Поиск

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси

 


 

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг раиси, шоир Сирожиддин Саййид ҳақида



Устозимиз, Ўзбекистон халқ шоири, Ўзбекистон қаҳрамони, ўзининг "Ўзбегим" шеъри билан ўзбекка ўзлигини танитиб кетган Эркин Воҳидов бир шеърида:



Шеърнинг зўри тўрт сатр,

Тўрт сатр бу зўр сатр.

Шоир одам одам ўзини,

Тўрт сатрда кўрсатур.


дея ёзган эдилар.Мен устознинг руҳи покларидан узр сўраган ҳолда, яна ҳам қисқа ва ихчамроқ қилиб: "Шоир одам бир байт шеъри билан ҳам ўзини кўрсата олади" деган бўлар эдим.
Шеъриятимиз султони ҳазрати Алишер Навоийнинг ҳар байти, ҳар мисраси устознинг буюк, илоҳий истеъдодидан дарак. Ҳазрат ўзининг бир ғазалидаги байтда:



Англаким, аҳбобни кўнглумда меҳмон этмишам,

Итлари оғзида гар кўрсанг бағирдан поралар.


дея ёзаркан, бу ажойиб байтда Ҳазрати Навоий: - Мабодо итларнинг оғзида менинг бағримдан хомталаш қилинган эт парчаларини кўрсанг, билгилки, мен аҳбобни, яъни ҳабибларимни, дўстларимни кўнглимга яқин олиб, меҳмон қилибман -дейди.  Ҳазрат Навоий ўткир киноя найзаси билан дастурхонга кетини артиб кетгувчи, кўрнамак, "меҳмонларга" шу тариқа гизли ишора қилмоқдалар.

Ваҳоланки, ҳаётда бунга мисоллар жуда кўп. Эсимда, ҳалол меҳнат билан тирикчилик қилгувчи Зокир деган дўстим раҳматли тўй қилиб, наҳор ошига, қази қарта, тоза асал, қиём -қаймоқ, писта, майиз, мева - чева, қовун -тарвуз, биринчи, иккинчи овқат, ҳовури чиқиб турган қиймали сомса, барра кабоб, десертга яна аллақандай ноз -неъматлар билан стол тузаб, эл олдига дастурхон солди. Шунда еб -ичиб, чиқиб кетаётганлардан бири, тишини ковлаб: - бу ифлос бундай зиёфатга шунча пулни қаердан олди? -деган экан, кекириб.
Қарангки, бу воқеани ҳазрат Навоий бундан беш юз йил аввал ёзиб кетган эканлар.
Яна бир мисрасида Алишер Навоий, шам образини яратар эканлар:



Тил чиқормишдир сусаб, парвоналарнинг қониға



дея ёзадилар.Қаранг, шамнинг чанқаганидан томоғи қақраб, тили оғзидан чиқиб қолган эмиш. Шундай ёмон чанқаган эмиш. Яна шунчаки, сувга эмас, ўзининг шуъласига талпинганича, теварагида чирпираб айланаётган парвона капалакларнинг қонига ташна экан! Мана сизга, сўзлар ёрдамида, ҳеч қандай бўёқ, мўйқаламсиз ишланган дахшатли, ҳайратомуз картина.Шундай эмасми?
Энди гап Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг раиси, Ўзбекистон халқ шоири Сирожиддин Саййид ҳақида борар экан, мен юқоридаги гапларим исботи учун шоирнинг бир мисра шеърини келтирмоқчиман.
Шоир ўзининг севги ҳақида ёзган бир ғазалида:

 

Соч толасидай чоки гирибонида куйдим


дея ёзади. Қаранг, ғазалнинг адабий қаҳрамони яъни маъшуқанинг фил суягидай силлиқ бўйни шу қадар эҳтиросли, ҳароратли эканки, унинг соч толаси ўша ҳароратга дош беролмай, жизғинак бўлиб, куйиб, қорайиб кетган эмиш! Мен сенинг ишқингда ўша соч толасидай куйиб, жизғинак бўлдим -демоқда шоир. Мана, ошиқ юрак изтиробларининг максимал аниқ шаклу шамоили, сурати!
Дўстимиз Сирожиддин Саййиднинг бир мисра шеърида шундай юксак сўз санъати, ҳайратомуз маъно ва мазмун беркинган бўлса, унинг тузган баёзларию, девонларида қандай ҳазиналар ётибди экан?
"Сирож" сўзи асли, чироқ маъносини англатади. Ҳа, Сирожиддин Саййид замонавий адабиётимизнинг олмос чироқларидан биридир. Асрлар зулматини ёритгувчи бу чироқ мангу порлайверсин!

