7:34.
Канада, Онтерио.





Йўл



Ёдимда ёмғрли ўша қисқа йўл,
Қачонлардир бирга иккимиз юрган.
Жилмайиб, ёмғирда киприкларинг хўл,
Тўлдиргандинг, гулим, вужудим нурга.

Иккимиз юрганда негадир кўча,
Тез тугаб қолади - дегандинг тўхтаб.
Тун бўйи дайдийман, чироқлар ўчар,
Сенсиз бу йўлларнинг поёни йўқдай.


18/03/2020.
Кундуз соат 10:28.
Канада, Онтерио.





Туманли далалар



Борлиққа ҳукмрон кузги сукунат,
Туманда дарахтлар кўринар аранг.
Пахта талаб қилмай қўйди ҳукумат,
Жимгина уйқуни урмоқда дала.

Пахса деворларга ёпилган таппи,
Қиш беғам қайдадир қайрайди қилич.
Қуюқ туман босган далада кампир,
Эчкисин излайди, қўлида хивич.



17/03/2020.Канада.




Кўклам чақинлари
(Истеъдодли шоир Жонтемир Жондорга)



Боғларга очилган дарчалар роми,
Сукунатга чўмган ўтлоғу дала.
Шивирлар баҳорнинг ёмғирли шоми,
Оҳиста, ҳеч кимга бермасдан ҳалал.

Ёмғирли зулматда узоқ яқинлар,
Хаёлга ботгандай чароғон кунсиз,
Чақнайди олисда ғамгин чақинлар,
Осмон билан ерни пайвандлаб унсиз.



16/03/2020.
Эрта билан соат 8:43.
Канада, Онтерио.





Ўрик гуллаган кеча



Юлдузлар босирқаб, қайгадир учар,
Ойдин йўлакларга тўшалади бўз.
Одамзод кўринмас бўм бўш кўчада,
Шуълалардан қамашади кўз.

Ойдинда соялар мисоли рўё,
Қайлардадир кўппак акиллар гоҳи.
Порлаётган ойга тегиб турар гўё,
Ойдинда гуллаган ўрикнинг шохи.



13/03/2020.
Эрта билан соат 9:16.
Канада, Онтерио.





Қорлар шитирлашин тингламоқ учун



Руҳинг ёришади, шуурингда мунг,
Уйлар мўрисидан ўрлайди тутун.
Борлиқ сукут сақлар, қорзарраларнинг,
Маҳзун шитирлашин тингламоқ учун.



12/03/2020.
Кундуз соат 11:09.
Канада, Онтерио.






Ван Гог



Қош - кипригинг, сочу соқолинг малла,
Кўзларинг киртайган, юзларинг чувак.
Бинт билан ўралган учбурчак калла,
Юпқа лабларингда қимтилган сумак.

Штрихми ё тўзғир картинангда юнг?
Ўқрайиб қарайсан, қовоғинг уйиб.
Ранглар тўзонида жилваланар мунг,
Уфқларнинг этаги бормоқда куйиб.

У ёқда ўт ўлан денгизи бормиш,
Ҳали тушмаганмиш буғдойга ўроқ.
О телба мусаввир, девона, дарвеш,
Макони ёлғизлик, жандаси фироқ.

Юлдузлар талайди кўкни беомон,
Олис кулбаларда чироқ ёқарлар.
Умидвор термулар ботаргох тамон,
Шомги далалардан кунгабоқарлар.



07/03/2020.
Эрта билан соат 8:36.
Канада, Онтерио.





Чигирткалар ёприлишини кутиб



Қуёш ғамгин ботар, сокин тонг отар,
Хувиллайди боғлар кун ўтган сайин.
Самбиттол ҳасратли ўйларга ботар,
Кокили шовуллаб шамолда майин.

Қушлар фарёдидан ёрилгудек само,
Эл қишни пинхона, орзиқиб кутар.
Оппоқ чигирткалар бўрони аро,
Ҳадемай дала дашт кўринмай кетар.



02/03/2020.Эрта билан соат 9:25.Канада, Онтерио.






Ойдиндаги кўлмак



Хиқиллайди сутдек ойдинда апрел,
Шар шур эрийверар қахрли қорлар.
Донг қотиб, гўдакдек ухлаб ётар эл,
Дарчаларнинг хорғин чироғи чорлар.

Йўлларда кўринмас биронта одам,
Дов дарахт мунғайиб, ўйга ботади.
Вақт соат билан ҳамдам, ҳамқадам,
Оқсоқланиб, ўйчан одим отади.

Баҳор кўз ёшлари чакиллаб томган,
Қолмади қорлари эримаган жой.
Сумалаклар тушар қарсиллаб томдан,
Кўлмак кўзгусига термулади ой.



08/03/2020.
Эрта билан соат 9:28.
Канада, Онтерио.






Учрашув



Ойдин ёз кечаси, мусаффо ҳаво,
Кўкда юлдузларга етишмайди жой.
Сокин сукунатда бесас, бесадо,
Шуълалар тўшайди далаларга ой.

Тутдек тўкилади юлдузлар сувга,
Бақалардан шовла қайнатар соҳил,
Ўт -ўланни кечки шудринглар ювган,
Зулматларни тешар чирилдоқ оҳи.

Бўғиқ акиллайди олисда итлар,
Йиғлайсан, кўксимга қўйганингча бош.
Лабларинг четида омонат титраб,
Олмосдай порлайди бир томчи кўзёш.



06/03/2020.Кундуз соат 1:02.Канада, Онтерио.





Олмос чироқлар



Ёритиб кимсасиз жим жит далани,
Ой аста илоҳий нурларин элар.
Тўзғир гилосларнинг гулпаллалари,
Сабо ўт –ўланнинг бошини силар..

Буғдойзор устида ойнинг ўроғи,
Юлдузлар самони талайди битдай.
Осмон иштонида булут ямоғи,
Шамол дайдиб юрар боғларда итдай.

Олис Қирғизхожи далаларида,
Тулки кезиб юрар дарё ёқалаб.
Сукунатга чўмган зулмат қаърида,
Маюс қуриллайди бақалар.



05/03/2020.
Эрта билан соат 9:00.
Канада, Онтерио.






Ҳорғинлик



Узоқларда фарёд кўтарар пойиз,
Ухлар чироқларга таланган шаҳар.
Ой кезар далалар устида маъюс,
Эл улусни уйқу элитган маҳал.

Юлдузлар коинот киприкларида,
Омонат кўз ёши сингари титрар.
Кимсасиз осуда зулмат қаърида,
Ҳорғин акиллайди қадрдон итлар.



04/03/2020.
Кундуз соат 4:51.
Канада, Онтерио.






Тўзғоқ



Кўча фонусини аёвсиз талар,
Оппоқ қорчивинлар мўри малахдек.
Бўронда маст аласт гармонми чалар,
Қалин қор қоплаган боғда дарахтлар?

Далалар супраси оқариб ётар,
Халойиқ чарчаган, ётибди ухлаб.
Шамол кўча кўйда беғам, бехатар,
Томдаги қорларни тўзғитар пуфлаб.

Дарахтлар бир бирин юрар ахтариб,
Қўзғолгандай гўё борлиқда махшар.
Хаёли паришон кўча фонуслари,
Маҳзун тўзғиётган тўзғоққа ўхшар.



04/03/2020.
Эрта билан соат 9:43.
Канада, Онтерио.




Шамол хуштак чалар этикдўз каби



Қушлар жануб тамон учмай нетади?
Ўгай куз хайдаса, ўзинг ўйлагин.
Тиконга илиниб, йиртилса ҳам этаги,
Туман судрайверар кўйлагин.

Фаррош хазонларни ёқади тўплаб,
Соврилиб елларга орзу армони.
Учар сув ўрнига ҳавони хўплаб,
Осмон саҳросида қушлар карвони.

Фақат Ҳаққа аён мақсад, матлаби,
Улар учар иссиқ ўлкалар тамон.
Ўйчан ҳуштак чалар этикдўз каби,
Далаларда дайдиб зериккан шамол.



03/03/2020.
Эрта билан соат 8:17.
Канада, Онтерио.





Каккуқушнинг ини



Бир одам қўлида узун таёқ билан,
Каккуқуш инига термулганича узоқ
кутиб турди унинг индан чиқишин.
Ва ниҳоят кулранг каккуқуш индан
бошин чиқарганча: - какку! какку! -дея
ўзини унитиб сайрай бошлади.
Кутиб турган одам қулочкашлаб туриб,
қўлидаги таёқ билан бир туртган эди,
каккуқуш гиламга топ этиб тушди.



22/02/2020.
Кеч соат 5:53.
Канада, Онтерио.






Субҳидам



Тонги сукунатда, беғам, бемалол,
Эл улус донг қотиб ухлаётир жим.
Чорбоғларда дайдиб юрган, эй шамол,
Айт, осмонни чавақлади ким?!



29/02/2020.
Кундуз соат 11:45.
Канада, Онтерио.






Эхтиёж устига қурилган дунё



Севги нима?
Севги - бу чидаб бўлмас руҳий эхтиёж.
Чидаётган бўлсанг, демак севмабсан.
Бу эхтиёж устига қурилган дунёда эса,
мухтож бўлмаган, тиланчи бўлмаган
бирор кимса йўқ.
Ҳамма нимагадир, кимгадир мухтож.
Дунё деб аталган ўткинчи, муваққат
хижрат хужрасида ҳамма мухожир.
Беш тўрт сўм пул топган киши бўлиб,
ғариброқ одамга кўз қири билан қараб,
тишларини ковлаб, кекирган кимса
қилган чала пуча ибодати эвазига,
букчайиб, тебраниб, астойдил пичирлаб
кўзларида шашқатор кўзёши билан,
йиғлаб, тиланади Худодан соғлик,
молу мулк, узоқ умр, мансаб, мартаба
мағфирату серсоя Жаннатлардан жой.
Ҳа, эхтиёж устига қурилган бу дунёда
барча эхтиёжманд, барча тиланчи.
Деразадан йўлларга интизор боққан
етим каби ҳамма меҳрга мухтож.



01/03/2020.
Эрта билан соат 9:51.
Канада, Онтерио.





Мақомат



Кузнинг лабларидан аримас ханда,
Бошини ёрса ҳам санги маломат.
Эгнида хазондан тикилган жанда,
Мисли пири муршид, соҳибкаромат.

Қилт этмас хазонрез боғларда туман,
Қизиқтирмас уни ҳоким, ҳукумат.
Камтарин донишманд авлиёсимон,
Вазмин хаёл сурар, сақлар сукунат.



29/02/2020.
Кундуз соат 12:55.
Канада, Онтерио.





Ойдинда ўриклар гуллаган оқшом



Кимсасиз йўлакка ой нурин тўшар,
Юлдузлар учқуни чатнайди гоҳи.
Чорбоғлар лойпахса деворлар оша,
Узатар гуллаган ўриклар шохин.

Юлдузларга чексиз коинот тордай,
Жимирлар қорайган осмон қозони.
Оқартирар тунги йўлларни қордай,
Ўрик гулларининг оппоқ тўзони.



24/02/2020.Канада.





Жирафа билан суҳбат



Жирафа, лаллайиб юргунча, буйтиб,
Узун бўйнинг чўзиб, қарачи,
Кўринарми менинг серқуёш юртим,
Соҳилларга туташ пахта даласи?

Кўкқарға, қалдирғоч ўйиб, ин қурган,
Илма тешик жарлар, мисоли пишлоқ.
Дайди капалаклар тентираб юрган,
Соя салқин толзор, қадрдон қишлоқ.

Шамол шовуллаган қамишли соҳил,
Узоқда гулханлар ётгандир тутаб?
Тинглаб каккуларнинг ҳасратли оҳин,
Дехқонлар юргандир шолисин ўтаб?

Қалин ёғочгардиш кўзойнак таққан,
Йўл қараб, мунғайган пастаккина уй.
Кўзёш каби тошиб, лимиллаб оққан,
Дарё, бамисоли оҳанрабо куй.

Сувлар кўзгусини синдириб, бутлаб,
Чорлоқлар чийиллаб учарди ҳар тонг.
Қирғоқда сигирлар юрарди ўтлаб,
Кўринмаяптими?


Аттанг...




23/02/2020.
Кеч соат 5:59.
Канада, Онтерио.






Ёрилтош

(Актер Фарход Абдуллаевга)


Кулма, савол билан мурожаат этсам,
Йўл четида ёлғиз сўппайган эй тош!
Сенда ҳам борми қалб, борми ҳасрат, ғам,
Чиқарми сенинг ҳам кўзингдан кўзёш?

Сен ҳам севганмисан биронтасин, айт?
Кўрганда тош қотиб, пайпаслаб кўксинг.
Сокин сукунатда, ой порлаган пайт,
Кўз ёш тўкканмисан овозсиз, ўксиб?

Сенинг бошингни ҳам ёрганми ёғий?
Кўринмас тош билан, айт менга ростин.
Бошинга оғирроқ иш тушган чоғи,
Кўриб, кўрмаганга олганми дўстинг?

Қандай мавжудотсан, нимасан, кимсан?
Кел, бугун ложувард нурларга қорил.
Гапирсангчи ахир, не учун жимсан?
Тош, сен ҳам тош бўлиб бир бора ёрил!


29/07/2019.
Кундуз соат 1:48.
Канада, Онтерио.






Дов - дарахт сояси тўшалган йўлак



Қудуқнинг бўғзига ўзини осди,
Ёлғизликдан занжирбанд челак.
Осмон юзин юлдуз сепкили босди,
Ойнинг шуласига беланди йўлак.

Дов - дарахт сояси тўшалган кўча,
Тополмайди ойдан беркингани жой.
Зулматда юлдузлар учқундай учар,
Челакдаги сувда жилпанглайди ой.



22/02/2020.
Кундуз соат 1:54.
Канада, Онтерио.





Исириқ тутатар боғларда туман



Менга ўхшаб ялқов, бекорчимас шамол,
У юпун боғларни солиққа тортар.
Қушлар учиб кетар жанубга томон,
Кундан кунга элнинг ҳайрати ортар.

Исириқ тутатар боғларда туман,
Тийрамох қушларни жанубга қувган.
Тол ховуз бўйида серраяр ҳамон,
Хаёли паришон, термулар сувга.

Хазонларни қувлаб дайди шаббода,
Эсиб ўтар экан ёнимдан шошиб,
Битта баргни тутиб олдим ҳавода,
Босиб кетмасин деб шўрликни мошин.



21/02/2020.
Кечки соат 7:12.
Канада, Онтерио.





Сабаб



Ойдинда бемалол ухлолмас авом,
Менинг ҳам тун бўйи дайдишим тайин.
Ёлғиз одимлашда этарканман давом,
Шамол чалиб ўтар ёнимдан найин.

Наҳот кўзи оқиб тушди дарчанинг,
Ойнинг шуъласига қилолмай тоқат?
Вақт ўтган сари бунда барчанинг,
Қисқаради умри соат ба соат.

Мана нима учун шовуллайди дарё,
Ва порлар ой ичга ютиб овозин.
Мана нечун пойиз кўтарар фарёд,
Варақ варақ йиртиб осмон қоғозин.



21/02/2020.
Кеч соат 5:42.
Канада, Онтерио.






Мўжиза



Қор тилсиз соқов деб сенга ким айтди?
У сўзлай олади, қўшиқ ҳам куйлар,
Қорзарра тўзони тўзғиган пайти,
Кўринмай кетганда далаю уйлар.

Соябон остида кўчада юрсанг,
Бир ўзинг, салмоқли қадамлар ташлаб.
Соябонинг чертиб, ўзича хурсанд,
Қор аста шивирлаб, гапира бошлар.



