Поиск

Неъмат Аминов ҳақида

Ўзбек Адабиёти ҳажвчилиги ривожида Ғафур Ғулом, Саид Аҳмад, Неъмат Аминов, Анвар Обиджон ва бир қанча ёзувчиларимизнинг хизматлари беқиёс.Улар орасида Неъмат Аминов ҳатто ҳажвий роман ҳам ёзди.У романда Баширжон Зайнишев деган камбар елкали(сутулый) бир довдирроқ раҳбар бош қаҳрамон.Вафо аттор деган хасис одам образи ҳам борки у Саид Аҳмаднинг "Уфқ" романидаги Иноят оқсоқолга феълан ўхшашиб кетади.Бир ҳикоясида Неъмат Аминов эр -хотин диалогини ёзаркан, аёл кўчадан келиб, эрига: -Бекатда автобус кутиб турсам, бир чумчуқ "Карамель" конфетни тумшуғи билан тешиб, чўқилаб еяётган экан -деса, эри газетадан кўзларини узмаган ҳолда: -Чумчуқ чўқиётган ўша конфетни олиб, емабсанда -дейди.

Ҳа, Немат Аминовда бухороликларга ҳос юмор туйғуси кучли эди.Унинг асарларини ўқишга тутунган одам сира қийналмайди, зерикмайди.Мен Неъмат Аминов билан жуда қалин муносабатда бўлмаган эсамда,у ёзувчи  билан бир икки учрашиб, суҳбатлашгандик.Раҳматли асарларимдаги айрим камчиликларни рўйи рост юзимга айтиш билан бирга маслахатлар ҳам берганди.Бир куни ёзган ҳажвияларимни қўлтиқлаб, "Муштум" журналига, Неъмат аканинг кабинетига кириб бордим.Кўришиб, суҳбатлашдик.Муддаога кўчиб, асарни Неъмат Аминовга топширдим ва хайрлашиб, Андижонга қайтдим.Орадан бир неча ойлар ўтгач, яна "Муштум" журнали редакциясига кириб, Неъмат Аминовга учрадим. Ҳол -ахвол сўрашгач, Неъмат Аминов менга савол назари билан қараркан: -Хўш, хизмат? -деди.

-Эсингизда бўлса, бундан бир неча ой аввал сизга ҳажвияларим жамланган қўлёзма китобни ташлаб кетувдим.Шу асаримнинг тақдири билан қизиқиб... -дедим мен Неъмат аканинг паришонхотирликларидан ҳайрон бўлиб.

-Э, ҳааа, эсим қурсин.А, асарингизнинг номи нима эди? -деди хижолатли жилмайганича қизариб ва очиқ сейфига энкайган куйи тимирскаланиб Неъмат ака. Мен мийямга келган дайди фикрдан кулгим қистаб, сал бўлмаса портлаб кетай дедим.

Кейин: -Асаримнинг номи "Мовий тоғлар ёки Тянь -Шань" эди дедим.Бу гапни эшитиб, Немат ака  кула бошлади.Хижолатдан бадтар қизариб кетдилар.Чунки гуржинлар ишлаган шу номдаги бир комедия бўлиб, унда бир ёзувчи асарини нашр этолмай роса сарсон бўлади ва охири нашриётнинг томи қулаб, кейин эса, бино бутунлай вайрон бўлади.

Ўша ичакузди фильмни эслатганим учун Неъмат ака иккаламиз роса кулгандик ўшанда.

Ўзбекистон халқ ёзувчиси Неъмат Аминовни ҳам Ҳақ Таоло ўз раҳматига олиб, жойларини Жаннатдан қилсин.

 

Холдор Вулқон


Неъмат АМИНОВ 1937 йил Бухоро вилояти Ромитон тумани Питмон қишлоғида туғилган. Бухоро Давлат университетининг  тарих-филология факультетини тамомлаган. Ёзувчининг “Икки пуллик обрў” (1966 й.), “Қирқ учинчи почча” (1970 й.), “Лабиҳовуз хандалари” (1973 й.), “Жигари тўкилди” (1974 й.), “Елвизак” (1976 й.), “Тилло табассумлар” (1977 й.), “Чинорлар қўшиғи” (1984 й.), “Елкасиз полвон” (1986 й.), “Қаҳ-қаҳа” (1987 й.), “Қитиғи ўлмаган қиз” (1994 й.), “Бир аср ҳикояти” (1995 й.), “Ёлғончи фаришталар” (1997 й.) номли китоблари чоп этилган. У 1993 йилда “Ўзбекистон халқ ёзувчиси” унвонига сазовор бўлган.