 


14/07/2022.
Кундуз соат 2:10.
Канада, Онтерио.

 

 

 

 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси

 

Яшасин, Миллий Мустақиллигимиз ва Ватанимизнинг худудий яхлитлиги!

 



Машҳур ёзувчи Эрнест Хемингуэй ўзининг "Чол ва денгиз" повестида фақат қартайиб қолган чолнинг матонатинигина куйламади. У жамиятдаги муаммоларни кубалик балиқчи чол Сантяго образи орқали очиб берди. Эсланг,  қариб қолган балиқчи "Гольфстрим" маторли қайиғида бир ўзи очиқ денгизга чиқади ва минг меҳнат, машаққат билан тутиб олган узунлиги беш метр, оғирлиги 800 килограмм келадиган улкан балиқни қайиқнинг қуйруғига боғларкан, қирғоққа қараб сузади. У қирғоққа етиб борганда, улкан балиқнинг скелети қолган эди ҳалос. Балиқни очофат акулалар хомталаш қилади. Ҳа, агар қўйиб берилса, ёвлар турли қилвир, қинғир йўллар билан ўша акулалар каби оз оздан хомталаш қилиб, сохта референдумлар ёрдамида аннексиялаб, суверен бир давлатнинг худудий яхлитлигига путур етказадилар. Айнан шу кунларда писмиқ ва аламзада ёғийлар, бир худудда асрлар оша ўзбек ва бошқа халқлар билан ягона оила фарзандларидай тинч, тотув, аҳил иноқ яшаб келаётган қардош Қорақалпоқ халқини бошқа халқларга гиж гижлаб, йўлдан уришга ҳаракат қилмоқда. Юқоридаги ҳикматлардан тўғри хулоса чиқариб, тахликали вазиятда биз Ўзбекистонликлар ўша кубалик балиқчи каби ёлғиз ҳаракат қилмай, ҳар доимгидан ҳам махкамроқ, мустахкамроқ бирлашиб, жипслашиб, бир тан, бир жон бўлиб, жонажон Ватанимиз Ўзбекистон ҳимояси учун тайёр турмоғимиз, Ватанимизнинг  бир сантиметр эмас, бир миллиметрини ҳам айёр ва маккор ёвларга олдирмаслигимиз керак. Эй азиз Ўзбекистонликлар! Ватандошлар, донишманд ота - боболаримизнинг "Бирлашган ўзар" деган ҳикматли сўзларига қатъий амал қилайлик! "Бўлинганни бўри ер" дейди халқимиз. Ватан муҳофазаси ўртага чиққанда, дунёнинг қайси четида яшашимиздан қатъий назар, гина кудуратни четга отиб, бирлашиб, ягона қудратли кучга айланайлик, нафақат ўзимиз, балки тилимиз ва дилимиз ҳам бир бўлсин. Бундай жиддий вазиятларда аравани турли тамонга тортиш, ёвларга кўмаклашишдай жирканч бир иш, бизга нон, туз бериб, улғайтирган халқимизга, ватанимизга хиёнат, туз еб туздонга туфлаш, кўрнамакликдан бошқа нарса эмас! Арзимаган манфаат учун ёв тутқазган тутантириқ билан ўз уйимизга ўзимиз ўт қўймайлик!
Яшасин, Миллий Мустақиллигимиз ва Ватанимизнинг худудий яхлитлиги!




04/07/2022.
Кундуз соат 12:49.
Канада, Онтерио.