21/02/2020.
Кундуз соат 5:00.
Канада, Онтерио.





Санъат асари



Хона деворига қўйилган илиб,
Қўли гул рассомнинг санъат асари.
Унда хору хазон ётар титилиб,
Шамол билмас босар тусарин.

Кўмилиб ётаркан хазонларга йўл,
Ўйлар хазон каби тўзғиб, сочилди.
Картинага аста тегизгандим қўл,
У кузги боғ томон очилди.



20/02/2020.Канада.






Қўнар дала - даштнинг сочига қиров



Хориган япроқлар дақиқа санаб,
Топ - тоза йўлаклар узра тўкилар.
Шамол ивирситган йўлакларга қараб,
Фаррош айниб - ачиб сўкинар.

Қўзғолади кўкда қушлар бўрони,
Осмонга аланглаб қарайди барча.
Чирпираб рақс тушар боғлар хазони,
Сўнг ерга қўнади оҳиста, чарчаб.

Жануб тамон жўнаб кетади куз ҳам,
Гувиллаган қушлар тўзони аро.
Боғлар сарғаяди, мисоли мусхаф,
Қўнар тўзғоқларнинг сочига қиров.


21/02/2020.Канада.





Қарайсан, челагинг тушиб қўлингдан



Қушлар учар иссиқ ўлкалар томон,
Ҳадемай далалар ҳаловат топар.
Мойланмаган темир дорвозани шамол,
Гоҳ қиялаб очар, гоҳида ёпар.

Ғамгин хўрсинишдан энди не фойда,
Куздан кўра сенга баҳор ёқарди.
Севгининг иккимиз учрашган жойда,
Кузги қоқиўтдай сочи оқарди.

Осуда туманли тийрамох тонги,
Кузги чўкиртаклар соғу сўлингда.
Турналар фарёди тўла осмонга,
Қарайсан, челагинг тушиб қўлингдан.



19/02/2020.
Кундуз соат 5:22.
Канада, Онтерио.





Сайр



Кўкдан ой хаёли паришон боқар,
Бақалар зулматда куйлайди ҳамон.
Ойдинда сайр этиш яхшию, фақат,
Ёлғизлик ва яна сенсизлик ёмон.

Юлдузли бу кеча, ўнгми ё рўё?
Дайдиб юрар латиф, илоҳий насим.
Дарахт шохларининг сояси гўё,
Оқланган деворга ишланган расм.

Ойдин сукунатда дов дарахт мудрар,
Кўкда юлдузларга етишмайди жой.
Яна бироз порла далалар узра,
Мени ёлғиз ташлаб кетиб қолма, ой!



19/02/2020.
Кундуз соат 2:44.
Канада, Онтерио.






Ҳайрат



У ёлғиз сузади ёғоч қайиқда,
Бир маромда ғамгин эшкаклар эшиб.
Очилар нилуфар зарра хайиқмай,
Сувнинг шаффоф кўзгусин тешиб.

У сузар кўзагул очилган жойга,
Маст аласт чайқалар соҳилларда сув.
Боқиб дарё узра порлаётган ойга,
Ёввойи ҳайратдан анграяди у.

Итлар сукунатни бузар акиллаб,
Шамол ухлар, ёстиқ қилиб ковушин.
Эшитилар, эшкакдан аста чакиллаб,
Томаётган сувнинг товуши.



18/02/2020.
Эрта билан соат 8:14.
Канада, Онтерио.





Чинқириқ



Дала даштни хорғин ёритганда ой,
О поезд телбадек кўтарма фарёд!
Бузма сукунатнинг оромини, ҳой,
Чеккан каби афюн ва тарёк.

Юлдузлар қандилин титратди, қара,
Сокин сукунатни бузди товушинг.
Қудумингдан титрар ўтлоғу дала,
Пўлатдан ясалган экан ковушинг...

Ҳайрият, овозинг тинди тонг саҳар,
Ўчириб осмоннинг ранги қутини.
Ҳадемай уйғонар, бурқситиб шаҳар,
Завод - фабрикалар тутунин.



17/02/2020.
Кундуз соат 1:34.
Канада, Онтерио.





Оғзи қулоғида, жилмаяр ҳилол



Дарчаларнинг кўзи тушмасин оқиб,
Зулмат қамрамасин ўнгу сўлимни.
Дов - дарахтлар машъаласин ёқиб,
Куз ёритар энди менинг йўлимни.

Пайпаслайди чироқ шуъласи билан,
Трактор зулматли кузги далани.
Мудраб ётар қишлоқ, мисоли чаман,
Олмос чироқларга таланиб.

Жилмайиб қарайсан, эшигинг очиб,
Паришон сочларинг ўйнайди шамол.
Жилмаяр оғзининг таноби қочиб,
Шудгорланган дала устида ҳилол.


17/02/2020.
Эрта билан соат 8:18.Канада, Онтерио.





Куз ҳасрати



Тиконга илинди туманлар этаги,
Ўтлоқда йилқилар юргандай ўтлаб.
Дала - тузнинг қуриб қолган чечаги -
Қоқиўт тўзғоғин бўларми бутлаб?

Хилватларда базм қуради жинлар,
Борлиқ шароб тўла қадимий хумдай.
О бўм бўш, тахтадан ясалган инлар,
Жанубга хасратла боқмангиз бундай!



16/02/2020.
Кундуз соат 4:54.
Канада, Онтерио.





Хиёбон



Ё пирай, сен буни қаердан билдинг?
Ҳа, барги хазонлар чирпираб учар.
Табиат ҳадемай, эрта ё индин,
Бўлмасайди қишнинг қаҳрига дучор.

Боғда барги хазон учади пастлаб,
Новдадан узилиб тушгани оздай.
Дафтар ҳам хурпайиб, қанотин ростлаб,
Учиб кетмаса бас жанубга ғоздай.



16/02/2020.Канада





Июль



Тентираб юрган шу ёлғиз капалак,
Охир жуфти билан бир кун топишар.
Қушларга ҳайқирар боғбон капада,
Олис увотларда бўзлар попишак.

Сароб жимирлайди, ел эсар майин,
Тин олар тўрғайлар сайраган ўтлоқ.
Рақс тушар чарх уриб, чирпираб қуюн,
Кимсасиз далада тўзғитиб тупроқ.

Сукунат қўйнида серрайган терак,
Сувлар кўзгусига термулади лол.
Сигирларга соя - салқин жой керак,
Сукунат қилт этмас, оёқлари шол.



16/02/2020.
Эрта билан соат 8:57.
Канада, Онтерио.





Кузги сукунат



Ўйчан тўкилади қахрабо барглар,
Турналар карвони жанубга жўнар.
Эй, фаррош, кимсасиз хазонли боғда,
Кўрмай, босиб олма хаскашни яна!

Кузги хиёбонлар ўй - хаёл суриб,
Сокин сукунатга тутади қулоқ.
Қайсидир айвонда, тўрқовоқдан туриб,
Бедана модасин қўяр қумталоқ.



15/02/2020.
Кундуз соат 10:19.
Канада, Онтерио.





Гилам


Ит қувган соқовдек чопади пойиз,
Оғир вагонларни ортидан судраб.
Ой оппоқ нилуфар, осмон эса ховуз,
Хуррак отаверар бақалар, мудраб.

Теларсиб ахтарар тунамоққа жой,
Дарбадар шаббода, кўзлари сўқир.
Дарахт шохларининг соясидан ой,
Йўлга тўшаш учун поёндоз тўқир.



15/02/2020.Канада.






Озодлик



Очиб юбордилар қафас дарчасин,
Осмону фалакка ҳаволанди қуш.
Учди у, унитиб барча - барчасин,
Англолмай кўргани ўнгми ёки туш.

Учар қанотлари кетгудай титилиб,
Парларини шамол тортқилаб юлар.
Қафас, озод бўлиб, қушдан қутилиб,
Оғзини ланг очганча кулар.



15/02/2020.
Эрта билан соат 8:34.
Канада, Онтерио.





Кечув



Ўзанидан тошар баҳорий дарё,
Босар ўтлоқлару дала даштни сув.
Шамол тол кокилин ўйнар бепарво,
Гоҳо капалакни қувлаб кетар у.

Ялангоёқ шамол, этикларин ечиб,
Айланади уйсиз, дайди, саёққа.
Кўм - кўк осмонларни ўтади кечиб,
Дарахтлар, шошилмай ёғочоёқда.



14/02/2020.Канада.





Боғда пичирлайди дуогўй хазон



Чалинмади ҳали черковларда жом,
Ҳали янграмади масжидда азон.
Қўнмади ўрмонлар этагига шом,
Боғда пичирлайди дуогўй хазон.

Лоқайд тентирайди ажина шамол,
Кўйлаги хазондан, тушар ўйинга.
Хаёли паришон куз соҳибжамол,
Хазондан поёндоз тўшар йўлимга.

Дов дарахт жандаси оқар дарёда,
Ялоғоч боғларнинг етим армони.
Осмон саҳросида кўтарар фарёд,
Кўчманчи қушларнинг ғариб карвони.



14/02/2020.
Кундуз соат 12:15.
Канада, Онтерио.




Қордан ёришади руҳинг даласи


Ойдиндек оқарар йироқ йироқлар,
Қарайман, музлаган ойнани артиб.
Қорбўронда порлар маюс чироқлар,
Қор учқуни тўзғир бетартиб.

Қор тўхтамай ёғар пахтадек хўппак,
Саржинда ўтинлар ётар қалашиб.
Эриниб хуради зулматда кўппак,
Қордан ёришади руҳинг даласи.


14/02/2020.
Эрта билан 9:43.
Канада, Онтерио.





Соғинч



Тўлқинлар, узоқдан мени кўриб,
Бир бирини қувлаб, қирғоққа чопар.
Мени соғингандай улардан бири,
Сакраб, қучоғимга ўзини отар...

Олис ҳотиралар, биз учрашган жой,
Чағалайлар оҳи гирдибодимда.
Майин сочларингни висолгохда ой,
Ёритган лахзалар ҳамон ёдимда.

Борсам, танирмикан дарёнинг лаби,
Қари тол боқарми йўлга интизор?
Учрашганда денгиз тўлқинлари каби,
Отасанми ўзингни қучоғимга, ёр?



13/02/2020.
Кундуз соат 4:06.
Канада, Онтерио.





Совға



Истасангиз, эсдалик учун шу пашшаўлдиргични сизга совға қиламан. Сиз у билан бекорчилик жонга теккан маҳаллар, сокин сукунатли дала ховлингиз ойналарига қўнган мудроқ пашшаларни ўлдиришингиз мумкин - дея мен соҳибжамол аёлга ўзимнинг яқинда нашрдан чиққан, юпқа дафтарни эслатгувчи пиёзпўсти китобимни совға қилдим.



13/02/2020.
Кундуз соат 10:10.
Канада, Онтерио.





Ҳижрон



Изғирин дарчалар ойнасин ялар,
Қор босган йўлларнинг йўқдай поёни.
Қорчивинлар кўча чироғин талар,
Тегмаса ҳам унинг элга зиёни.

Даричанг ортида ёғар лайлакқор,
Хуштак чалар аёз қўлида чалғи.
Ёстиғинг яккамас, бола чақанг бор,
Лек ҳамон дунёда яшайсан ёлғиз.

Тортганича ою йиллар танобин,
Ўтаркан шунча ёз, баҳору қишлар.
Сен ҳамон ичасан кўз ёш шаробин,
Тунлар газакига ёстиғинг тишлаб.



13/02/2020.
Эрта билан соат 9:48.
Канада, Онтерио.






Поезд


Гоҳида ўрмалар, гоҳ учар қушдай,
Чинқирар зулматда телбага ўхшаб.
Узоқ узоқларда чалади хуштак,
Пишқиради хорғин, қайдадир тўхтаб.

Мана эллик йилки, мисоли ҳайкал,
Қаққайиб турибман перронда ҳамон.
Ҳамон кетиб борар бир пари пайкар,
Кўзида жиққа ёш, мангулик томон.



12/02/2020.
Кундуз соат 1:38.
Канада, Онтерио.

Ой порлаган оқшомлар
(Латибжон Кенжаевга)


Боғларда чирилдоқ чириллаган тун,
Ғамнок бўзаради айвон чироғи.
Парвоналар эса чарх урар беун,
Том устида порлар ойнинг ўроғи.

Жовдирайди олис юлдузлар кўзи,
Ой, "гах!" десанг гўё қўнгудек қўлга.
Пахса девор оша, бўйнини чўзиб,
Тераклар дўстимдай қарайди йўлга.


12/02/2020.
Кундуз соат 11:16.
Канада, Онтерио.






Сув тиниқ, балиқлар билтанглаб сузар



Дарё тўлқинлари қумлоқни ялар,
Соҳилларда бошоқ чиқарган шоли.
Шитирлаб, шивирлаб, ёмғир савалар,
Шамолда шовуллар қамишлар ёли.

Делта суви оппоқ кўзагулларга тўла,
Сув тиниқ, балиқлар билтанглаб сузар.
Хўракни талашиб, сув остида улар,
Силтаниб, қармоқнинг қил ипин узар.

Ёмғирли соҳилдан келмайди кетгим,
Илинсада балиқ қармоққа минглаб.
Боқаман сувдаги халқаларга жим,
Шивирлаган ёмғир оҳини тинглаб.

Ёмғир савалаган соҳиллар сўлим,
Кўзларим - баҳорий дарё ўзани.
Сув олгани келсанг соҳилга, гулим,
Кўзларимга ботир кўзани.



12/02/2020.
Эрта билан соат 8:25.
Канада, Онтерио.




Қишки чивинларнинг оппоқ галаси



Кўча фонусларин талайди, тўзғиб,
Оппоқ чивинларнинг телба галаси.
Қалин қоркўрпалар остида мизғир,
Зулматда оқарган фермер даласи.

Муз остида мудраб ётибди анҳор,
Кумуш занжир, кишан каби шалдираб.
Майли ҳаялласин, кечиксин баҳор,
Ўкирмасин телба момақалдироқ.

Майли ухлайверсин, уйқуни урсин,
Қировли чорбоғлар, қор босган дала.
Кўча фонусларин ухлатмасин бир зум,
Оппоқ қорзарралар чивини талаб.



11/02/2020.
Кундуз соат 2:02.
Канада, Онтерио.






Ой



Ой анҳорда қалқир ярим тун,
Сувга тушган коптокдай беҳол.
Уни чўпак билан суриб, тутиб олмоқ учун,
Анҳорга энкайиб узанади тол.



10/02/2020.Канада.





Денгиз оқшоми



Чироқлар бандаргох томонда порлар,
Ярақлайди олмос шудрингдай тонги.
Олислардан мени ўзига чорлар,
Кемаларнинг бўғиқ, ҳасратли бонги.

Сувлар саҳросида денгиз туялари,
Ўркачида чағалай галаси ухлар.
Осмон четин кемирар юлдуз куяси,
Тугаб борар тунга берилган мухлат.

Шовуллаб, тебранар баҳайбат бешик,
Шовқиндан иборат денгиз лисони.
Ўтади булутлар сийнасин тешиб,
Ой нури қопдаги бигиз мисоли.



10/02/2020.
Кундуз соат 3:49.
Канада, Онтерио.






Саҳро



Шолоплайди қирғоқ, денгиз чайқалар,
Офтоб шуъласида товланади тўр.
Гала гала учган оппоқ чайкалар,
Чийиллайди денгиз шовқинига жўр.