Неъмат Аминов 2005 йил 17 октябрда вафот этган.

 


Ёзувчининг таржимаи ҳоли Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг "Ижод.Уз"сайтидан олинди.

 

 

 

 

Таниқли ёзувчи Собир Ўнар ҳақида


Ўзига ҳос ёзиш услубига эга бўлган юксак дидли, истеъдодли ва камтарин ёзувчи Собир Ўнарнинг ёзган асарларини одам иштиёқ билан, ҳеч қийналмай бир зумда ўқиб қўйганини ўзи ҳам сезмай қолади.

Кейин мазахўрак бўлиб, унинг асарларини излай бошлайди.

Собиржон насрий асарлар ёзсада, унинг ёзганларини ҳудди лирик шеърни ўқигандай қайта -қайта ўқисангиз ҳам зерикмайсиз.

Собир Ўнар ижодида ўзи туғилиб ўсган қишлоқ одамларининг содда, шу билан бирга машаққатли ҳаёти асосий мавзу ўлароқ, қишлоқда яшаётган халқимизнинг қувончу шодликлари, ғам -ташвишлари, қайғу ҳасратлари, муаммолари бежалмай, хаспўшланмай, қандай бўлса шундайлигича ёрқин бўёқларда махорат билан акс этдирилади.


Ҳа, ҳақиқий маънодаги ижодкорлар асалариларга ўхшайдилар.


Улар асар эмас,  АСАЛ ёзадилар.


Бу сўзларимга ишонмаганлар Собир Ўнарнинг қуйида эълон қилинаётган ажойиб ҳикоясини ўқиб чиқсин.Шахсан мен бу ҳикояни ўқиб, маза қилдим.


Кам бўлманг, қадрли  Собир Ўнар!

 

 

Сизга ва барча ижодкор дўстларга, ватандошларга ҳурмат билан, Холдор Вулқон.

 

 


Собир Ўнар

Ака - укалар

(ҳикоя)

 