 

 

 

 

Xoldor Vulqan

O'zbekistan Jaziwshilar awqaminin' ag'zasi


Qaraqakpaq xalqiga Shaqiriq



Bul dúnyada hámme úlken baxıtsızlıqlar kishkene zatlardan baslanadı. Tap, bir dana shırpı paqalı janıwı áqibetinde sheksiz ormanlarǵa ot ketkeni sıyaqlı. Biz Ózbekler Qaraqalpaq xalqi menen ásirler osha bir aymaqta, tap bir shańaraq perzentleriday tatıw dos jasap kelgenmiz hám birge yashamog'imiz kerek. Men bir jazıwshı retinde bárháma sizlerdiń mádeniyatıńızdı, milliy úrp ádetlerińizdi húrmet etip kelgenmen. Hátte óz dóretpelerimda ózim tuwılıp ósińki alshaq awılımız xalqı arasında tınısh totuv jasawshı Qaraqalpaqlar haqqında kóp hám yaqshı jazǵanman. Balalıq shaqlarım Qoradaryo jaǵaına jaylasqan Qaraqalpaqlar xutorida qaraqalpaq balalar menen oynab, úlken bolǵanman. Samallarda sarqırama sıyaqlı qozı qulaqlaǵan tolzorlar, denesine quloch yetmas azim teraklarda keshki payıt qusınıń qulaqtı batanga keltirguvchi shawqımı, salmalarda to'lib tamaqtasıb oqadigan suw, basına Qaraqalpaqlardıń milliy bas kiyimin kiyip alıp, suwi aynaday tip - tınıq salıpoyalarda salı ótip atırǵan Yo'lchiboy dayı, Satıpoldi dayı, Xatkerboy dayılardıń túsi, jaǵa daǵı jiydezorlardan esitilguvchi átshókning hásiretli ohi eli yodimda. Burınları oraylıq televideniya arqalı hawa máwijlerine uzatılǵan Qaraqalpaq telespektaklida hushomadgo'y hayal obrazın jaratqan bir uqıplı qaraqalpaq aktrisasining menmen, kibrli basshıqa hár eki gapning birinde:- Niyozpatillaevich! O, Niyozpatillaevich! -dep shaqırıq etip, pútkil Ózbekstan xalıqların kuldirib qotirganini júdá kóp eslayman. Keyin bilsem, Niyozpatillaevich degeni Niyoz Patxillaevich degeni eken. Oyım taxtasına balıq teńgesiday jabıwıp qalǵan sol sóz yodimga tusse, ózimcha kulip qo'yaman. Awılımızda Qaraqalpaqlar kóp. Olar kewilli, házil huzulni jaqsı kóretuǵın, ashıqchehra, ko'nglida kiri joq adamlar. Jasligimda Bekmirza degen Qaraqalpaq sinfdoshimdan súwret sızıw sırların úyrengenmen. Hamqishlog'imiz, Qaraqalpaq milletine tiyisli jası seksendi qaralaǵan Oljaboy atlı ańshı akamiz házirge shekem ayaqlarınıń bas barmaqlarına leska ipini ilib, uqıp menen tor, matrap to'qiydi, oydin kesheler Qoradaryoning tereń suwiga tut putaqlarınan toqılǵan gaza, gajavani tastap, qalta qalta balıq tutadı. Men Olja akamga baǵıshlap, bir neshe qosıqlar da jazǵanman. Biziń awılda jasaytuǵınlıq Qaraqalpaqlardıń milliy mápleri hesh qashan ayaq astı bolmaǵan, úrp ádetleriyu mádeniyatı hesh kamsitilgan emes. Olar házirge shekem óz-ara qaraqalpaq tilinde soylesediler hám biz olardıń tilin hesh qanday qıyınshılıqsız biymálel túsinemiz. Dep aytajaqmanki, órt daxshatli tús almasligi ushın ushqındıń waqıtında óshirilgani jaqsı. Oyshıl xalıqlarımızda " Dushpan jumısı baslanguncha" degen naqıl sóz bar. Tek biziń ǵárezsiz Ózbekstanımızdagina emes, pútkil Oraylıq Aziya regioninde kesheip atırǵan mámleketlikleraro dos sıpatında integraciyalasıw procesin, tınıshlıq tatıwlıqtı, hamjixatlikni, arqayi’nlikti, ko'rolmaydigan, nápsiqaw Niyyatdagi g'ayur kúshler joq dep hesh kim kafolot bere almaydı. Áziz Qaraqalpaq Watanlaslarım! Siz menen biz dini, tili, mádeniyatı, úrp ádetleri bir birine egizler sıyaqlı uqsas eki xalıq perzentlerimiz. Siz menen biz, tınısh, totuv turmısımızdı ko'rolmaydigan kózge kórinbes, tuyıq yovlarning, g'ayur dushpanlardıń provokatsiyalariga, pitnelerine uchmay, óz úyimizge ózimiz ot tartmay, tınısh totuv, siyasiy garmoniyada, yaǵnıy uyqaslıqta, tolerantlıqta birden-bir shańaraq perzentariday tatıw dos jasawımız kerek. Yovlarning " Bolıp tasla, húkimranlıq qil" degen sum Niyyatlarini sırıslap, ózimizdi maxv etiwlerinde olarǵa kómeklashmaylik. Hár qanday mashqalanı siyasiy kelisiw jolı menen sheshiwge ádetlanaylik. Yov tutqazgan mash'ala menen janǵısh benzin tolıq tsisternaga bas suqib qaramaylıq. Bárháma jurtımız tınısh, xalıqlarımız Jaratqan Parvardigorning panoxida bolsın!