Шамолларда чопиб, қиқирлаб кулган,
Тўлқинлар бир бирин қувлаб, қувонар.
Кимсаиз саҳрода шамоллар юлган,
Шувоқ, туяқорин каби думалаб.



10/02/2020.
Эрта билан соат 9:25.
Канада, Онтерио.




Ёз



Капалаклар учар ўнгу сўлимда,
Тўрғайлар сайрайди тўлиқиб, тошиб,
Буғдойзорда пешвоз чиқар йўлимга,
Дала қўриқчиси, қучоғин очиб.

Ёзги пайкалларда жимирлар сароб,
Бир маромда ўнтаб, оҳ чекар ғуррак.
Гўё узоқларда, жийдазорлар аро,
Жавзо ухлаб ётар, отганча хуррак.



24/01/2020.Канада.






Ёмғирли шаҳар



Ёмғирдан юз ёшга ёшарди шаҳар,
Автобус қайиқдай юраркан, сузиб,
Йўловчига кўлмак сувин сачратар,
Ҳаммани кулдириб, ичагин узиб.

Чиқар, олд эшикка ўзини урар,
Ва орқа тамондан тушади авом.
Автобус одамдай тиржайиб кулар,
Сўнг яна йўлида этади давом.



09/02/2020.
Кеч соат 7:37.
Канада, Онтерио.





Шовуллар шамолда денгиз даласи



Қах - қах отиб кулар момақалдироқ,
Долғалар қўйпода сингари чопар.
Чекинар тўлқинлар, чекинар фироқ,
Ёмғирларда руҳинг ҳаловат топар.

Шовуллар шамолда денгиз даласи,
Наханглар ҳанжари сувни чавақлар.
Қанотлари ила чағалайлар галаси,
Мовий тўлқинларни ўқир, варақлаб.



09/02/2020.Канада





Қувғин



Чопар, бошқа юмуши йўқдай,
Чўғланган шар устида инсон.
Шар оёғин куйдирар чўғдай,
Югиришдан тўхтаса, тинса.

Оёқяланг чопар у чидаб,
Ловуллайди тўпиқ - товони.
Куйган гўштнинг қўланса хиди,
Тутиб кетди тонги ҳавони.

Буғланади ичилган сувлар,
Саҳро, чўлу биёбон жимдир.
Чопаётган одамни қувлар,
Қўлда чалғи тутганча кимдир.



09/02/2020.
Кундуз соат 1:39.
Канада, Онтерио.





Ғариб чироқлар



Осмонда юлдузлар ётар чарақлаб,
Шаҳар жим, халойиқ кетгандай кўчиб.
Ойдинда ўз соясига ўзи дарахтлар,
Ҳавотирли қарайди, чўчиб.

Юлдузлар жимирлар кўзёш сингари,
Зулматнинг тим қора киприкларида.
Сувга термулади маюс ва ғариб,
Фонуслар дарёнинг кўприкларидан.



09/02/2020.
Кеч соат 5:30.
Канада, Онтерио.






Топталган гулхан



Булут лавасига чўкаркан қуёш,
Кун ҳам ёниб битар, қораяр само.
Чарчаган кўппакдай тин олар, ювош,
Тилин сакиллатиб югирган шамол.

Дарчаларнинг олмос чироғи порлар,
Зириллар чирилдоқ чириллаган жой.
Йўлимга соясин тўшайди толлар,
Жим, сассиз, садосиз сузиб юрар ой.

Беминнат, мусаффо, шифобахш ҳаво,
Бақалар қуриллар узоқда шўх -шан.
Милтиллаган чексиз юлдузли само,
Топтаб ўчирилган гулханга ўхшар.



09/02/2020.
Эрта билан соат 9:20.
Канада, Онтерио.




Қушлар занжири



Ўт - ўлан қоқилиб кузги елларга,
Тўхтовсиз чопади, кезиб далани.
Жўнар, сурнай чалиб, олис элларга,
Турналарнинг телба созандалари.

Бангидек эринчоқ туманлар кезар,
Тўзғир момақаймоқлар тўзони.
Сен ўтгувчи йўлу йўлакларни безар,
Дов дарахтнинг ўйчан хазони.

Ғариб бир етимлик бордай ҳавода,
Ловуллаган уфқнинг совир тандири.
Хасратларга тўла чексиз самода,
Чуваланар қушлар занжири.



08/02/2020.
Кундуз соат 3:05.
Канада, Онтерио.






Китоб



Шовуллайди шамол шаштида ўрмон,
Ёлғиз учиб юрар дайди капалак.
Осмон булутлардан кўтарар хирмон,
Узоқда қораяр кулба, капалар.

Дов дарахт ичгандай сукунат майин,
Ўргимчак кимгадир беланчак тўқир.
Новдасига қўнган капалакни қайин,
Оппоқ китоб каби авайлаб ўқир.



08/02/2020.
Эрта билан соат 9:29.
Канада, Онтерио.




Хуштак



Дарчадан қорларга қарайман ҳамон,
Қутб қашқиримас, изғирин увлар.
Қордан қанот ясаб учаркан шамол,
Оппоқ учқунларнинг ортидан қувлар.

Қоручқунлар учар зулматда ўқдай,
Ойналарни чўқир устига устак.
Зулматда чинқирган поездга ўхшаб,
Ошхонада чойнак чалади хуштак.


08/02/2020.Канада.





Зулмат



Қор тонгача ёғиб чиқар чамаси,
Боғ кафанга ўранган рухдай.
Қоркўрпа остида дехқон даласи,
Одам каби донг қотиб ухлар.

Гувиллайди қорли кимсасиз кўча,
Қуюн зулматларда шопиради қор.
Хорғин дарчаларда чироқлар ўчар,
Тун - қордан ёришган афсонавий ғор.

Ёқар қишнинг муздек тоза ҳавоси,
Боғлар сочи оппоқ, қариган.
Эшитилар дайди кўппак овози,
Тубсиз зулматларнинг қаъридан.



08/02/2020.
Эрта билан соат 7:52.
Канада, Онтерио.





Боғлар ярим ялонғоч, юпун



Кузнинг ўйчан шамоли изғир,
Ҳазин хору хазонлар оҳи.
Шамолларда чалар сибизға,
Дарахтларнинг ялонғоч шохи.

Дала қўриқчиси кийинган юпун,
Ёрилади кузги боғлар анори.
Ғамгин ҳаволарда сузади тутун,
Қишга туташади кузнинг давоми.

Шамол эса юрар тимирскаланиб,
Гоҳо ўт ўланни қайрийди, тўхтаб.
Худди галадошин бурга, битларин,
Излаётган маймунга ўхшаб.


07/02/3020.
Кундуз соат 12:31.
Канада, Онтерио.





Хайқириқ
(Тўбо хола ҳотирасига)



Ёзги далаларда кезар дайди ел,
Салқин чорбоғларга шўнғийди қушлар.
Сароб жимирлаган пайкал аро эл,
Офтоб қиличининг тиғида ишлар.

Соя салқинларда ётган сигирлар,
Ковшаниб, кўзларин юмади, мудраб.
Ҳавода муаллақ тўрғай вижирлар,
Жийдазор томонда ўнтайди ғуррак.

Ошпаз Тўбо ҳола тупроқ тепада,
Қийқирганча элни чақирар чойга.
Дайди капалакни қувлар шабада,
Дов - дарахт сояси тўшалган жойга.


07/02/2020.
Эрта билан соат 8:57.
Канада, Онтерио.





Тонги сукунат



Осуда тонг отар, сукунатли йўл,
Бўзара бошлайди осмон янада.
Шудрингдан шалаббо, қанотлари хўл,
Бедана оҳ чекар тонги далада.

Ховлилардан ўтиб, ховлига кўчар,
Ғир ғир эсаётган илоҳий сабо.
Хорғин дарчаларнинг чироғи ўчар,
Йўталсанг, сукунат берар акс - садо,

Узоқ узоқларга термулади лол,
Сукунатга чумган дала, қир - қия.
Тўхтар тизза бўйи буғдойзорда тол,
Шудринглар тўкилиб кетмасин дея.



05/02/2020.
Тунги соат 1:00.
Канада, Онтерио.





Махшар




Бойликдан батамом қутилди дарахт,
Ташлаб оғир тилла хазонлар юкин.
Ва ғамгин кимсасиз йўлларга қараб,
Хаёлларга ботди, сақлади сукун.

Чорбоғларда дайдиб юраркан шамол,
Қуриган ўт - ўлан бошини силар.
Ҳазонга ёнбошлаб, беғам, бемалол,
Майхўрдай донг қотиб ухлагинг келар.

Аччиқ тутун хиди сузар ҳавода,
Боғларда ўт -ўлан қовжираб қақшар.
Саҳродай кимсасиз сўйи самода,
Қушлар қўзғалони, фарёди махшар.



04/02/2020.Кундуз соат 11:04.Канада, Онтерио.





Куз ҳасрати




Кузак ўт - ўланни авайлаб, асраб,
Хазон билан ўраб қўймоқчи, чоғи.
Кузги толзорларга чўкади ҳасрат,
Қағиллайди боғлар қарғаю зоғи.

Қахрабо баргларин тўкади чинор,
Бўм бўш хиёбонлар хувиллаб ётар.
Боғ қиппа яланғоч, ўйнагандай қимор,
Дов - дарахт уялиб, авратин ёпар.

Пуфлаб ўчирилган шағам каби улар,
Сирли бўлсин дея айёми висол.
Хазонлар шамолда чирпираб учар,
Қанотлари куйган парвонамисол.



03/02/2020.
Кеч соат 6:04.
Канада, Онтерио.





Ҳайрат
(Раҳмон Қўчқорга)




Йўлларга поёндоз тўшаётир ой,
Бир ўзим дайдийман ойдинда яёв.
Юлдузлар бургадек кўкни ҳойнаҳой,
Ухлагани қўймай, чақар беаёв.

Кимсасиз дала -дашт берар акс - садо,
Дарёлар ортида кўппаклар хурса.
Фақат жим кузатар дунёни Худо,
У овозсиз урар, мободо урса.

Дала дашт ортида чироқларин ёқиб,
Хорғин мудраб ётар овоз етмас жой.
Ўтлоқда очилган гулларга боқиб,
Яна анграйганча тилдан қолди ой.



03/02/2020.
Кундуз соат 4:04.
Канада, Онтерио.






Қорли далалар


Хазонрез шамоллар эсди гувиллаб,
Қушлар учиб кетди гала ва гала.
Кимсасиз ховлидай қолди хувиллаб,
Қор қоплаган яйдоқ кимсасиз дала.

Белигача қорга ботиб, беомон,
Қуриган қамишлар бормоқда қайга?
Балки улар борар соҳилга тамон,
Айлангани шамол шаштида найга?



2017 йил, 16 ноябр.
Кундуз соат 10 дан 48 дақиқа ўтди.
Канада, Онтерио.






Вақт




Мен, кузги осмонларни ҳасратга тўлдириб,
олислаб бораётган кулранг турналарнинг
видоларга тўла фарёдиман асли.
Сўнг, жуда нари борса, шунчаки, ўша
сен, хаёлларга ботиб, узоқ термулгувчи
дераза ортидаги четандарахт меваларини
лоқайд чўқиётган кузги ёмғирман ҳалос.
Тағин ким билади, балки қор ёғаётган кеча
сен соатлаб қараб ҳам тўймайдиган ўша
қор билан қопланган кимсасиз далаларнинг
осуда ҳаловати, сукунатидирман?
Баъзан оддий овқатнинг, сувнинг, ҳавонинг,
муваққат молу дунё, мансаб мартабанинг
маишатнинг ожиз қули эмасмиканман дея
бехудуд ўй - хаёлларга ботаман.
Тунлар вақтни еб, бўкиб, хиқичоқ тутган
соатнинг хиқиллашига ва темир йўлнинг
умуртқа поғоналарига қоқилиб, бораётган
поезд ғилдираклари садосига қулоқ тутганча,
ойга, худди муз туйнигига термулган балиқ сингари
ҳайрат ва умидла боқаман узоқ.
Гоҳо субҳи содиқ маҳал оқаришиб бораётган
осмон четидаги йўл йўл булутларнинг
сукунати бўлсайдим - дея ўйга толаман.
Баъзан, қор бўралаб ёғаётган қиш кечаси
қорлар тўзони аро гоҳ кўриниб, гоҳ йўқолиб,
уйига элтгувчи йўлни тополмай, гандираклаб,
туртинганича йўртиб бораётган маст аласт,
ёлғиз йўловчидай сезаман ўзни.
Хонтахта устида ётган ёзув қоғози эса,
ой оҳиста ёритаётган қорли йўлларни ва
кузда очилган пахталардан оқарган оппоқ
юртим далаларин эслатар менга.
Гўё кунлар, ойлар, йиллар, ва ҳатто асрлар
ўтиб борар, оёқлари учида оҳиста юриб.
Вақт эса, соат милларининг ўткир жовдисида
сониялар бошин танасидан жудо этаркан,
кафгири билан кинояли бош бош қилиб,
аччиқ шиқиллатиб қўяр тилини.



02/02/2020.Кундуз соат 10:36.Канада, Онтерио.





Юлдузли осмон



Гулхан ловуллайди, зулматли дала,
Учқунлар чирсиллаб, учар ҳавога.
Ёнарқурт cингари товланганча алар,
Осмону фалакка бўлар равона.

Ёнар ғўзапоя, шабба, хору хас,
Ёлғизлик, сукунат, ойдин ҳаловат.
Назаримда гўё юлдузларга эмас,
Гулхан учқунига тўлди самолар.



01/02/2020.
Эрта билан соат 9:38.
Канада, Онтерио.





Музлаган дарё



Қишнинг сочи оппоқ оқарган,
Биринчи қор, кимгадир сўнги.
Одам қорга ўйчан боқаркан,
Билолмас, бу тушми ё ўнги.

Музлаб қолган дарёдаги сув,
Оппоқ жимлик, мисоли рўё.
Оқчорлоқлар кўтарар қий - чув,
Эри урган хотиндай гўё.



31/01/2020.
Эрта билан соат 9:20.
Канада, Онтерио.






Баҳор тошқини



Баҳор тошқинлари, сув босган дала,
Тўлқинлар югириб, бир бирин қувар.
Соҳил тошларини новвотдай ялаб,
Юлдузларни эринмай ювар.

Осмон юлдузларнинг шуъласи билан,
Дарё чуқурлигин текширар, ўлчаб.
Сузар дарё узра осуда туман,
Ойдинда ортимдан судралар кўлкам.



29/01/2020.Канада.





Ойдин сукунат




Ховузга термулар лаллайган дарахт,
Осмон ярақлаган юлдузларга бой.
Оқаришар ойдин кимсасиз дала,
Кўзни қамаштириб порлаётир ой.

Алвон гилослардан боғлар бағри қон,
Олисда бақалар қайнатар шовла.
Донг қотиб ухлайди халойиқ шу он,
Уйғонмас, бостириб келса ҳам ёвлар.

Кимсасиз сукунат, ҳаволар текин.
Аршга етиб борар чирилдоқ оҳи.
Мўралаб қўяди дарчаларга секин,
Осмону фалакнинг малика, мохи.



25/01/2020.
Тунги соат 1:54.
Канада, Онтерио.






Пион



Кўча фонуси ўз плафонининг ерда синиб ётган парчаларига паришон термулганича маҳзун хаёлларга ғарқ. Худди оппоқ гулпаллалари тўкилган пион гулидай.


24/01/2020.
Кундуз соат 1:23.
Канада, Онтерио.





Тунги лайлакқор
(Шаҳрихонлик шоир Аббос Султонга)



Йўқдир қорзарралар саноғи, сони,
Қиш зулмат қаърида шопиради қор.
Дўстидан айрилган одамдай фонус,
Ўйчан термулади йўлга интизор.