Тўғриси, бизнинг уйга қуёш ҳожи бобонинг иморатидан ошиб тушади. Офтоб бизга нурларини тўшашдан аввал ҳожи бобонинг уйини ёритади: кенг-мўл, девор-дармиёнсиз дашт ҳовлиси. Пастга эниб тушадиган жойда бир оёғи «оқсоқ» Т-28 трактори икки йилдан бери қадалган кўйи, ҳайкалдек туради, мабодо у юрса ҳам ё бирор транспортнинг шатагида, ё пастга қараб шўнғиб ўт олдирилади, қишлоқда аккумулятори соғ транспортни ўзи учратиш қийин.
Ҳар қалай трактор шу туришда бировга зарари тегаётгани йўқ. Ҳожи бобонинг кичик ўғлидан неваралари уни тайёр, «индамас» эшак қилиб минишларини ҳисобга олсак, «фойдали жонивор» қаторига қўшсаям бўлаверади.
Бир уйда уч оила жам бўлган. Катта ўғил чўлда, лекин бола-чақаси шу ҳовлида. Кичик ўғил шу ерда. Кичигининг болалари тўртта. Ўртанчаси иккинчи марта уйланди. Биринчи хотини туғмас чиқди — қўйиб юборди. Иккинчисидан уч қиз бор. Келин, қишлоқ тили билан айтганда нақ «қора товон», яъни кеча-кундуз тиним билмайди, ёзда, кузда яқин-атроф қирнинг тезагини ясалгандай қилиб уйига ташийди. Қиш бўйи уч рўзғор шу ўтин ҳисобидан исинади, роҳатланади. Албатта, бошқалари ҳам қараб туришмас, аммо каттаю кичикнинг тилида шу келин. Кам уйқу ҳожининг ҳар таҳоратига илиқ сув тайёр, ҳар чой сўраганида аччиқ чой ҳам тайёр. Одамлар унга ўғил тирноқ тилашади. Кўпнинг дуоси кўл, боз устига ҳожи бобоям қишлоқда ягона ҳожи — дуоси ижобат бўлиб, ажабмас, Оллоҳ ол қулим деб ўғил ато этса.
У кампири билан яшайдиган кичик нашахонанинг деворига ҳожининг онасидан қолган чилдирма оқ сурпда сақланади. Табаррук. Кампир юз ёшни қоралаб қазо қилди. Тўқсон ёшларидаям авжи келиб сумалак бошида ё артисти йўқ тўйларда қарсиллатиб бир-икки терма айтиб ташлаб келинчакларни ўйнатиб юборар эди.
Бултур ҳожи бобо Маккаи мунавварага, ҳаж зиёратига борганида онасини ҳам ҳажжи бадал қилдириб кепти. Яхши-да. Шундан бўлса керак, бу уй нурли, баракали.
Менинг синфдошим, ҳожининг кичик ўғли кўпкарига қизиқади. Бир чўбири бор. Гаштак кўпкариларда ҳа-ҳа деб тўдага уриб туради. Норбўта обдон ичар эди, отаси ҳожи бўлгач, таққа тўхтаб номозхон бўлиб олди. Лекин «шайтон ўйини» — кўпкаридан қолмайди.
Биз эртага Қизил олмада бўладиган кўпкарига икки чавандоз ва икки яйдоқ кечин ола йўлга тушдик.
Мен Қизил олмага эмас, шу қишлоқнинг бошидаги қайнотамникига, Ингичкага борамиз, отларни қантарамиз, жойи бор, эрталаб тўйхонага тушамиз, дедим. Кўмак ака бунга кўнмади. Тўй эгаси Қорабош менинг қирқ йиллик қадрдоним, борсак, ҳамма нарсани тўкиб ташлайди, бошқаникига борганимизни эшитса хапа бўлади, деб туриб олди. Қоронғу тушган, лекин электр йўқ. Бизда-ку, кечқурун икки-уч соат чироқ ёнади, бу шўринг қурғурларда шуям йўқ экан.
«Тўй тоға» деб товуш берганимиздан сўнг кимдир оёғига калиш кийиб чиқди. Қорабош аканинг армия жўралари келиб, улар билан ичиб маст бўлиб қолганини айтиб, бермон томон бошланглар, деб сойнинг нариги бетида турадиган Эсиргап дегич укасиникига бошлади. Эсиргап бир чағат жойдан уй солган экан, отларимизгаям жой тегмай, дуч келган жойга боғлаб ичкарига кирдик. Ўртада мойчироқ, кун совуқ, печкага ўтин ташланмаган, қунишибгина ўтириб олдик. Бир маҳал дастурхон келди, нон йўқ; аллазамон ўтиб нон келди, чой йўқ. Оббо, бу ёғи неча пулдан тушди энди деб ўтирабердик. Кўмак аканинг жонига тегдим:
— Ҳалиям кеч эмас, сурдик бизнинг қайнотаникига.
Аммо ака унамади. Қайнотанг меҳмон қилолмайди. Булар эл кезиб юрган, донғи чиққач одамлар деб мени мулзам қилди.
Яна бир муддатдан сўнг бир тақсимчада тош конфет ва бир тақсимчада, чамаси бултурги ҳайитдан қолиб кетган парварда келди. Бошқа ҳеч нарса келмади. Чавандозлар бирор ёғлироқ овқат еб қорин тўйғазиш қайғусида, биз ночавандоз, ҳайбаракаллачи Кўмак ака иккимиз тўйда эски ошналар билан мириқиб улфатчилик қилиш иштиёқида эдик. Додимиз Худога етмади чоғи, қамоққа тушган тўрт ўғлондай ўтиравердик. Овқатдан дарак йўқ, ҳеч ким хабар олмайди. Ухлайлик десак, уй совуқ, печкага ўт қаланмаган. Бир вақт бир одам келиб печкага ўт қалаб керосин сепди, олов ёнгандай бўлди, аммо у яна ўчди. Қайтанга уй тутунга тўлди.
Кўмак ака димиқиб деразани очди. Дераза ортидан бир ниманинг хириллагани эшитилди.
— Ана, меҳмонга сийлов деб қўй сўйилаётир, — деди Кўмак ака хурсанд бўлиб қўлларини бир-бирига ишқалаганча.
Лекин хирилдоқ узоқ давом этди ва бирдан тўхтаб, «онангни фалон қилай», деган бўғиқ сўкинишга айланди. Ҳар қалай бу «сийлов» биз учунми, бошқа бировга аталганми — дабдурустдан билиш қийин эди. Алоҳа, бунинг орқасидан тарсиллаган товуш келди. Чамаси икки эркак бўғишаётган эди.