03/07/2022.
Kesh saat 9 :10.
Kanada, Onterio.

 

x_15d42282 (604x453, 162Kb)

 

 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси

 

 

Қорақалпоқ халқига мурожаат



Бу дунёда ҳамма катта фожиалар кичкина нарсалардан бошланади. Худди, бир дона гугурт чўпи ёниши оқибатида бепоён ўрмонларга ўт кетгани каби.Биз Ўзбеклар Қорақалпоқ халқи билан асрлар оша бир худудда, худди бир оила фарзандларидай аҳил иноқ яшаб келганмиз ва бирга яшамоғимиз керак. Мен бир ёзувчи сифатида ҳамиша сизларнинг маданиятингизни, миллий урф одатларингизни ҳурмат қилиб келганман. Ҳатто ўз асарларимда ўзим туғилиб ўсган олис қишлоғимиз аҳолиси орасида тинч тотув яшовчи Қорақалпоқлар ҳақида кўп ва хўп ёзганман.Болалик чоғларим Қорадарё соҳилига жойлашган Қорақалпоқлар хуторида қорақалпоқ болалар билан ўйнаб, катта бўлганман.Шамолларда шаршарадек шовуллаган толзорлар, танасига қулоч етмас азим теракларда шом қушларининг қулоқни батанга келтиргувчи шовқини, ариқларда тўлиб тошиб оқадиган сувлар, бошига Қорақалпоқларнинг миллий бош кийимини кийиб олиб, сувлари кўзгудай тип - тиниқ шолипояларда шоли ўтаётган Йўлчибой тоға, Сотиболди тоға, Мирзабой тоғаларнинг қиёфалари, соҳилдаги жийдазорлардан эшитилгувчи каккуларнинг ҳасратли оҳи ҳамон ёдимда. Бир вақтлар марказий телевидения орқали ҳаво мавжларига узатилган Қорақалпоқ телеспектаклида ҳушомадгўй аёл образини яратган бир истеъдодли қорақалпоқ актрисасининг калондимоғ, кибрли бошлиққа ҳар икки гапнинг бирида:- Ниёзпатиллаевич! О, Ниёзпатиллаевич! -дея мурожаат қилиб, бутун Ўзбекистон халқларини кулдириб қотирганини жуда кўп эслайман. Кейин билсам, Ниёзпатиллаевич дегани Ниёз Патхиллаевич дегани экан. Шуурим тахтасига балиқ тангасидай ёпишиб қолган ўша сўз ёдимга тушса, ўзимча кулиб қўяман. Қишлоғимизда Қорақалпоқлар кўп. Улар қувноқ, ҳазил ҳузулни яхши кўрадиган, очиқчеҳра, кўнглида кири йўқ одамлар. Ёшлигимда Бекмирза деган Қорақалпоқ синфдошимдан расм чизиш сирларини ўрганганман.Ҳамқишлоғимиз, Қорақалпоқ миллатига мансуб ёши саксонни қоралаган Ўлжабой исмли овчи акамиз ҳозиргача оёқларининг бош бармоқларига леска ипини илиб, маҳорат билан тўр, матрап тўқийди, ойдин кечалар Қорадарёнинг чуқур сувларига тут новдаларидан тўқилган газа, гажавани ташлаб, қоп қоп балиқ тутади.Мен Ўлжа акамга бағишлаб, бир нечта шеърлар ҳам ёзганман.Бизнинг қишлоқда яшайдиган Қорақалпоқларнинг миллий манфаатлари ҳеч қачон оёқ ости бўлмаган, урф одатларию маданияти асло камситилган эмас. Улар ҳозиргача ўзаро қорақалпоқ тилида гаплашадилар ва биз уларнинг тилини ҳеч қандай қийинчиликсиз бемалол тушунамиз. Демоқчиманки, ёнғин дахшатли тус олмаслиги учун учқуннинг ўз вақтида ўчирилгани яхши. Донишманд халқларимизда "Душман иши бошлангунча" деган ҳикматли гап бор. Фақат бизнинг мустақил Ўзбекистонимиздагина эмас, бутун Марказий Осиё минтақасида кечаётган давлатлараро дўстона интеграциялашиш жараёнини, тинчлик тотувликни, ҳамжихатликни, осойишталикни, кўролмайдиган, ғаразли нийятдаги ғаюр кучлар йўқ дея ҳеч ким кафолот беролмайди. Азиз Қорақалпоқ Ватандошларим!Сиз билан биз дини, тили, маданияти, урф одатлари бир бирига эгизаклар каби ўхшаш икки халқ фарзандларимиз. Сиз билан биз, тинч, тотув ҳаётимизни кўролмайдиган кўзга кўринмас, писмиқ ёвларнинг, ғаюр ёғийларнинг провокацияларига, фитналарига учмай,ўз уйимизга ўзимиз ўт тортмай, тинч тотув, сиёсий гармонияда, яъни уйғунликда, бағрикенгликда ягона оила фарзандаридай аҳил иноқ яшашимиз керак.  Ёвларнинг "Бўлиб ташла, ҳукмронлик қил" деган шум нийятларини дастаклаб, ўзимизни махв этишларида уларга кўмаклашмайлик. Ҳар қандай муаммони сиёсий музокара йўли билан ҳал қилишга одатланайлик.Ёв тутқазган машъала билан ёнувчан бензин тўла цистернага бош суқиб қарамайлик. Ҳамиша юртимиз тинч, халқларимиз Яратган Парвардигорнинг панохида бўлсин!