Айвонда ағрайиб ётар ковушлар,
Ёруғ деразалар бўзарар ҳамон.
Кимсасиз боғларда изғиб, ховучлаб,
Дарчаларга гуруч сочади шамол.

Қорли йўлга боқиб, хаёлинг оғар,
Оқарар осуда дала, қир - қия.
Қор аста шивирлаб, жимгина ёғар,
Эл -улус уйғониб кетмасин дея.


23/01/2020.
Кундуз соат 4:32.
Канада, Онтерио.





Тасодифий учрашув



Шамол, сени танидим, ишон,
Бу сен, ўша далада эсган.
Ғир -ғир эсиб, ул оташфишон,
Жазирама тафтини кесган.

Ҳамқишлоқлар омонми, шамол,
Соғиндими эл мени ростдан?
Ёмон кўрма, олмагин малол,
Сенга дардим айласам достон.

Шалдирарми дарё кечуви,
Биз қўй, сигир ҳайдаб ўтган жой?
Ялтирарми дарёнинг суви,
Қўрғонласа сукунатда ой?

Чўчқахона ҳалиям борми?
Шовулларми тераклар ҳамон?
Ёлғизоёқ сўқмоқ элтарми,
Одамларни соҳилга тамон?

Балки булутларнинг тубида,
Ой сийнаси қолар очилиб.
Шаффоф шолипоя сувида,
Минг -минг юлдуз ётар сочилиб...

Кечир, йўлдан қўйдим наҳорда,
Вулқон эдим, уйга сиғмадим.
Уммон орти, олис шаҳарда,
Шамол, сени таниб, йиғладим.



25 апрел, 2014 йил.Канада.






Куз ёмғири




Ўйланасан кузги кечада,
Чеки борми дея фироқнинг.
Эси оғар бўм -бўш кўчада,
Маюс ўйга ботган чироқнинг.

Тўлар сирли шивирга ҳаво,
Руҳинг каби мусаффо, тоза.
Наҳот севги айлади қазо,
Ёмғир кимга очмоқда аза?..

Осмонларга элагин тутар,
Фонус ғамгин нурин элаклаб.
Бўм -бўш шаҳар уйқуга кетар,
Куз ёмғири қуяр челаклаб.



27 май, 2014 йил.
Тунги соат 10 дан 49 дақиқа ўтди.
Канада.Бремптон.





Кузги қайин



Хазонларни учирмоққа шай,
Кузнинг ўйчан, латиф шамоли.
Автоулов чумолихўрдай,
Ишга шошган авом -чумоли.

Чирпирайди етим япроқлар,
Куз келтирди баргларга қирон.
Хазон эмас, тилла титроқлар,
Қўрқитади уларни бўрон.

Ўйламайди бу ҳақда қайин,
Кокилларин ёйиб насимга.
Йўл бўйида шовуллаб майин,
Қайта -қайта тушар расмга.



27 октябр,2014 йил.
Эрта билан соат 9:1.Бремптон шаҳри, Канада.




Қорли кеча ва ёруғ нийят



Оппоқ қорзарралар учқуни сокин,
Қўнса кипригинга, сочинга юзлаб.
Десанг - наҳот, совуқ булутлар ҳоким,
Осмондан юлдузлар тушмоқда музлаб?

Қор тўхтамай ёғса, ёғса бўралаб,
Дайдисак эл - улус ётганда ухлаб.
Пинжимга суқилсанг,пальтога ўраниб,
Совқотган қўлларинг иситсам кухлаб.

Соямиз туташса, учқунлар тинмай,
Тўзғиса, чирпираб тушса эланиб.
Узоқ суҳбатлашсак, кетгимиз келмай,
Фонус ёруғида қорга беланиб.


20 октябр, 2014 йил.
Кеч соат 5 дан 39 дақиқа ўтди.
Канада.Бремптон.





Ватан хаёли



Ботар пахтазорлар ортига қуёш,
Ловуллайди алвон уфқлар этаги.
Туман чўка бошлар далага ювош,
Кўкда юлдузларнинг кепаги.

Кимсасиз йўлларда сукунат ҳоким,
Шамол ҳам боғларда юраркан санғиб,
Боғдаги дов -дарахт ортидан сокин,
Паришон ой чиқади балқиб.

Бирин кетин хорғин чироғин ёқар,
Шуълаафшон дарчали уйлар.
Искабтопар элни аямай чақар,
Чирилдоқ ўзини унитиб куйлар.

Йўлда бўйнин чўзиб марайди бузоқ,
Пода хайдаб ўтар кўчадан кимдир.
Қуриллар соҳилда бақалар узоқ,
Сомон йўли, юлдузлар жимдир.



14/06/2016.
Кеч соат 6:33.
Канада.Онтерио.





Ойдин сукунат
(Тоғам Ҳурмуҳаммад Кенжаевнинг порлоқ ҳотирасига)



Тоға, Чувамада ҳозир ҳойнаҳой,
Оқшом тушиб, қуёш ботгандир.
Оппоқ чинни товоқ каби ой,
Тентаксойда чўкиб ётгандир?

Тошқин бузган кўприк ходаси,
Тахталари ётгандир кўчиб?
Сув кечарди сигир подаси,
У кўприкдан ўтгани чўчиб.

Қуриллайди балки бақалар,
Қирғоқларда қамишлар оҳи.
Дайди тулки сувлар ёқалаб,
Қулоқ тутар жимликка гоҳи.

Сўқмоқ уни соҳилга бошлар,
Ғир ғир эсар тунги шабада.
Кўринар сув остида тошлар,
Боғбон эса ухлар капада.

Юлдузларни жимлик хоритар,
Олис осмон -овоз етмас жой.
Қабрингизни ғамгин ёритар,
Жим -жит, сокин сукунатда ой.



22/10/2017.
Тунги соат 1 дан 21 дақиқа ўтди.
Канада, Онтерио.





Апрел



Қуёш ботиб, ғамбода, ғариб,
Уфқларнинг гулхани сўнар.
Эриган қор сувин сипқориб,
Шом қушлари боғларга қўнар.

Ҳилол кўкда порлар паришон,
Кўрасан кўз илғамас жойни.
Мен севаман, севаман, ишон,
Апрел деган ёлғончи ойни.

Биллур қандил сингари томдан,
Сумалаклар тушар узилиб.
Чакиллаган илиқ оқшомда,
Эл уйқуси кетар бузилиб.



1990 йил . Баҳор . Андижон шаҳри.






Чўлқувар



Ёшлигимда чўлқувар эдим,
Қувар эдим чўлларни ёмон.
Чўллар мендан қўрқиб қочарди,
Кулгим қистар, эсласам ҳамон.

Қувмай десам уйқу бермасди,
Қуварликнинг муқаддас бурчи,
Бўронда ҳам қувлайверардим,
Кўзда қумнинг қалампир-мурчи.

Билсам, бекор қувган эканман.
Дарёларда қуриди сувлар.
Қасос дунё экан бу дунё,
Бугун энди чўл мени қувлар.



1988 йил. Тошкент.






Дўст
(Ўзбекнинг энг ёниқ шоирларидан бири, марҳум дўстим Равшан Файз хотирасига )


Шеърларингда баҳор, булут босқини,
Шаррос қуяр гоҳо шиддатли жала.
Дарё издан чиқар, баҳор тошқини,
Кўринмай кетади ёмғирда дала.

Мойчечак лабидан авайлаб ўпар.
Ёзги ўтлоқларда дайди капалак.
Чуғурчуқ бўрони гувиллаб ўтар,
Хайқирар қушларга боғбон капада.

Куз келар, эгнида хазон ямоғи,
Гала гала учар жанубга қушлар.
Кўчманчи қушларнинг йўқдай саноғи
Эл қарар осмонга, ёқасин ушлаб.

Англолмас кўргани тушми ё ўнги,
Кимсасиз, туманли далалар рохи.
Сўю самоларга кетади сингиб,
Олис турналарнинг фарёди оҳи.


2003 йил , 27 ноябр .
Тунги соат 9:30. Андижон.
Шеър 13/01/2021 санада, Канадада қайта ишланди.





Юрт соғинчи



Бир соат ичида дунё қариди,
Ёш туриб сочларинг оқарди январ.
Жилмаяр таҳайюл туманларида,
Лаблари атиргул, сочлари анбар.

Бобур ватангадо, Фурқатлар дайди,
Навоий чет элда, қалқийди ашким.
Кимлардир Ватанни севаман дейди,
Ундайларга менинг келади рашким.

Дарахтлар югирар тепаликларда,
Оппоқ учқунларни тўзғитганда ел.
Баҳор келди, музни ёриб чиқ! - дея,
Яна бойчечакни алдайди апрел.

Мен энди муштлашиб қовоқхонада,
Ароққа чўкмайман ҳасратга тўлсам.
Қанийди Ватанда, қорли далада,
Гулханга термулиб жимгина ўлсам.

Дайди шоир ўлди - дея одамлар,
Кўмишса, устимдан тортишса тупроқ.
Хонанга қамалиб, ёлғиз у дамлар,
Сен ўзинг йиғлайсан ҳаммадан кўпроқ.



1 декабр, 2012 йил.
Кундуз соат 2:12.
Кембридж шаҳри, Канада.




Гарчанд сўқир ишқнинг кўзлари



Ўйга ботган ёмғирли шаҳар,
Эловрайман, қалби сўқирман.
Кўр ёмғирга айланиб, саҳар,
Деразангни тинмай, чўқирман.

Кўзим оппоқ очилган пахта,
Тергил уни, жоним этаклаб.
Савоб бўлар эди пойтахтда,
Мен сўқирни юрсанг етаклаб.

Туманларда тентираб, дайдиб,
Далаларда гулхан ёқарман.
Балки бир кун Ватанга қайтиб,
Дорвозангни топиб, қоқарман.

Пайпаслайман шаҳло кўзларинг,
Титраётган лабларингни ҳам.
Юзларимга босиб юзларинг,
Шивирлайсан ёмғирдай, эркам.

Қалбларга йўл топар рўзи шаб,
Гарчанд сўқир ишқнинг кўзлари.
Лаблар ёмғир каби чўлпиллаб,
Бир -бирини топар ўзлари.

Ёмғир йиғлар одамдай аста,
Кўз ёшларин ҳеч кимса артмас...
Бошқа топқир аъзолар ҳақда,
Назаримда, ёзиш ҳам шартмас.




25/06/2016.Канада.





Севги ёди



Балки ҳамон мени кутарсан, эсиз,
Боролмайман энди у жойга.
Қандай термулардик иккимиз,
Шуълаларин таратган ойга.

Термулардинг порлоқ ойга сен,
Ипак сочинг шуъладай майин.
У шуъла, у майинликни мен,
Унутолмой ўтмоғим тайин.

Гул бандидай бўйнинга сенинг,
Чирмашмасин ҳижрон печаги.
Қуриб қолма, ғариб севгимнинг,
Қор остида қолган чечаги.



22 апрел, 2014 йил.
Кундуз соат 3 дан 55 дақиқа ўтди.
Канада.Бремптон шаҳри.





Баҳор оқшоми


Кўз ёшдай тўкилар гилос гуллари,
Сўнади уфқларда оташи сўзон.
Ҳаловат тўшалган боғда тунлари,
Нафис ой шуъласи, гўзал гул тўзон.

Оппоқ гул ёғади мисоли рўё,
Ойдан ёришади овоз етмас жой.
Кул билан ювилган идишдай гўё,
Сокин ховузларга чўкиб кетар ой.


13 май, 2014 йил.
Кундуз соат 10:24.
Канада.Бремптон.





Дарё
(Одил Икромга)


Хисор тоғларининг этакларида,
Ёввойи ўт -ўлан одамни кўмар.
Шудринг ярақлайди чечакларида,
Ва ойдин сукунат ўйларга чўмар.

Асқар бу дарёни соғинди қанча,
Кимлар англамади, кимлар англади.
Янги ой ярақлаб мисоли лангар,
Шоир кўз ёшига чўкиб, занглади.

Боғлар шовуллади шаршарамисол,
Дарё балиқларнинг унсиз кўз ёши.
Помир тизмалари, ҳайбатли Хисор,
Шоир мозорининг ёдгорлик тоши.

Чор тараф тоғу тош, чор тараф харсанг,
У ёнда Исфара, нарёғи Водил.
Ойдин соҳилларни соғиниб борсанг,
Танирмикан сени шамоллар, Одил?

Кофарниҳон эрур дарёнинг номи,
Талотумли, шоир умрига ўхшар.
Чўкар далаларнинг ҳасратли шоми,
Чигирткалар оҳин тинглайди Асқар.


25 январ, 2014 йил.
Кундуз соат 2:3.
Канада.Бремптон.





Кузги терак


Дайдиб юрган эдим, боғларда бадар,
Куз сочиб юборди чумчуқларини.
Улар учиб кетди шошиб, қайгадир,
Шамолларда қайраб тумшуқларини.

Куз хазон рақсига чорлайди кимни?
Гувиллаган маҳал ялонғоч терак.
Терак шохидаги қорайган инни,
Қушлар эслаб, гоҳо соғинса керак?


26 октябр, 2014 йил.
Кундуз соат 4:14.
Канада.Бремптон.





Кимсасиз йўлларда



Сувга чўкиб кетди булутлар,
Кўриб кузги гуллар ибосин.
Қирғоқларда тераклар, тутлар,
Сув оқизар боғлар либосин.

Гала гала қушлар нарида,
Шиддат билан учар қайгадир.
Балки дарё соҳилларида,
Шоли пишиб ётган жойгадир?

Кўприк узра соҳибжамол қиз,
Термулади сувга, ариққа.
Кезар маъюс, ўйчан қари куз,
Сочларини бўяб сариққа.



26 август, 2010 йил.
Кундуз соат 10 дан 58 дақиқа ўтди.
Торонто шаҳри, Канада.






Соҳилларни соғинган кўнгил



Тўрғай бўлсам тонги далада,
Чуғурлардим муаллақ сайраб.
Қарар эдинг қувнаб янада,
Кўзга кафтинг соябон айлаб.

Типратикон бўлсам, бутунлай,
Мен Ватандан кетмасдим бадар.
Ой ёритган ховлингда тинмай,
Чопар эдим то тонга қадар.

Муҳаббатнинг рубоби синди,
Шамол бўлиб йиғлади қувғин.
Биз учрашган далада энди,
Ғувиллайди қоп - қора юлғун.

Дов дарахтни кеч куз қаритган,
Боғларда бор ҳаё ва шарм.
Соҳилларни ғамгин ёритган,
Ой кўнглимиз сингари ярим.



19 июн, 2011 йил, якшанба.
Кундаз соат 10:57.
Торонто шаҳри, Канада.





Биринчи қор



Оппоқ қор қоплаган далалар рохин,
Анграйганча тилдан қолибди боғлар.
Қор юки эгибди дарахтлар шохин,
Қахрли қағиллар туманда зоғлар.

Бақирмай секинроқ қағилласа ҳам,
Эшитаман ахир, эмасман гаранг.
Қоркўчки қўзғолар йўталса одам,
Қор турар дарахтлар шохида аранг.

Дарахтлар кийинган, олифта, кибор,
Оппоқ қорпўстини терсми ё ўнги?
Бу оппоқ таҳайюр, бу мусаффо қор,
Кимгадир биринчи, кимгадир сўнги...

Қор босган далалар бесадо, бесас,
Ҳеч ким ҳалал бермас хаёллар сурсанг.
Йўловчи жилмайиб қўяр, ранжимас,
Қулочкашлаб туриб, қор билан урсанг.