 

 

 

 

Подробнее...

 

 

Холдор Вулқон

Бадиий адабиёт бўйича халқаро "Наследие" мукофотининг номзоди

 

Роман Холдора Вулкана "Жаворонки поют над полем".Читайте, очень интересный роман, который размещен в крупной электронной библиотеке ЛитМир.

Приятного чтения!

 

Чори Аваз шеърияти ҳақида

 

Чори Аваз 1957 йил 11 декабрда Қашкадарё вилоятининг Ғузор туманида туғилган. ТошДУнинг филология факультетини тамомлаган (1985). «Ҳаётийлик чоғида», «Тортилган камон», «Уйғонишдан ўзга толе излама», «Куз эртаси» (1992), «Сайланма» (2003) каби асарлари нашр этилган. Фин эпоси «Калевала»ни ҳамда И.Такубоку, Р. Акутагава ва бошқа ижодкорларнинг асарларини ўзбек тилига таржима қилган. 1992 йил 29 ноябрда Тошкент шаҳрида вафот этган.

 

 

Шоир ёди

 

Чори Аваз ўзбекнинг истеъдодли шоирларидан бири эди.У ўзининг бир шеърида савдо дўконига кирган адабий қаҳрамон тилидан сотувчига қарата: "Менга ярим кило виждондан тортинг" қабилида ҳайратомуз сўз қотади.Ҳа, у кутилмаган ташбехларга бой, бошқа шоирларнинг ёзганларига ўхшамаган, ўзига ҳос  чапани шеърлар ёзарди.Чори Аваз булутларга ёндош баланд минорада арқонларни тортиб, қўнғироқ чалаётган қўнғироқбонни эслатарди гўё.У юз бераётган адолатсизликларга, ноҳақликларга лоқайд ғафлат ҳайлини уйғотишга чоғланган бедор руҳ эгаси эди.

 

Ёқасидан тутиб дунёнинг –

Силкитгинг келар…

Токи Ёмонлари тўкилгунича.


дея ёзган эди  шоир куйиниб.Мен Чори Аваз билан ҳамсуҳбат бўлмаган эсамда, унинг нашр қилинган китобларини ўқиганман.Шеърлари орқали танирдим, ҳурмат қилардим ва ҳозир ҳам шундай ҳурмат қиламан. Чори ака раҳматли Аъзам Ўктам билан қалин дўст эди.Аъзам раҳматлининг айтишича Чори Аваз виждонига қарши бормайдиган ҳалол инсон бўлган ва  Яратганга беш вақт ибодат қиладиган эътиқоди мустахкам шоирлардан эди.Ҳатто касалхонада, ўлим тўшагида ётиб ҳам ибодат қилишдан тўхтамаган дейишади.Афсус, шоирнинг умри қисқа экан, оламдан ўтиб кетди.Чори ака оламдан ўтган йиллар устозимиз Анвар Обиджон ва марҳум Аъзам Ўктамлар ташаббуси билан талабалар шаҳарчасидаги ётоқхона залида кечаси мўъжазгина ҳотира кечаси ўтказганмиз.Шунда шоирлар Чори Авазга бағишланган шеърларини ўқиб, унинг ҳаёти ва ижодий фаолияти ҳақида маърузалар тингланган.Ўша даврада мен ҳам Чори Авазга бағишлаб ёзган шеъримни ўқиган эдим.

Тўғрисини айтсам, "Баҳор ҳақида" номли шеър ёзилган пайт Чори Авазга бағишланмаган эди.

Ўша талабалар шаҳарчасида ўтказилган ҳотира кечасида инсон вафоти билан боғлиқ бўлгани учун ҳам бу шеърни Чори Аваз ҳотирасига деб ўқиганман ва кейинчалик бағишлов шундайлигича китобга киритилди.

Чори Аваз эса ҳотирасига шеър битилса арзийдиган шоирлар сирасидан эди.

Барча ўтиб кетган марҳум шоир ёзувчиларимизни, шу жумладан  Чори Авазни ҳам Худо раҳмат қилсин, Жойлари Жаннатдан бўлсин.

 

Холдор Вулқон

 

БАҲОР ҲАҚИДА

(Чори Аваз ҳотирасига)



Баҳор келаётир.
Ҳали ҳеч ким яшамаган баҳор.
Бултур сенинг изларинг қолган,
Сўқмоқлардан келаётир ул.
Очилади шубҳасиз энди,
Ҳали ҳеч ким ўпмаган,
Ҳали ҳеч ким хидламаган гул.