03/07/2022.
Кеч соат 9:10.
Канада, Онтерио.

 

 

 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси

Ўзбекистон ва Озарбайжон халқларининг абадий дўстлиги

 

 

Олам аҳли билингиз, иш эмас душманлиғ,
Ёр ўлинг бир бирингизғаким, ёрлиғ иш.


Алишер Навоий.

 


Озорбайжонликлар буюк ўзбек шоири Алишер Навоийни севиб ўқиганлари каби Ўзбек ҳалқи ҳам буюк озорбайжон шоири Сулаймон Фузулийни шу қадар севиб ўқийдиларки, ҳатто у шоирни ўзининг шоири, ўзбек деб ҳам ўйлайди.Ва бу тўғри. Негаки, тили деярли бир хил, дини бир, миллий урф одатлари бир бирига яқин бу икки халқ яқин қариндошлардир. Бу борада Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев олиб бораётган дўстлик, ҳамжихатлик, яхши қўшничилик сиёсати дунё ҳамжамияти олдида жонажон ватанимиз Ўзбекистоннинг обрў эътиборини ортдириб, ижтимоий - сиёсий ва иқтисодий салохиятини ошираётгани, минтақада тинчлик ва барқарорликни мустахкамлаётгани ғоят қувонарли. Тошкентда Озорбайжон халқининг содиқ ўғлони, Ўзбекистоннинг катта дўсти Ҳайдар Алиевга мемориал ёдгорлик ўрнатилгани ва бу ёдгорликнинг очилиш маросимида Озарбайжон президенти Илҳом Алиевнинг қатнашгани икки қардош халқ вакилларини чексиз қувонтирди.

Яшасин, Ўзбекистон ва Озарбайжон халқларининг абадий дўстлиги!

 


Холдор Вулқон.
Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси.
22/06/2022
Канада.

 

 
Еще статьи...