9 январ, 2013 йил.
Тунги соат 8:17.
Кембридж шаҳри, Канада.





Қишлоқ оқшоми



Маюс қуриллайди бақалар,
Тулки юрар тимирскаланиб.
Чопар ёлғиз дарё ёқалаб,
Искабтопарларга таланиб.

Куйганёрдан чинқириб ўтар,
Темир йўлнинг пўлат самани.
Соҳилларда чарақлаб ётар,
Чироқларнинг олмос чамани.



26/10/2014.
Кундуз соат 10:9.
Бремптон шаҳри, Канада.




Омонат япроқлар



Дарахт қир учида омонат зоғлар,
Сукунатга тўлар осмон қозони.
Секинроқ юраман мен бундай чоғлар,
Тўкилмасин дея боғлар хазони.



15 октябр, 2014 йил.
Кеч соат 7:57.
Канада.Бремптон.





Товуш



Ёмғир ярақлатар йўлларни ювиб,
Мудрайди боғларнинг қарғаю зоғи.
Шамол қанотлари шалоббо ивиб,
Учолмай қайдадир ётибди чоғи.

Фонус шуъласидан нурафшон йўлак,
Сукунат одамдай ўйларга ботар.
Кўлмаклар лиммо лим кўз ёшга тўла,
Хиёбон руҳимдай хувиллаб ётар.

Ёмғирда ювилган хиёбонда жим,
Дов дарахт йўлакка термулган они,
Эшитдим жимликда, аниқ эшитдим,
Чирт этиб япроқнинг узилди жони.



28 октябр, 2014 йил.
Тунги соат 9:33.
Бремптон шаҳри, Канада.






Қор



Йўловчи изларин ёпиб борар қор,
Изғирин боғларда сибизға чалар.
Чироқлар олисдан боқар интизор,
Қорли тундрага ўхшайди дала.

Осмон ухлар эди дарахт учида,
Ёстиғини йиртиб, отдими, нетди?
Чирпираб тўзғиган парқу ичида,
Дов -дарахт, далалар кўринмай кетди.



28 октябр, 2014 йил.
Кундуз соат 2:12.
Бремптон шаҳри, Канада.






Осуда жимлик



Куз келибди билдирмай, аста,
Эл улуснинг тинчини бузмай.
Қушлар галасининг бир пасда,
Кетганини қолибмиз сезмай.

Миқ этмайди, хаёлга ботган,
Менга маълум унинг кимлиги.
Дарахтзорда беркиниб ётган,
Бу осуда кузнинг жимлиги.

Яхшиямки ҳеч ким йўқ экан,
Борганимда дарахт кесгани.
Шошилишда кетаверибман,
Пуфайкамни кийиб тескари.



26 октябр, 2014 йил.
Тунги соат 1:50.
Канада.Бремптон.





Ғафлат



Куз ҳушбўй бехилар хидига тўла,
Узуму анорлар илинган омбор.
Хазонлар рақсига термулиб, сўра:
-Ўйларга ботган бу жимликда ким бор?!

Боғда ивирсиган шаббода банги,
Куппа кундуз куни, қаранглар, нетди.
Кузнинг хазонлардан тўқилган янги,
Чўғдек гиламини ўғирлаб кетди!


27 октябр, 2014 йил.
Тунги соат 11: 5.
Бремптон шаҳри, Канада.





Этика



Дарахт шохларини силкитган эди,
Қахрабо барглари тўкилди ерга.
Фаррошнинг сўкиниб айтганин энди,
Айб бўлар дейман, киритсак шеърга?

Фаррош қўлларини кухлаб, исиниб,
Хазонларни тўплаб, гулханда ёқар.
Сўнг ўйчан тутатиб тамакисини,
Узоқ узоқларга хаёлчан боқар.

Қир! қир! -деявериб қирилиб кетар,
Турналарнинг узун найдай томоғи.
Куз бекор қушларнинг қайтишин кутар,
Кийган жандасида хазон ямоғи.



27 октябр, 2014 йил.
Кеч соат 7:44.
Бремптон шаҳри, Канада.




Кузги ўрмонларда осуда жимлик



Қандай яшнар эди дала туз,
Шовқин солиб ёққан жалада.
Энди кезар у жойларда куз,
Шолғом ковлар дехқон далада.

Қуш галаси дея ўйлабман,
Учиб ўтса ғариб хазонлар.
Мен уларга қараб тўймабман,
Чирпиратса телба тўзонлар.

Дарчаларга босганича юз,
Япроқларин тўкар қайинлар.
Яна қайтиб келинглар деб куз,
Турналарга қаттиқ тайинлар.



27 октябр, 2014 йил.
Кундуз соат 12:22.Бремптон шаҳри, Канада.





Қор қувончи



Гуппа гуппа ёғаверди қор,
Томлар оппоқ, оқарди ерлар.
Оқ варақдай кўчаю девор,
Қор худонинг раҳмати дерлар.

Қорбўронда туртиниб, тойиб,
Йўлда одам танимас дўстин.
Қорбободай боғлар букчайиб,
Кийиб олган қалин қорпўстин.

Ғувиллайди қорли далада,
Чўкиртаклар бўғзигача қор.
Дарчадаги чироқ панадан,
Қорли йўлга боқар интизор.

Ғижирлайди қордаги қадам,
Қор остида қолибди йўлак.
Қорга қараб тўймайди одам,
Ҳамма хурсанд, фаррошдан бўлак.


25 октябр, 2014 йил.
Тунги соат 11:54.
Канада.Бремптон.





Ўрмонларга туташди йўлим



Йўл четида рақсга тушар,
Нозиккина навниҳол қайин.
Япроқлари чирпираб учар,
Шамолларда чайқалган сайин.

Касод бўлди қушлар бозори,
Сармояси таланди, синди.
Гирватларга соврилди бори,
Чорбоғларда овози тинди.

Туманларда хаёлга толган,
Ўрмонларга туташди йўлим.
Бўронларда япроқсиз қолган,
Новдаларга ўхшайди қўлим.


25 октябр, 2014 йил.
Кундуз соат 3:54.
Канада.Бремптон.






Чўтал



Қўлларида "қирол", "дама", "туз",
Дов -дарахтлар ўйнайди қарта.
Қимор ўйнаб, тўймайди бу куз,
Ютқазса ҳам бир неча марта.

Сарғайтирди дарахтни ҳасрат,
Ишонмайди айтсанг бировга,
Олтинларин авайлаб, асраб,
Боғлар тикди довга, гаровга.

Шамол тинмай чийлайди қарта,
Шамоллаган қари кўкйўтал.
Фаррош келар кунда бир марта,
Олмоқ учун боғлардан чўтал.



25 октябр,2014 йил.
Кундуз соат 3:10.Канада.Бремптон шаҳри.





Кузнинг ғариб, ғамгин шамоли



Тўзғитганинг етмасми қасддан,
Қўй, қувлама япроқни, шамол.
Сен ҳам ҳадеб изғийвермасдан,
Бир зум тўхта, маданий дам ол.

Ёш эмассан, умринг ҳам ярим,
Қилган савоб ишларинг сана.
Чилпиб кузги дарахт баргларин,
Фаррошга иш оширма, бола.



22 октябр, 2014 йил.
Кундуз соат 3:17.
Канада.Бремптон.





Қорбўронда қолган йўловчи



Уловлар ҳам чарчади, тинди,
Оппоқ қорга беланди шаҳар.
Кўмиб ташлар борлиқни энди,
Қор тинмаса то тонга қадар.

Чўзилганча ўрнимга шу дам,
Қордек оппоқ ўйларга ботдим.
Ё уй ёруғ қор шуъласидан,
Ё чироқни ўчирмай ётдим.



24 октябр, 2014.Канада.

Робинзон



Маконим шу, кимсасиз орол,
Кемаларнинг йўлига боқдим.
Қўлда қалам дахшатли қурол,
Шеърим қалаб, гулханлар ёқдим.

Соҳилда сув йиғлар чамаси,
Уммонларни келади кечгим.
Шовқин солар тўти галаси,
Ҳайқираман, эшитмас ҳеч ким.

Юлдузли тун байроқми қаро?
Ой ҳам ундан кетмайди нари.
Ухлар ҳаво уммони аро,
Космосдаги орол - Ер шари.



19 июн, 2010 йил. Кундуз соат 2:44.
Торонто шаҳри, Канада.





Куз манзараси



Тубсиз хандакларнинг хаспўшлаб оғзин,
Бир чевар ўргимчак тўқийди кашта.
Сукунатни тинглаб, ақлдан оздинг,
Не бор у даврада, бўшлиқда, даштда?

Дўстдек кўринадир кўзинга ёғий,
Чўчқа охурида ухлама, уйғон.
Қағиллар кузакнинг қарғаю зоғи,
Боғингда бубуллар сайрамай қўйғон.

Қовжираб қақшайди дарёлар лаби,
Ёлғиз капалакнинг топилмас тенги.
Хилпирар валийлар байроғи каби,
Қўриқчининг узун садпора енги.



26 август, 2010 йил.
Тунги соат 10:13.
Торонто шаҳри, Канада.





Телбалар шаҳарчасини соғиниб
(Шарифжонга)



Жуссалари мачта, кийими елкан,
Севгидан телбариб қолган авомат.
Қаттиқ нонни сувга ивитиб еркан,
Борхеснинг китобин айлар қироат.

Озғин қўлларида портфел шишар,
Намликни ўтказар поябзал чарми.
Зарб билан ёпсалар, узилиб тушар,
Эшикка қисилган шарфнинг ярми.

Ёмғирда ювилган ойна йўлакка,
Ёрлиқдай ёпишиб қолар эди барг.
Қор ёғса телбалар кетиб пинакка,
Қутб айиғидай ухлар эди парк.

"Китоб" номли оғир дардга чалинган,
Телбалар ҳар тамон тирқираб учди.
Нон ўрнига китоб сотиб олинган,
Телбалик йилларим ёдимга тушди.



21 октўбр, 2014 инжи йил.
Кундуз соат 1:3.
Канада.Бремптон шаҳри.





Дадамни эслаб



Ўлтирардик порлоқ ойга термулиб,
Дарё тамонларда юлдуз чамани.
Узоқдан ўтарди поезд чинқириб,
Олис темир йўлнинг учқур самани.

Сувқоғоз парникмас, ўтов денг қадим,
Тунлар ичкарида порларди чироқ.
Мен печка ёқувчи гўлахи эдим,
Кўмир бор, газ деган йўқ эди бироқ.

Узоқда хориган трактор "Алтай",
Кезар экан туртиниб зулмат қаърида,
Туманда адашиб қолган одамдай,
Инграрди ноябрь зулматларида.

Ибодат қиларди дадам уйда жим,
Балки фарз номози, балки витири.
Мен эса парникда китоб ўқирдим,
Сувқоғоз том узра қорлар шитири.



15 октябр, 2014 йил.
Тунги соат 9:58.
Канада.Бремптон шаҳри.





Кузатиш



Жилмайганча кўз ёшларингни,
Яширасан, алдаб нетасан?
Мен перронда қоламан ёлғиз,
Сен поездда йиғлаб кетасан.

Жиққа ёшга тўлган кўз билан,
Йўл оласан узоқ элларга.
Югираман поезд ортидан,
Сўзлар учар совуқ елларга.

Чирпирайди пойимда хазон,
Куз борлиқни туманга белар.
Хувиллаган перронда туриб,
Поезд каби чинқиргим келар.



1992 йил, декабр, Тошкент, Талабалар шаҳарчаси.





Садоқатли чирилдоқ



Оқшом. Дала ховли, ўйга чўмасан,
Хонанг деразасин боғларга очиб.
Менчи киприк қоқмай туравераман.
Эринг келганда ҳам кетмайман қочиб.

Эсингдами, сени фироқ ўтида,
Куйдириб бир замон кетгандим ўлиб.
Мана, тағин қайтиб келдим ёнингга.
Қайтадан тирилиб, чирилдоқ бўлиб.

Ховлингда бунча кўп бўлмаса гуллар?
Ё бугун байрамми, гуллар сайлими?
Севгилим, шу гуллар очилиб ётган,
Ховлингда чириллаб юрсам майлими?



1999 йил , август ,
Тошкент , тунгги соат 12 ярим .
Дўрмон . Ёзувчилар ижод боғи .
1 - корпус , 3 - қават , 52 - хона .





Қадрдон қирғоқлар


Оқар эди дарё ёйилиб,
Сенсиз гўё яшардим хумда.
Оёғингни ўпарди сувлар,
Эрир эди изларинг қумда.

Учрашганда телбалар каби,
Сўзлашолмай қолардик тилдан.
Йўлларингда мухтож нигохим,
Узоқ эди секундлар йилдан.

Лаъл, жавохир юлдузлар ила,
Тун осмони кетганда бойиб.
Ухлар эдинг баланд сўрида,
Сочларингни дарёдай ёйиб.

Ўтар эдинг, гўё бепарво,
Пинхон тутиб кўздаги ёшинг.
Қирғоқларим қўпорган дарё -
Ёт ёстиққа ёйилган сочинг.

Балки ҳамон бизсиз сохилнинг,
Тўлқинлари бир бирин қувар.
Қорадарё ой лаганида,
Юлдузларни олтиндек ювар.


8/07/2006. Кундуз соат 2:41.
Бишкек шахри , Советская кўчаси ,128 -уй ,
39 - квартира .





Сирли мактублар



Дарахт менга йўл бўшатади,
Ўтганимда шу йўлдан доим.
Ва дарахтнинг сарғариб кетган,
Хатларига кўмилар пойим.

Дарахт ёзган мактубларини,
Кимдир олиб ўқишин пойлар.
Хатларини олис олисга,
Олиб кетар пўчтачи сойлар.

Севиб қолган кимнидир дарахт,
Севган ёри ёзмайди жавоб,
Хатларини яшириб, ўқиб,
Йиғлаб - йиғлаб этмайди тавоф.

Дарахт ҳар йил ёзаверади,
Сиёх, дастгох, қалам, довотсиз,
Хатларини хеч ким ўқимас,
Унинг севгилиси саводсиз.


1991 йил , куз , Тошкент шаҳри.






Зор -интизор



Қурғоқчилик кунлари келди,
Сахро каби қақраган кўзга.
Бу дунёда, севгилим энди,
Гўзал сўз йўқ исмингдан ўзга.

Кенгликларга чиқиб кетаман
Соғинчларинг қийнаса ёмон,
Сўзанаклар тентираб учган,
Жим, кимсасиз далалар тамон.

Қуриллайди бақалар маюс,
Соҳилда тун этагин тешиб.
Юксалади кўкларга руҳим,
Ой нуридан арқонлар эшиб.


1999 йил , август . Маслахат қишлоғи.






Ёзув




Сен мағрур ўтасан мисоли рўё,
Ташлаб аста илохий одим.
Изларингда мен эмас , гўё,
Қолар руҳсиз юз йилги ёдим.

Юксалгандай бўласан кўкка,
Далаларни ёритган ойдек.
Мен бир четда қолиб кетаман,
Ой ёруғи тушмаган жойдек.

Термуламан сенг кетган йўлга,
Туманларга сингийди жисминг.
Деразанинг ойнасин кухлаб,
Ховурларга ёзаман исминг.


1991 йил , декабр . Тошкент .Талабалар шаҳарчаси, 14 -ётоқхона.







Қарғага



Қарға, сени тезакхўр десак,
Ҳафа бўлма, олмагин малол.
Чунки тезак баъзи одамнинг,
Луқмасидан минг бора ҳалол.