Баҳор келаётир,
Ҳали ҳеч ким ўлмаган баҳор…



1993 йил . Тошкент шаҳри .



 

Манба:

Ғафур Ғулом нашриёти

 

 

Подробнее...

 

Фарид Усмон.

Бир пиёла сув

(қатра)

 



Чол қотиб кетган болишга тирсагини тираб ўтирди. Оёқларини кўрпачадан чиқариб узатаркан, чуқур “уҳ” тортди. Қўли билан пайпаслаб, кўрпача тагига қистирилган дастрўмолни олиб, ёшланган нурсиз кўзларини артди. Пахмоқ соқолини силар экан, кўнгли ўртанаётганини ҳис қилди. Кўз олдига муздеккина, қип-қизил бир тилик тарвуз келди.
Қани энди, ҳозир бир тилик тарвуз бўлса, вужуди сал ҳузур топарди, чанқоғи босиларди. Дардига малҳам бўларди. Балки… кўнгли ёришиб енгил тортармидийкин…
Чолнинг хаёлида тарвуз бозори гавдаланди. Ўтган йили пишиқчилик вақтида, бирорта тарвуз ё қовун олиб кетай, деб жума намозини ўқигач, бозорга кирди. Тарвуз-қовун тўп-тўп бўлиб ётибди. Харидорлар етилиб пишган қовунларни “тап-тап” уриб деҳқон билан савдолашади.
У айланиб юриб тарвуз сотаётган эски қадрдони Мамадалини учратиб қолди. Мамадали дўстини қўярда-қўймай ёнига ўтқизиб катта бир тарвузга пичоқ тортди. Улар тарвузхўрлик баҳонасида шомгача суҳбатлашиб ўтиришди. Қайтишда уни уйга таклиф қилди, кўнмади, лекин қўлтиғига бирмас иккита тарвузни қистириб қўйди. Кўтара олмайман, йўлда қийналаман, деб зўрға биттасини олгани кечагидек эсида.
Чол юзларига қўнган пашшани елпиб ҳайдаркан, дўсти ҳақида ўйлай бошлади. Ўшанда анча тетик эди. Балки ҳали ҳам бардамдир.
У қовоқлари ичига чўккан кўзлари билан озганлигидан шалвираб қолган оёқларига тикилди. Оёқларини йиғиб, тиззасини букди. Гўшти кетиб бўш халтага ўхшаган болдирларида ҳаракат қилиш учун мадор қолмаганлигини сезди.
Серфарзанд бўлсанг маъқул экан. Биттаю битта қизи ўзидан ортмайди. Кампири раҳматли вафот этгандан кейин чолнинг юрагини кўпроқ ёлғизлик даҳшати кемирарди. Энди-чи, энди боши ёстиққа тегиб қолгандан бери кўпроқ ёшлигини қўмсайдиган бўлиб қолди.
Ёшлигида ўт бўлган. Ҳеч нарсадан ҳайиқмаган. Ҳозиргидек чорасиз, ташна бўлмаган. Энди-чи?
Рўпарасида кўзига хира-шира ташланаётган деворлар ойнадек кўринади. Ана бу ниманинг товуши бўлди? Калтакесак чиқиллаганга ўхшадими, ё кўча эшик занжирини биров тақиллатдими? Невараси кириб келса-я, кошкийди, дарҳол “Кўчадаги ариқдан бир пиёла сув олиб кир” дер эди. Бир пиёла сув. Оғзи қуруқшаяпти. Тили танглайига ёпишиб қолгандек. Нимжон гавдасидан сўнгги қуввати ҳам чиқиб кетаётганга ўхшайди. Бир пиёла сув…
Хаёлан бир пиёла сувни, тиниқ зилол сувни сипқорди. Толиққан томирларига қон югурди. Бемажол вужудини кўрпага ташлаб оёқларини узатди. Бир пиёла сувнинг қуввати панжаларининг учларигача етиб бориб, ҳаракатга келтирди гўё.