Қор қоплаган чорбоғларга боқ,
Кумуш қордан дарахтлар бўрки.
Қарр! Қарр! - десанг туманда шу чоғ,
Гўзал қишнинг ортади кўрки.

Сени ёмон деган кимсанинг,
Комиллиги эмасдир яхлит.
Энг яхши қуш ўзингсан, чунки,
Булбулларга қилмайсан тақлид.



2008 йил, 30 июл, душанба. Тунги соат 2:04.
Торонто шаҳри. Канада.






Ҳотира



Унутмайман энди ҳеч қачон,
ўша қайғули тонгни,
ўчган чироқларни,
оқаришиб келаётган
олачалпоқ осмонни,
йироқларни.
Фил суяги каби
оппоқ қўллару
шундай жуссани.
Муюлишга етганимда
кўзим гирдобига
чўккан ғуссани.
Энди у жойларга бормайман,
борсам,
шамоллар йиғлайди
қамиш тилида.



1993 йил.Андижон.






Қизиқ дунё



Қоронғудан чиқиб қоронғуликка,
Кетгувчи умрлар айлана чизиқ.
Бошинг шарга ўхшар бунинг устига,
Шар устида яшаш ундан ҳам қизиқ.

Қизиқ туюларкан ер - бепул учоқ,
Доим хизматингга турса шайланиб.
Сен бориб юрмасанг, очганча қучоқ,
Фасллар ёнинга келса айланиб.

Қизиқда, бир умр коинот билан,
Қўшилиб айлансанг, айлансанг ерга.
Ундан ҳам қизиғи, бу воқеани.
Кимдир айлантириб юборса шеърга.



2000 йил 28 июл , ярим тун .
Маслахат қишлоғи .






Айрилиқ


Ёқмасам, ка - а -а - атта кўча - дединг,
кўчага чиқдим.
Кўча жим - жит эди, кимсасиз, ойдин.
Мен авваллари билмас эканман,
кўчанинг бунчалар
катта бўлишин.


2002 йил , 2 октябр . Ярим тун .
Андижон шаҳри 4 - кичик даха.





Мабодо



Бўлсам эди ёлғиз сассиқпопишак
пупупуб - пупупуб - пупупуб
пишш шш! - дея
олис увотларда сайрардим узоқ.
Дехқонлар ишлашдан тўхтаб, жилмайиб
бир зум қулоқ тутарди менга.

Ё бўлмаса омадим чопиб,
чигирткага айланиб қолсам,
ой порлаган оқшомлар
ёзги Қирғизхожи далаларида
тунни зириллатиб чириллар эдим.

Ёки дейлик бирдан фалокат босиб,
одам бўлиб қолсам, кутилмаганда
катта - кон одам,
болалигим кечган
қорақолпоқлар хуторидаги
"чўчқахона" харобасидан
қарардим бепоён мангу осмонга
ўзимнинг нақадар муваққат, ожиз
зарра эканимни англамоқ учун.




15 октябр ,2006 йил ,якшанба .
Кундуз соат 13 :58.
Бишкек шаҳри , Ленинград кўчаси 35 уй.



Изох: "Чўчқахона" Маслахат қишлоғи жойлашган Қорадарё соҳилидаги кўхна чўчқахона харобалари.






Шукрона




Оллохим, анави ён қўшним борку,
ўшандан дегин,
белкурак олувдим ер ағдаргани.
Ўша қўшним бир соат ўтгандан кейин,
берган белкурагин сўраб чиқибди.
Сен бўлсанг,
туғилганимдан бери ишлатиб юрган
белкуракдан афзал қўлларимни
мана, ўттиз йилдирки,
қайтариб бер дея қистаб келмайсан.
Яқинда Комхоздан, Б.Т.И дан,
Горгаздан, Электросетдан,
Солиқ идорасидан
хўмрайган бадқовоқ одамлар келди,
семиз - семиз попка кўтариб.
Тўлов миқдорини эшитгач,
ҳушдан кетай дедим, кўкариб.
Оллохим,
яхшиямки фаришталаринг,
семиз - семиз попка қўлтиқлаб,
қуёш, ёмғир , шамол хақини
суриштириб келмас уйимга.
Яхшиямки нафас йўлимга
ҳаво хисоблагич ўрнатмагансан.


1992 йил, Маслахат қишлоғи.






Бахт нолиб юрмасин бахтсизлигидан


Жимирлайди ёмби, хазина каби,
чеку чегарасиз "О"симон осмон,
йўқлик рамзи ноль рақамидай.
Осимон уммон. Унда милтиллайди
юлдузларнинг сонсиз увилдириғи.
Увилдириқлар аро оҳиста сузар,
ботаргохда қатл этилган ойнинг
олтин боши, мисли кумуш лагандаги
қаҳрамоннинг боши сингари.
Ҳадемай осуда, оппоқ тонг отар,
лек сиздан илтимос,
бахт қушининг тухумларидан,
қуймоқ қилманг зинхор ба зинхор.
Уларни бостиринг паррандаларга.
Очиб чиқса, қирғийлардан қўринг
бахт қушининг жўжаларини.
Бахтнинг полапони кўпайиб кетсин,
тарқатинглар, ҳаммага етсин,
ҳамма бахтли бўлсин Ватанда.
Бахт нолиб юрмасин бахтсизлигидан,
хафа бўлиб юрмасин шодлик.
Овқат оч қолмасин, кийим ялонғоч
сувлар чанқамасин, томоғи қақраб.
Олов совқатмасин қалтираб, қақшаб ...


1993 йил, Маслахат қишлоғи.




Ветеран
(Иккинчи Жаҳон Уруши иштирокчиларига бағишланади)


Унинг дил кўзгусин парчалаган ўқ,
Чил - чил синиб кетган, бўлмайди бутлаб.
Дўстим, у инсонга қўл чўзиб, ҳеч йўқ,
Буюк байрам билан қўйсангчи қутлаб.

Мискарнай бўғзида бизга таниш "Валс",
Енгил садолари ўйнар ҳавода.
Қаҳрамоннинг сийрак сочларин бесас,
Тўзғитиб ўйнайди тонги шаббода.

Шу кунларда қолган у ёлғиз, йўлсиз,
Йўқдир унинг бунда тенгдоши, тенги.
Узоқларга маъюс термулар, қўлсиз,
Шамолда байроқдай хилпирар енги.


15 август, 2010 йил.
Тонг. Торонто шаҳри, Канада.





Куз илҳомлари


Воҳ, кузги дарахт шаклида ҳайронани кўрдим,
Ёлғиз ва ғариб, бир дили вайронани кўрдим.

Жим жит кўчада ўйнади раққоса шамоллар,
Чарх урди ҳазон гирвати, парвонани кўрдим.

Дарчам ёнидан ўтди учиб ёввойи ғозлар,
Парвозию фарёдида девонани кўрдим.

Қушлар уясин тутди дарахт шохида, ё Раб,
Инларга боқиб, ғам тўла паймонани кўрдим.

Заъфар капалаклар каби учганда хазонлар,
Баргларга кўмилган кўча, остонани кўрдим.

Йўлларга хазонлар тўшади кузги Торонто,
Боққанча чинор баргига Фарғонани кўрдим.

Ишқ бодасидан масту аласт шому саҳар дил,
Узлат уйида хилвати майхонани кўрдим.

Дўст топмади Вулқон бу жаҳон мулкида излаб,
Ҳар ерда ғаним, вахшати бегонани кўрдим.


26 октябр, 2010 йил.
Тонги соат 7:35.
Торонто шаҳри, Канада.






ВАТАН
(Ўзбекистон халқ ҳофизи Шерали Жўраевга бағишланади)




Сен агар буғдой бошоқ бўлсанг сомонингман, Ватан,
Тоабад бошинг омон бўлсин, товонингман, Ватан.

Барча яхши, барча оқил, барча доно, файласуф,
Қимтиниб бир чеккада юрган ёмонингман, Ватан.

Чор тараф зулмат, туман, увлайди минг -минглаб шоқол,
То саҳар гулхан ёқиб чиққан чўпонингман, Ватан.

Барча жим, тилсиз писиб, мум тишлаганда, хайқириб,
Ҳақ сўзин дор остида айтган забонингман, Ватан.

Бўлмасин оввора ёв ойболта қайраб қатлима,
Қатл этиб ўлдирса хам ўлмас омонингман, Ватан.

Юртда Вулқон чўққидек бошим булутлардан баланд,
Ёв учун мангу ўтиб бўлмас довонингман, Ватан!


2004 йил, Маслахат қишлоғи.



---------------------------------------------------------


Япон шеъриятидан Холдор Вулқон таржималари.

Хайку ва танкалар.




Хайку ва танка хақида

Хайку ва танкаларда кўп қиррали нимкоса маъно, киноя, фисқу фасод, фалсафий мазмун мушохадалар йўқ.
Бу ихчам поэтик жанр гўзал табиат манзараларини, ёхуд нарсалар холатини, ёки одамнинг муайян руҳий кайфиятини акс этдириш орқали ўқувчига хайрат бағишлаш, осуда тонглар каби тоза туйғулар бахш этиш санъатидир.
Хайку ва танкаларда акс этдирилган манзараларни кўз олдингизга келтира олсангиз, тоғдаги қишлоқда ой чиқишини сарғайиб кузатаётган дехқонлар ҳолатини,бутазорлар ортидан оҳиста кўтарилаётган тўлин ойни кўраётгандай, чигирткалар чириллашини эшитаётгандай, бўласиз.
Таҳайюл ва таҳайюр шуълаларига йўғриласиз.
Қуйида бундан олти аср аввал ёзилган япон хайкуларини ва танкаларини ўз таржимам орқали ҳукмингизга ҳавола қиламан.

Холдор Вулқон. 1983 - 2013 йиллар. Маслахат қишлоғи, Андижон, Тошкент, Бишкек, Монреаль, Квебек, Торонто, Бремптон, Кембридж, Итобико.






Хайкулар.

--------------------
Матсуо Басё
-------------------

***
Қорли тонг.
Яна қуритилган балиқни
ейман шекилли ёлғиз бир ўзим.


***
Денгиз сувида сузиб юрар
майда ялтироқ балиқчалар.
Тутаман десанг, йўқ бўлиб қолишар.

***
Шу қоядан туриб,
кўм - кўк денгизга
қалпоғимни улоқтираман!

***
Қишки дала.
Узоқларда юрар дехқонлар
қолган - қутган чўпларни йиғиб.

***
Сочим ўсибди.
Озиб кетдим, рангим олинган
буғу ойидаги ёмғир тўхтамас.

***
Банан япроқлари сўлғин.
Ойнинг порлаб чиқишини
сарғайиб кузатар дехқонлар

***
Йўллар тойғоқ музлама.
Аттанг, тойиб йиқилди
ширакайф дўстим.

***
Ўлган ўғлин эслаб йиғлади ота.
Сўнаётган гулхан чўғлари
ўчиб қолди унинг кўзёшларидан.


***
Эгнимдаги қоғоз кўйлагимни
ивитиб йиртибди
баҳор ёмғири.

***
Музлаган олабуға балиқлари
иржайтириб ётар тишларин
совуқ дўкон пештахтасида.

***
Қайдасан сен, менинг таянчим?
Хасса қилиб олган чўпагимни
синдирди кузги шамол.

***
Уфқларга ботмоқда қуёш.
Кузги дарё сувларида
ялтиллайди майда балиқлар.

***
Чопоним юпқа.
Кун бўйи ўтириб ундаги битларни
териб ўлдирдим.

***
Жуда қалин қор ёғибди.
Энди Хакбинз тоғидан
қандай ошиб ўтар одамлар?

***
Ёсинодаги гуллаган гилосларни
кўрсатайми сенга,
менинг қалпоғим?

***
Охир қувиб етдим ниҳоят,
Ўтган баҳорни
Олис "Вака" бандаргохида.

***
Вой баёв!.. Вой баёв!..
Яна нима дейиш мумкин сиз хақингизда
Ёсинодаги гуллаган гилослар!

***
Устунларига ҳас - хашак илинган
кўприк хайрлашаётир
тўлин ой билан.


***
Қайдан келди бу ялқовлик?
Бугун аранг уйғотишди мени,
шовуллайди баҳор ёмғири.

***
Қувончла боқамиз ёнарқуртларга,
қайиқчидан умид йўқ, у маст.
Тўлқинлар қайиқни суриб бормоқда.


***
Ойдин қиш кечаси
қор босган йўллар.
Итга отай десам топилмайди тош.



---------------------------
Кобаяси Исса
----------------------------

***
Кечиб ўтдим саёз ва тошли,
феърузаранг дарё сувларин,
шиппагимни қўлимга олиб.

***
Ойдин кеча.
Тиниқ шолипоя сувида
оқиб юрар гилос гуллари.



----------------------------
Ковахигаси Хекигадо
---------------------------

Сузаётир қора кемадай,
секин аста булутлар аро
тоғнинг чўққиси.

***
Шиллиққуртнинг сира
чиғаноғидан чиққиси келмас
кузги шамоллар.



------------------------
Масаока Сики
---------------------------

Гуллаган Ямабука сояси.
Сув солинган қовоқда
билтанглайди кумушранг балиқ.

***
Кимсасизлик.
Дарахт остидаги шалоқ ўриндиқда
қарағайнинг игна барглари.



------------------------
Найто Мейсетсу
-------------------------



***
Қайтариб келади ўз овозимни
яна ўзимга
кузги бўронлар.

***
Юрмаётган отининг
жиловидан тортар зўр бериб
аравакаш совуқ кечада.

***
Эшитилар ойна ортидан
дехқон кетмонининг чиқирлашлари.
Шудгорда тош кўп.

***
Зилол сувли дарёда,
лапанглаб оқмоқда
сувга қулатилган ходалар.

***
Тутунларда кўринмай кетар
саргашта рохиб.
Олисларда янграр қўнғироқ.


***
Чуғурчуқлар галаси
учиб ўтди тепамдан.
Эшитдим қанотлар шувиллашини.

***
Менга совға беришди.
Олтин балиқчани олиб кетяпман
сувли қовоқда.

***
Қиш ёмғири.
Ҳамма нарса жим.
Қирғоқдаги қайиқ ҳам ҳатто.


***
Гўё итоаткор капалакни олдига солиб,
хайдаб келаётганга ўхшар
сўқмоқдаги йўловчи.


------------------------
Танеда Сантока
---------------------------

Шундай кетмоқдаман
сўзанакни қалпоғимга
қўндирганимча.


***
Ёлғиз ўтирибман
ромга елимлаб
янги қоғозни.

***
Қандай ва қаёқдан қарамайин,
ҳамон ёғаяпти тўхтамай
ёғаяпти қор.


***
Чирилдоқлар чириллар.
Беркинишнинг иложи йўқ
бу товушлардан.

***
Ҳамон учаяпти
кузги дарахтларнинг
япроқлари совуқ шамолда.

***
Дам олиб ётган чоғим
қип қизил сўзанак
оёғимга қўнди ўтлоқда.

***
Яхшилаб чайнаш керак,
хафсала билан.
Гуруч бу гуручда...


***
Бўкиб сакэ ичиб, маст бўлиб,
чирилдоқлар билан бирга
ухлаб қолибман.

***
Ёзги сел шовқини
йиллар ўтиши билан мен каби
қарибди у ҳам.

***
Аёзли қиш кечаси
совуқ изғирин.
Мен қаерда тунайман энди?..

***
Қаёққадир шошар
совуқ булутлар
чексиз осмонда...

***
Далада изғирин.
тошларни тераман
кузги шамолда...

***
Қандай ивиб кетдима
боягина ҳув анави,
булутлардан ёққан ёмғирда!..

***
Узиликсиз кавшанаман.
Менинг овқатим -
гуруч кепаги.

***
Ҳой, ноинсоф чигиртка!
халтадаги гуруч ўзи оз!
эртагача етсин...

***

Емоққа овқат йўқ.
кузатаман қуёшни ғамгин
баланд, олис тоғлар ортига...

***
Ёлғиз, беғам, оппоқ капалак
Учиб айланмоқда пилдираб.
Ҳамма ёқда тош.

***
Кулбам айвонида ёлғиз ўлтириб,
роҳатдан кўзларим юмиб, кавшаниб,
Уембоси қиёмин ейман . . .

***
Ёлғиз ва сокин
жим - жит ўнгирларнинг
шаффоф тонглари . . .

***
Июль жаласи
ўприлиб кетдими дейманда,
само тўғони . . .

***
Хотиралар учиб келар
қайдандир бирдан
оппоқ ювош капалак билан . . .

***
Атроф тоғ, қарағай ўрмони.
Тошни ёстиқ қилиб ётибман.
Шоша пиша сузар кузги булутлар. . .


***
Тунги ибодатхонада
тонгача мушук
ўйнайди парвона капалак билан.

***
Йўлда касал бўлиб қолдим.
Мана энди тунги зулматда,
тинглаяпман сел шовқинини . . .

***
Қоронғи тушди.
Энди ойдин тоғлардан
ахтараман тунамоққа жой.

***
Нахот шу кул қолган бўлса
ёқиб юборилган кундалигимдан ?. . .


***
Тонг палласи йирик томчилар
ноғора қилиб чалар
пастаккина кулбам томини.

***
Мени бурга чақиб, ухлатмаяпти,
юлдуз тўла бепоён осмон . . .

***
Денгизларга тикилганимча
соҳилдаги ўтлоқда
бўшанаман , хожат қиламан.

***
Кузги шамолларда
От суғораман . . .

***
Чўчқа менга тикилди.
Қизиқишдан очилган оғзига
Кирмоқда кузги шамол .


***
Кун бўйи ёмғир ёғди .
Мен ўйладим хасратга чўмиб ,
олисларда қолган Ватанимни.


***
Бунча ҳам мазали
бўлмаса гуруч .
Кавшанаман бир ўзим ўйчан.

***
Офтоб қиздирмоқда
устарада таглаб қирилган
тақир бошимни...


-----------------------------
Исикава Токубоку
---------------------------

***
Тургеневнинг романини
поездда ўқиб кетаётиб
"Исикари" дан ўтиб кетибман.

-------------------------
Мидзухара Сюоси
-------------------------

***
Қишлоқ узра ғамгин порлаган ойни,
томоша қилмас ҳеч ким.
Барча шоли ўримида . . .

***
Олмалар гуллаган .
боягина ёққан баҳор селида,
оппоқ гул қоплади сохил сувларин.

***
Ой порлар .
Қайинлар сояси сезилмас ,
туманларга чўмган қайинзор.

***
Баҳорни кузатаяпман
ёмғирларда шалоббо ивиб
булутлар билан юзма - юз , тоғда.


***
Ёмғирли кун .
Оқин бўйлаб оқар хризантемалар
кўринмайди биронта қайиқ.

***
Чой гуллайди баланд қояда ,
шом зулмати қоплаган тоғлар.
Олислардан кўтарилар ой.

***
Қалдирғочлар чийиллаб учар ,
гир айланиб, тоғдаги кулбамнинг,
томи устидан.

***
Хаги гуллаётган.
Асама тоғига чиқаман
булутларни қайриб . . .

***
Жарлар аро , тўлқинлар узра ,
чағалайлар ини ёнида
олхўри гуллар . . .

***
Беркинади ўт - ўлан ичра
тунаш учун ўтлоқ каккуси ,
яқинлашар тун . . .


--------------------------
Акутагава Рюноске
--------------------------

***
Мана тонг отди.
Қўшиғини тўхтатиб бирдан ,
чирилдоқ жимиб қолди.

***
Тоғ этакларида
юмилиб қолибди совуқ аёздан ,
чой ғунчалари.

***
Қишки ёмғирлар,
канал қирғоғидаги чойхонада
ёлғиз бир мехмон . . .

***
Боғ йўлакчасидаги
кўлмакда акс этар
Азалия гуллари . . .




----------------------------
Натсуме Сосеки
---------------------------



***
Мен касал ётган хонанинг
бамбук пардасига оҳиста қўнди
кузги капалак.

***
Кузги дарё, баланд соҳиллар.
Дарё узра акс - садо янграр.
чайла қуришяпти узоқда.



------------------
Иида Дакотсу
--------------------

***
Печка эшикчасин очиб, қарайман.
Кўмир охиста, истамайгина,
"қрақ, қрақ" этиб ёнмоқда экан. . .

***
Шамолда чайқалиб жаранглар
эшикка осилган митти қўнғироқ.
Анор гуллабди . . .

***
Пашшахонага кириб ётибман
сўнаётир кузги саҳарда.
Ўчоқдаги кечаги чўғлар . . .

***
Қор кўмиб ташлади
барча йўлларни.
Исинаман ўчоқ олдида ёлғиз . . .


---------------------
Найто Мейсетсу
-------------------

***
Шаффоф сувда
қилт этмайди мудроқ балиқлар.
Кузги шамол . . .



------------------
Такахама Кёси
--------------------


***
Гувиллаган совуқ шамолни,
кўксим билан қарши олиб .
бир зумга унутдим қариганимни . . .

***
Хадемай жимиб қолар
ўтинчининг болтаси тоғда.
Кузги ёмғирлар . . .

***
Лойқалатиб ариқ сувини,
дехқон шолғом ювар
ҳафсала билан . . .

***
Биринчи қиш ёмғири,
менинг юрагимда умрбод
қолар энди у . . .

***
Бошим узра учиб ўтди қуш,
тумшуғида нимадир чўқиб .
Мева шекилли . . .

***
Мана , яна битта чинор новдаси,
япроқларин тўкиб, яланғочланди . . .
Сув қуйгандай жим жит чор тараф.

***

Баланд тоғ ёнбағирларидан туриб,
ўтинчилар ўйчан термулиб қарар,
водийдаги қолган қутган қорларга . ..




--------------------
Ковахигаси Хекигадо
---------------------

***
Оёғим остида ўралашиб ,
ўсиб ётган майсалар аро
чийиллайди митти жўжалар.

***
Мен тун бўйи хайку ёзаман,
камсуқумгина хотиним эса,
кийимини ямаб - ясқайди . . .

***
Ўтлоққа чиқаман ,
қизғалдоқлар тўзғир шамолда.
Суқсирлар учиб ўтар саросар. . .

***
Картошка қайнатаман.
Гўё коинотнинг бўшлиқларида
йиғлар болакай . . .

***
Қорайган ўчоқ мўриси узра
айланади инга жой излаб
қалдирғочлар бахорда . . .

***
Қишлоқда байрам,
қирмизи фонуслар ёнар.
Бўкиради буғу зулматда . . .

***
Сув чархпалагин айлантиришдан,
Чарчаб ҳолдан тойди одамлар
Шоли экиш мавсумида . . .

***
Буғда пиширилган шолғомни
Сузмага қўшиб еб
Ўлтирдим ғамгин . . .

***
Совуқ суягимдан ўтиб кетди
Чошгох пайти сохилда
Қарағайлар аро дайдийман ҳамон.


-------------------------
Исикава Такубоку
----------------------------

Касалхона деразасига
яқин олиб келишди мени.
Одамларни кўриб қувондим.

***
Охири улоқтирдим
куя еган телпагимни мен.
олти йил кийдим уни.



-----------------------
Токи Дземмаро
-----------------------

Узоқларни кўрсатдим бармоғим билан,
у ёқларда, у ўлкаларда
оқиб ётар Волга дарёси.

***
Узиликсиз, худди телбадек,
ўйлайвердим аччиқ тамаки чекиб
олис Сибир қорлари хақда.

***

Қайта - қайта ўқийман кўзларимда ёш,
юракка яқин Тургеневнинг бу китоби.
Муқоваси сарғайиб кетган...

***
Ох, неча бор ўчди папирос чўғи,
ҳасратли ўйлар -
аччиқ Рус тамакиси, қиш...




-------------------------
Насиваки Дзюндзабуро
-------------------------



Кузги дарё қирғоғи.
Узун - узун ўт - ўлан ичра
балиқ тутаётган одам ўлтирар.


---------------------------
Масаока Сики
---------------------------


***

Чирилдоқлар чириллар,
аммо минг афсус
қулоқлари кардир отамнинг...

***

Қишлоқдан шаҳарга келиб,
гуллаган гилосни томоша қилаётган
дехқон ҳамёнини кесиб кетишди...

***

Рангпар ой.
Менинг бирдан
тарвуз ўғирлагим келди негадир.


***

Ўғрини тутиб,
симёғочга боғлаб қўйдилар.
тунги аёз...

***

Оқшом,
ҳовуздаги ўрдаклар устига
қор ёғаётир.


***

Шом пайти қийналиб юриб,
фонусни осдим
гуллаётган гилос шохига...

***

Туманларнинг қаъридан чиқдим.
Эҳҳе, қанчалар буюк денгиз
рўпарамда ястаниб ётар!

***

Ёзги дарё.
Кўприк бору лекин,
отлар ўтар саёз кечувдан...


***

Жуда кўпчилик
ётиб олган кема сахнига.
Порлар ёзги ой...

***

Ортимга ўгрилган пайтим,
ҳозиргина ёнимдан ўтган йўловчи
туманларда кўринмай кетди...

***

Қайиқдан, кўприклардан
кир ёядиган жойдан,
ҳамма ёқдан қарарлар ойга...


***

Баҳор оқшоми,
кимдир ўтди ёнимдан
сибизға чалиб...


***

Қандай қайғули кўриниш!
Ўргимчак тўрига
капалаклар илиниб ётар...




-----------------------------
Танкалар
Сайгё шеъриятидан
-------------------------------



***
Дувиллаб тўкилди
узун - узун ўт - ўланлардан .
биллур шудринглар.
Кузги шамол гувиллар
Мягино далаларида.


***
Нихоят кузги осмонда,
қош қорайган он,
аранг - аранг ялтираб,
кўринди ниҳоят узоқ кутдирган,
соғинтирган ой.

***
Энди қандоқ қиламан мен,
кўйлагимнинг намчил енгида
ялт этди шуъла.
Ботиб кетди булут ортига
кузги маюс ой.

***
Куз оқшоми, ойдинда
ёприлди булутлар
ой юзин тўсмоқ учун.
Йўқ , кўзларимни алдабди
ғозлар галасининг кўланкалари.


***
Осмонда ой йўқ.
Чиқармикин у ?
Мен айвонда ўлтирганимча
узоқ кутдим, жуда ҳам узоқ
ой чиқишин тоғли қишлоқда.


***
Кундузгидай ёп - ёруғ кеча
кўланкам ҳам кўринмас.
Ой ярақлаб порлар
борар манзилимни англадим
қўнғироқлар товушидан.

***
Шудрингларин тўкмай
узиб олдим мен
гуллаган Хаги бутоғини,
чигирткалар қўшиғин тинглаб
ой ёруғида.


***
Қора сиёх билан ёзилган
хатларга ўхшаб
ғозлар қанот қоқиб
ғоғолаб учар
тунги осмонда.

***
Ўт - ўланларни қайриб
юрдим қайғуга ботиб
ва шудринглардан оғирлашди
кўйлагим енги.
Чигирткалар менга қўшилиб йиғлар.

***
Баҳор туманлари,
қаёққа , қайси тарафга
учиб кетди экан қирғовуллар ?
Улар тухум қўйган ўтлоққа
болалар ўт қўйибди...

***
Туман қоплаган дала,
ўраман ўт - ўланни.
Туманлар қайғули
болалигим беркиниб олган
ҳув олисда , туманлардан ҳам нарида .

***
Туманли тепаликлар тамонга
беркинган қирғовуллар.
Узоқ - узоқлардан
қанотлар шарпаси
сезилар менга...

***
Тинчим йўқолган менинг,
тинимсиз ўйлайман, қайси ўнгирда
қайси тоғ ёнбағирида
қайси олча
гуллар экан биринчи бўлиб?..


----------------------------
Вакаяма Бокусий ёзган танкалар
----------------------------


Вулқон пойида ўсган
қарағай ўрмонида
ой кумуш шуълалар таратган кеча
тун бўйи тинмай
сайради какку.

***
Эски кварталда
уфқдаги шом булутларига
қараб тўймайман .
Кечки соат вақтин хабарлаб,
жом чалади ибодатхона.

***
Саждагохдан тушаман ,
зинама - зина юриб, охиста
ва қуюқлашаётган зулматда
бутун вужудим билан
ҳис қиламан бу куз , бу тунни . . .

***
Шом ҳасрати чўккан кулбада
қирмиз кўмирларга сочсанг
озгина сакэ,
ҳушбўй кўкатларнинг хидига
тўлиб кетар ўшанда хонанг .


***
Узоқ узоқларда қорли чўққилар,
ҳайбатли қоялар пойида эса
Шовуллайди долғали денгиз.
Қирғоқ бўйлаб сайр қиламан
баҳор қувончига тўлиб вужудим.

***
Ярим кеча ойдинда ёлғиз
кулбамга қайтаман.
Сўнг зинапояда тўхтайман,
енгимдаги арча игнабаргларин
қоқиб туширмоқ учун.

***
Булутлар тарқади.
Мен Асама чўққисидаги
сўқмоқ узра юрибман дайдиб.
Вулқон мўриси устида
булут парчасига ўхшаган тутун.

***
Термуламан кўм кўк денгизга,
эшитаман сувлар шовқинин.
тўлқинлар қояга ўзини урар,
гоҳо кўкка сапчиб , гохида пастлаб
Юрагимни тўлдирар ғамга.

***
Дуд бурқсиган лойпахса ўчоқ,
тутун хиди келар
куружкадаги қайноқ сувдан.
Тоғдаги қишки кулбада совир
ғарибгина кечки овқатим.

***
Дарахт шохлари аро
порлайди қишки қуёш.
Юзларимни оҳиста силар
унинг хорғин нурлари.
Ёритади , лекин иситмас !

***
Мен узоққа кетдим .
ва денгиз сохилида
тунамоқчи бўлдим.
Энди ётган эдим, ярим кечаси.
қуйди дахшатли жала.


-----------------------
Ёсии Исаму
----------------------



***
Ҳавода сузади тамаки хиди,
ойдин кеча кимсасиз йўллар.
Жуббамга бурканиб, юрибман дайдиб
қинғир - қийшиқ жинкўчаларда.
Гион хавосидан симириб ёлғиз . . .


***
Пойтахтда аёз.
Музлаб қолмадимикан Учиб кетаётиб
қўнғироқлар жаранги?..
Аста валдирайман
совиб қолган сокэ устида . . .

***
Билганимда эди, ўшал деразадан
туманли зулматлар аро порлаган
фонуснинг хира хорғин ёғдуси аро
ойдин сукунатда ойнасин аста
тақиллатган бўлардим албат.

***
Наҳот ҳеч ким келмас ўлганимдан сўнг
сўппайиб ётган ёлғиз қабримни
зиёрат қилмоққа, кўзёши тўкиб?
Ўлганингдан кейин унутилишингни
Ўйламоқ қайғули . . .

***
Эшитдим , Бокусий тарк этибди
охири бу телба дунёни.
О, куз бунчалар маюс ва ғариб,
ҳаттоки юрт ба юрт дайдиб юрсамда ,
ҳатто еб - ичсамда, ҳузурлансамда ! . .