Узала тушиб ётгиси келди. Нимжон қўллари билан кўрпани кўтариб, оёқларини йиғди. Боши айлангандек бўлди. Томоғи баттар қақрай бошлади. Нотекис ишлаётган миясида яна бир пиёла сув гавдаланди. У қуруқ лабларини бемажол тили билан яламоқчи бўлди. Бўлмади. Ютиниб қўя қолди. Ютинганда қуруқшаб қолган кекирдагини бир нарса тилиб кетди.
Ҳаёлида чопиб борарди. Ана анҳор. Тўлиб-тошиб оқяпти. Энгашиб бир пиёла сув олиб ичди, яна ичди, яна… Сўнг юзини ювди. Сув томчилари юзида мунчоқ-мунчоқ бўлиб қолди. Сув ҳайқириб оқмоқда. Ёшлик сингари ҳайқирмоқда. Худди ўзидай…
Ёшлик ариқдаги ўйноқи сув мисол. Тошиб оқади. Орқасига қарамайди. Тўсиқларга учраганда димланиб қолади, лекин у бу димланишга деярли эътибор бермайди. Ёшлик ҳам шу сингари, жуда тез ўтиб кетади. Ариқдаги сувдан ҳам тез. Ёшликда инсон бунинг қадрига етмайди. Уни эъзозлаш ўрнига таҳқирлайди, бевақт барбод қилади. Ёшлигини хазон қилганлар камми. Жуда кўп. Ёшлик қувватини эҳтиёт қилиш керак. Дунёда энг ёмон дард — кексалик. Мана шу дардни вақтинча бўлса-да, даф қилиш учун ёшлик бунёд этган кучдан фойдаланиш мумкин бўлсин. Оҳ ёшлик, қайлардасан? Қани, сендаги куч-қувват?!
Чол сўнгги жумлаларни пичирлаб айтди, кўзини очиб шипга қаради. Шу пайт бир нарса чирқ этгандек бўлди. У калтакесакмикан, қаерда чиқиллаяпти, деб диққат билан қулоқ сола бошлади. Қулоғига кўча томондан қадам товуши чалингандек бўлди. У бошини кўтариб оёқ товуши келган томонга қаради. Товуш яқинлашиб “ота” деган овоз келди. Чол киприкларини пирпиратиб сўридан пастга қаради.
— Менман, мен Равшанман, овқат олиб чиқдим, — деди яна ҳалиги жарангдор овоз.
Чол қўшнисининг кичик ўғлини таниди. Кучаниб боши томондаги пиёлани қўлига олди ва болага узатди.
— Сув ичасизми, ё чойми?
Чол қўли билан кўча томонни кўрсатди. Бола чопқиллаб кетди. У ариқдан бир пиёла сув олиб кириб, чолнинг қалтироқ қўлларига тутқазди. Чол сувни бир ҳўплаб чуқур нафас олди ва “худога шукр”, деб қўйди. Бир қултум сув унга забон ато этди. Қотиб қолган тили юмшаб, шукур келтирди. Энтикиб-энтикиб нафас оларкан, пиёладаги сувга сўзсиз тикилди. Бир кўтаришда пиёлани бўшатди. Бола пиёлани қўлига оларкан, “янами” деб сўради.
Чол:
— Майли, — деди. Бола яна сув олиб келди. У бу сафар ичмади. Ёнбошига қўйиб қўйди. Сувга тикилиб туриб боланинг жингалак сочидан силади ва секин:
— Раҳмат, болам! — деди.
Бола чолнинг гапини уқмади. Кўчага қараб чопди. Чол унинг югуришига қулоқ солиб туриб, ўзининг ёшлигидаги оёқ товушларини эшитгандек бўлди.