***
Камдан - кам одамга насиб қилади
тотмоқлик намхуш қайғуни -
лаблар билан хис қилмоқ
тинимсиз ичилган саке таъмини
ҳаёт ва мамотнинг чегарасида . . .

***
Февраль ойи охирлаб борар,
эшитаман олис қалдироқларни -
баҳорнинг биринчи акс - садоси .
Краб чиғаноғида Сакэ қайнатяпман
денгиз соҳилида бир ўзим, ёлғиз

***
Қаерда , қандай ва қачон ,
тарк этаркинман бу дунёни мен
Мен хаётим хақида ўйлайман,
ўлимим хақида фикр қиламан
Ино текислигида, ойдинда.

***
Изтиробли ўйлар оғушида жим
ўчоққа ўт қалайман, пуфлайман тутун.
Ва тун бўйи бедор ўлтириб
ҳасратли бехудуд ўйга чўмаман
қизарган кўмирларни ковлаб, ағдариб . . .

***
Сенинг фикринга қўшилмаган
одамларни савалаш шартми?
Яхшиси қўлинга толхивич олиб
ўз - ўзингни аёвсиз савалаб
моматалоқ қилган яхшироқ . . .

***
Хасратли қайғулар!
Бугун яна ўчоқдаги кўмир чўғида
сакэ иситяпман бир ўзим ёлғиз.
Кундан кун тобора қишга
сингиб бораётир Нирао дараси . . .


---------------------
Ито Сатио
-------------------

Мен ёмғирли тунда
пион гулларини соғиниб кетдим .
ва тошфонарни ёқиб, оҳиста
ташқарига чиқдим, пион гулларини
кўриб келмоқлик учун.

***
Кўраяпман - тош устин ёпиб
ва дарахтлар пойини қоплаб,
гўё биргалашиб , йиғилиб ,
ҳамкорликда чирпирамоққа
ҳозирланар барги хазонлар . . .

***
Хориган ер, чарчаган осмон
тонг отгунча уйқуга кетар.
Зулмат қуюқлашар
ва бепоён денгиз устидан
беғамгина кўтарилар ой . . .



----------------------------
Симаки Акахико
---------------------------


***
Гуллаётган ўтлоқлар аро
ўт - ўланли сўқмоқдан юриб
етиб келдим буғдойзорга мен.
Ва хўрсиниб, дедим: -Жим - житлик!
ўрдак ғақиллади менга жавобан . . .

***
Ярим кеча
қуюқлашган туманлар аро
сизар ёғдулар
ва сирғалган ой шуъласида
ғира - шира жилваланар сув . . .

***
Ўрмон сайхонлигидаги
узун узун ўт -ўлан ўсган ўтлоқда
ўйланиб ўлтириб, ёлғиз бир ўзим
тоғли ўлка билан хайирлашяпман.
Қайғули ва оғир бу юрак учун.

***
Чироқ шуъласига талпинганича
парвоналар айланар учиб.
Уйда , мен билан ёнма - ён ,
болаларим ухлар
эски - тускиларга ўраниб, қотиб . . .

***
Ёмғир тинди, ёришди осмон.
шундан бўлса керак,
ҳаво тоза, муздек мусаффо.
Гуруч қоғозининг қирғоқларида ,
ёниб тугаётир ботиш шуъласи . . .

***
Жим кимсасиз тунги кўчалар.
Сўнган куллар қуруми босган
ўчоқ мўрисининг қирғоқларини
қиров билан безайди
изғирин аёз . . .

***
Узоқ узоқлардан, зулмат қаъридан
элас элас эшитилар қулоққа
тўлқинларнинг бўғиқ шовқини.
Дарахтлар сояси чўзилиб ётган
ойдинда рақс тушар дехқонлар.

***
Ёзаяпман , ёзаяпман ,
қоронғи тушсада
ҳатто чироқни ёқиш учун ҳам
ўрнимдан тургим келмас.
Ёлғиз қаршилайман оқшомни шундай . . .

***
Далаларда эриб кетди қор,
қўнғир тупроқ ялонғочланди
ва осилиб турар ер узра
ботаётган қуёш лаппаги,
кўриниши кичик ва совуқ . . .



--------------------------
Нагатсука Такаси
---------------------------


***
Дала ортидаги зовурда
бошларини чиқариб сувдан
бақалар куйлайди.
Баҳорги ўрмонларда эса
калиналар гуллабди оппоқ .


***
Уй олдидаги боғда
сукунатли сокин туманлар.
Тонги ғира - ширада
бадян шохларидан тўкилган
хазонларни супураман жим.

***
Ловия палаклари
йиғиштириб олинган.
кузги даладаги
тўрсайган кулранг тиканлар аро
чигирткалар чириллар ғамгин . . .

***
О ,Камелия гули ,
музлаб совқотдинг ,
совуқ шамолда.
сенга хеч ким ачиниб боқмас .
ўхшаш бизнинг тақдирларимиз . . .

***
Бугун тунда жарангдор
овоз билан куйлар чирилдоқ .
Қаердадир шу яқин атрофда -
балки , мисол учун , ошхонада , ёки
сабзовот солинган тўрвада куйлар . . .




----------------------
Коидзуми Тикаси
----------------------



***
Ботаётган куннинг шуъласи
қирмизи ёнғиндай шомги тоғларда .
бамбукларнинг қорайган
соялари эса акс этар
қоғоз деворда . . .


***
Ёмғир тинди .
ботаётган қуёш бўзарар.
Буғ кўтарилиб
суза бошлар, ховуз устида
гуллайди ноклар . . .


***
Қўшнилар мени
буғли хаммомида чўмилиш учун
таклиф қилишди .
Қайтаётиб осмонга боқдим .
учқунларди қор . . .

***
Қадрдон дўстимни
зиёрат қилгани бордим.
Жуда эрта очилибди
оппоқ мойчечаклар
четан деворли боғларда.

***
Фонарни ўчириб
бораман тонг сахар чоғи .
ва кўраман олисда
оппоқ туманлар булут сингари
юмаланиб сузар ер узра . . .




--------------------
Сяку Тёку
----------------------


***
Бўм - бўш йўл .
қуйилади атрофга жимлик.
Қичишади бурун катагим
ёқилган гулханнинг аччиқ дудидан .
чой қайнатмоқдаман . . .

***
Қалбда хотиржамлик !
бахор бўронидан сўнг
ҳамма нарса тинчланди, мана.
Эшитила бошлади кўчада яна
ёғоч ковушларнинг тўқиллашлари . . .


***
Булутлардан сизиб ўтаётган
ойнинг хира ёғдусида
тошаётган дарё кечувидаги
шолипоялар аро
бўқоқ тортган шолилар хиди . . .

***
Тоғдаги қишлоқ
қор босган дарахтлар .
оппоқ осуда жимлик.
Одам ҳам , ит ҳам кўринмас
қарғалар юрибди кулбам олдида.

***

Мана , яна қайтиб келдим мен,
томида ой порлаб турган ўша
тоғдаги пастаккина кулбамга.
Ошхонада янграр қадрдон қўшиқ .
бу менинг ҳамхонам - ёлғиз чирилдоқ . . .





---------------


Хайкулар


* * *
Баланд қоядаги дарахтга яна
илиниб қолибди
менинг варрагим . . .

Кобаяси ИССА .

* * *
Ажойиб варрак кўтарилди
камбағалнинг томи устидан
кўм - кўк осмонга . . .

Кобаяси ИССА .


* * *
Ойнинг биринчи куни , менинг ушоқдек
варрагим бошқа варраклар билан
қўшилиб ликиллар Эдо* устида . . .
---------------------
* Эдо- Токионинг эски номи.

Кобаяси ИССА .


* * *
Сел тошқини.
Оҳ, қанчалар тўлиб оқмоқда
қалъа атрофидаги зовурлар !

Масаока СИКИ .

* * *

Баҳор сели.
Океанга қуйилмоқда
бўтана сувлар . . .

Ёса БУСОН .

* * *
Сув тошқини.
Мушук тушиб кетди оқимга
Сакраб ўтолмади бечора .

ХОРО

* * *
Баҳор шамоли.
Ютоқиб - ютоқиб сув ичар сичқон
Сумида дарёсидан . . .


Кобаяси ИССА .

* * *
Қайиқ устида варақлари
тош билан бостирилган китоб.
Баҳор шамоллари эсар . . .

КИТО

* * *
Баҳор шамоли .
Турналар оқариб хурпаяр ,
қарағайлар орасида . . .

РАЙДЗОН .

* * *
Худди одамлардай дайдиб юрибди
каптарлар , чумчуқлар
балиқ ови мавсумида .

Кобаяси ИССА .

* * *
Балиқ ови мавсумида
қисқичбақа ишонқирамай
ўлчаб юрар қумда оёқ изларин . . .

РОФУ

* * *
Шоли экиш мавсуми.
Ох қанча қайғу, қанча ташвишлар
қуйилган - а бу қўшиқларга !

Кобаяси ИССА .

* * *
Дехқон ухлар тоғ этагида,
кетмончага бошини қўйиб.
Тўрғай сайрамоқда ҳавода.

Кобаяси ИССА


* * *
Шолипоя чопгани чиқдим .
Қуш ҳам сайраб қўймас ақалли
тоғ ёнбағрида . . .

Ёса БУСОН .

* * *
Мен бу ерни ағдаргунимча
кетиб қопти дала осмонида
сузиб юрган бир парча булут . . .

Ёса БУСОН

* * *
Оқшом тутунлари.
Ноғоралар зириллар гулхан томонда.
Чалинади қулоққа қўшиқ . . .

РЁТА .

* * *
Кун узоқ чўзилар.
Кўприкка қўнганича турар тустовуқ.
Кетмайди учиб . . .

Ёса БУСОН .


* * *
Кун узундан узоқ.
Олисдан элас - элас эшитилади ,
обжувознинг ҳорғин ғижири . . .

ЯХА .

* * *
Узоқда учмоқда бир гала ўрдак.
Мен кетмончамни чайқайман.
Ғақ этади нимадир сувда . . .

Ёса БУСОН .


* * *
Ўтлоқ узра тутун чўзилган.
Вайсашмоқда бир нарсалар деб
иккита бия . . .

Кобаяси ИССА .


* * *

Эҳ сен булбул!
Лой оёғингни арттаяпсанми ,
олхўри гулларига . . .

Кобаяси ИССА .


* * *
Булбул сайраяпти,
ҳар замонда ташлаб қаҳрли назар
менинг кулбамга . . .

Кобаяси ИССА .

* * *
Дехқон ишлаётган
орол устида ҳам
тўрғай қўшиғи . . .

Кобаяси ИССА .

* * *
Яшил жавдаризор.
Тўрғай кўтарилди дала устига
сўнг яна пастлади . . .

ОНИТСУРА .

* * *
Нарсаларни ёруққа қўйиб,
кузатаман соялар туғилишини
кузги чошгохда . . .

КЁСИ .

* * *
Тонг ёришар.
Қўнғироқлар овози
туманларга беланар.

Матсуо БАСЁ .


* * *
Куз кечаси.
Ўралади нўноқ йўловчи
юпқа кўйлакка . . .

Кобаяси ИССА .

* * *
Таралмоқда о - о - о - оу !
Мунгли чорлов акс - садоси.
Тун қўйнида дайдийди буғу . . .

Матсуо БАСЁ .

* * *
Кузги тоғда ибодатхона.
Айвонда турганча тингладим маъюс
буғу чорловин. . .

Кобаяси ИССА .

* * *
Буғу овози
олисга жаранглаб сингади
маъюс ва маъюс.

Матсуо БАСЁ .


* * *
Тунги совуқ.
Менга жулдур тўнин қарзга берарми
даладага ёлғиз қўриқчи? . .

Матсуо БАСЁ .


* * *
Изғирин.
Узоқда хурпайган турнани
кўраяпман мен . . .

Ёса БУСОН .


* * *
Пўшт - пўшт , чирилдоқ,
ҳозир ёнбошимга ағдариламан.
Қани , жўнаб қол - чи бу ердан !

Кобаяси ИССА .


* * *
Ўчоқ бошидаги ковакка
чирилдоқ кириб олган.
Тунги совуқ . . .

Ёса БУСОН .

* * *
Куз келмоқда.
Бу хақда хабар олиб ,
учиб келди қизил ниначи .

СИРАО .

* * *
Зоғча тутиб олдим.
Унинг кўзларига қараб билдимки,
куз келаётир .

ДАКОТСУ .

* * *
Илгакланган эшик.
Ҳовли саҳнасида
ўйнар хазонрез . . .

ТEЙГА .

* * *
Акиллайди безовта кўппак,
ажратиб қуриган хазон шитирин.
Ховлида бўрон . . .

Сисей - ДЗЁ .

. .
* * *
Оппоқ хризантема.
Мана қаршисида тўхтаб қайчи ҳам
қотиб қолди бир дақиқага .

Ёса БУСОН .

* * *
Янги боғ яратдим.
Ниҳоят ундаги тошлар намланди
биринчи қиш ёмғири . . .

СЯДО .

* * *
Биринчи қиш ёмғири.
Маймун ҳам қаршилик қилмайди
кийдирсанг чопон.

Матсуо БАСЁ .

* * *
Қандай қайсар одам !
Балиқ тутар қиш ёмғирида
қош қорайган чоғ . . .

Ёса БУСОН .

* * *
Мен шамолга қарши юраяпман.
Соябоним ортга тортади
қишки ёмғирлар вақти . . .

Сисей - ДЗЁ


* * *
Дехқон кенг далада
менга йўл кўрсатди
юлинган шолғом билан . . .

Кобаяси ИССА .

* * *
Товуқлар катакда ухлашаётир.
Қор эса янада қалинроқ
қоплаётир далалар устин.

Кобаяси ИССА

* * *
Шамол қалпоғини учириб,
савалайди селлар беаёв
Қўриқчи далада . . .

ХАГИ - ДЗЁ .

* * *
Ойдин кеча.
Нақадар аянчли , нақадар бахтсиз
даладаги қўриқчи . . .

Масаока СИКИ .

* * *
Даладаги қўриқчи
ҳатто Хизр бўлиб келганида ҳам
бошдан олмас евроқалпоғин .

ДАНСУЙ

* * *
Ҳой, ҳовлида яна не шовқин?!
Бу қўриқчи, кучли шамолда
ерга қулаб тушди гурсиллаб.

БОНТЁ .

* * *
Ғоз, ёввойи ғоз,
айт неча йил учдинг саросар
ўрмонлар ортига, денгиз ортига ?. . .

Кобаяси ИССА .

* * *
Ёввойи ғозларнинг галаси
ғоғолаб пастлади яйдоқ далага .
Кучаймоқда тунги совуқлар . . .

КЁРОКУ .


* * *
Қизилиштон тақиллатмоқда.
Кун ботса ҳам ҳамон тинмайди
ҳамон ўша эски жойида . . .

Кобаяси ИССА

* * *
Ўчоқ бошидаги ковакда
куйлар тамом ўзин унутиб
таниш чирилдоқ . . .

Матсуо БАСЁ .

* * *
Тешик соябон -
қишлов учун қўл келди жуда
Кўршапалакларга !. . .

Ёса БУСОН .

* * *
Совуқ тун.
Жиғимга тегишчун қўшнилар атай
қозон тақирлатаётирми?

Ёса БУСОН .

* * *
Сичқон чиқиб борар
кўрпам ёнидаги жинчироқ сари.
Ёғ ҳам музлабди . . .

Ёса БУСОН .