 

 

 

Манба: Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг "Ижод.Уз" сайти.

 

Жаворонки поют над полем-Холдор Вулкан

 

 

 

 

xayriddin_sultonov (150x150, 5Kb)

 

Хайриддин Султонов

 

Ҳикоялар:

 

 

Дунёнинг сири

 

 


— Шунақа… Ер юзида тўрт миллиард одамга етган ҳаво минга етмайди…
Бу гапни у ҳазиллашиб айтди. Аммо Қундуз унинг сўз оҳангидаги пинҳоний надоматни илғади…
Зах ва бўёқ ҳиди анқиб турган каталакдек қироатхона совуқ эди. Йигит юпунгина плашга ўраниб креслога чўккан, беҳафсала журнал варақлайди. Бир ҳафтадан буён кутубхона очилган заҳоти кириб келади, кун бўйи ўқийди, кечқурун Қундуз уйга отлангандан кейин раҳмат айтиб чиқиб кетади.

Куз — «ўлик мавсум». Санаторийда одам кам. Кутубхона деярли кимсасиз. Диққинафас хонада Қундуз ёлғиз ўзи китобларга термилавериб зерикади. Иш тугасаю тезроқ кетса… Бироқ «Индамасхўжа» кечгача миқ этмайди. Қундуз курорт дафтарчасидан унинг студент эканини, исми Музаффарлигини билар, аммо йигитнинг беписанд муносабатига энсаси қотар эди. Аслида ўраниб-чирманиб юрадиган бу касалманд кимсанинг эътиборига зор эмас: у бир ой аввал турмушга чиққан — ўзи учун батамом янга, сирли ҳаёт оғушида маст. Ҳар куни эрталаб келинлик либосларига бурканганча гул-гул яшнаб ишга келади, лекин қуёш нуридан бебаҳра, рутубатли тор ҳужрада малоҳатидан ҳайратга тушадиган тирик жон йўқлиги туфайли андак афсус чекади. Бир оздан сўнг эшикдан «аммасининг бузоғи» — Музаффар кириб, нари-бери саломлашгач, китобларга кўмилади.
Уч кун бурун у йигитни гапга солмоқчи бўлди. Ҳийла вақт рўпарасида алланималарни атай ёзиб-чизиб ўтирди. Музаффар бир пайт кафтини оғзига тутиб узоқ эснади. Ўз гўзаллиги қудратига бениҳоя ишонган ҳар қандай аёл каби Қундуз ҳам қаттиқ ранжиди. «Кеккайган студент» ҳақида «Одамови!» деган ҳукм чиқариб, минбаъд сўз очмасликка аҳд қилди.

Бироқ бугун эрталаб беихтиёр: «Нима касалсиз?» — деб юбордию тилини тишлади.
Музаффар жилмайишга уринди, озғин, қонсиз юзларига маҳзун бир паришонлик қалқиди.
— Шунақа… Ер юзида тўрт миллиард одамга етган ҳаво менга етмайди.
Қундуз унга ажабланиб қаради.
— Мен астмаман-да, — деди йигит хўрсиниб. Унинг сохта хушҳоллигини кўриб, Қундузнинг раҳми келди.
— Тузалиб қолдингизми, ахир? — деб сўради атай тетик оҳангда.
— Врачнинг гапига кўра, тузалишим керак. Лекин… доим докторларнинг айтгани бўлаверса, оламда аллақачон касаллик қолмасди.
У тасалли беришга шошилди:
— Э, ҳали кўрмагандек бўлиб кетасиз!
Йигит бош чайқади:
— Қайдам…
— Ҳадеб ўйлаб сиқилаверманг-да! Бу ерда қанча одам даволанган! Тоғ ҳавоси…
— Кейин «саломатлик посбонларига «Мен сиздан шифо топдим» деган музикали салом» йўллайман, шундайми? — Музаффар кулимсиради. — Худди докторга ўхшайсиз-а… Менга қаранг, тағин врач бўлманг?
— Йўқ, — Қундуз ҳам маъюсланиб кулди. — Фармацевт бўлмоқчийдим.
— Киролмадингизми?
— Химиядан йиқилдим.
— Э-э… — Йигит қўзғалиб қўйди-да: — Бирор сиртқи бўлимига киринг, — деб маслаҳат берди.
— Ўқиш энди… — дея келинчак хандон отиб кулди. — Отасиз ўсганмиз. Шунинг учун амакимнинг деганлари-деган.
— Ҳа-а, — деди бош ирғаб Музаффар.

Қундуз газета-журналларни тахлашга киришди.
— Бу дард ўлгур сизга қаёқдан ёпишди? Жуда ёшсиз-ку? — деб сўради, ишдан бош кўтармай.
— Биласизми… — Йигит сўз қидириб каловланди. — Ҳалиги, дадам шийпонга қоровул эди. Кўп касал бўларди. Ўшанда ўрнида турардим. Дефолиация вақтида… Тоғда пахта экилмайди, дефолиацияни билармикансиз?
— Қизиқсиз-а, нега билмайман?
— Ана шу пайтда далада ҳеч ким қолмаслиги керак. Мен ётаверардим — шийпонни қаровсиз ташлаб кетолмасдим… — У гуноҳкорона илжайди.
— Сизни қарангу! — деди кутубхоначи. — Шийпонни бўри ермиди?!

 

 

 

Подробнее...

 
Еще статьи...