Поиск

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси

 

 

Йиллар учиб ўтди бамисоли ўқ,

Ғурбатда оқарди соч - соқол, муртим.

Мен сени бир зум ҳам унутганим йўқ,

Мени ҳам унутиб юборма, юртим!

 

Х.В.

 

 

Холдор Вулқоннинг набираси Абдусаломов Жасурбек Мақсудович.

 

Бир дона сўз



Мен ушбу мақоламда ЎЗБЕК деган ўз халқимни ўзга миллат ва элатлардан, юртимни ўзга юртлардан устун қўймаган ҳолда, Ватанимиз баъзи кимсалар айтганидай қарғиш тушган жой эмас, балки тупроқларимиз Оллохнинг тажаллисидан нурафшон ва серқуёш, азиз авлиёлар ҳоки ётган жаннатмакон ўлка эканини, халқимизнинг эса, ундайлар айтганидай қарғалган эмаслигини, балиқдай безабон, қўйдай ювош эмаслигини,аксинча,унинг дунёдаги энг мулохазали, донишманд ва камтарин халқлардан бири эканлигини бир дона сўз билан исботлаб қўймоқчиман.


Далаларда кетмон чопиб, ҳалол ризқланадиган оддий бир ўзбек, сайрга чиқаркан:  "Бир айланиб келай" дейди. Ёки, -ҳа, оғайни, бу ёқларда нима қилиб юрибсан? - дейилса, у: -ўзим, шунчаки айланиб юрибман - дея жавоб бериши тайин.

Бундай чуқурроқ ўйлаб кўрилса, бу дунёда ҳамма ишга бориб, уйга қайтиб, еб, ичиб, ухлаб, яна ишга қайтиб, доимо эврилиб тургувчи ер шари билан бирга ўзи сезмаган ҳолда коинот бўйлаб тинимсиз айланаётгани маълум бўлади.


Ўзбек оналари фарзандларини "айланиб кетай сендан" дея эркалайдилар.


Тарихда иккита мамлакатни идора қилган темурийзода шох ва шоир Заҳириддин Муҳаммад Бобур оғир дардга чалинган фарзанди Хумоюннинг теварагида коинотдай айланиб, унга келган дардни ўзига ўтишини, ўғлининг соғайиб кетишини Яратгандан илтижо қилиб сўраганлари ҳақидаги ривоят ҳам айланиш тушунчаси билан боғлиқ.


Дарҳақиқат, агар Яратганнинг фазлу каромати билан йўқдан бор бўлган, йўқлик рамзи нол рақамидай айлана шаклли траекторияда ҳаракатланувчи олам айланишдан тўхтаса, ҳаёт ҳам тўхтайди.

Буни қарангки, кўз илғамас, тафаккурга сиғмайдиган чексиз коинот билан бир траектория бўйлаб ҳаракатланувчи одамзод ҳам яшаб, яшаб, охир бир куни тупроққа айланади.


Агар сенинг бир дона "айланиб" деган сўзинг Ер сайёрасининг ва космик туманликлардаги тамоми бошқа сайёраларнинг, галактика ва квазагалактикаларнинг ягона механик қонунга бўйсундирилган ҳолатда муттасил ва мангу айланиб туриши, инсон ва бошқа барча мавжудодларнинг жисмидаги қон айланиши, обкаш булутлар ташиб келтиргувчи сув буғланиб, яна осмонга қайтиши, ҳамда фасллар эврилишидай ақл бовар қилмас сирли система билан узвий боғлиқ бўлса, сенинг луғотингдаги қолган сўзларда қандай ҳикматлар яширин экан, эй менинг буюк, донишманд ва камтарин халқим?!




09/03/2021.
Эрта билан соат 8:52.
Канада, Онтерио.

 

 

 

Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси

 

Гуллаб, яшнайвер, жонажон Ўзбекистон!


Бу дунёда қурилган йўллар, кўприклар ўз ташаббускорларига, молияловчи ҳомийларига, ҳамда қурувчиларига то рўзи қиёмат савобу ажру азимлар йўллаб туради дейдилар ҳурматли уламоларимиз.


Дарҳақиқат, собиқ иттифоқ замонида Андижон вилоятига раҳбарлик қилган, сою анҳорлар, каналлар устига бетон кўприклар солиб, замонавий йўллар қурдирган Бектош Раҳимовни андижонликлар ҳали ҳануз катта ҳурмат билан ёдга оладилар, ҳақларига дуо қиладилар.

Андижон вилояти собиқ ҳокими Қобилжон Обидов даврида вилоятнинг Асака туманида илк бор Ўзбекистон автомобилсозлигига асос солинди.


Афсуски авваллари онда сонда бўлсада, кечгача курсисида ялпайип, қулоғини қоғоз қисқич скрепка билан ковлаб, телефонда валақлаб, ишониб топширилган мансабини суйистеъмол қилиб, халқ мулки хисобланган иншоатларни ноқонуний йўллар билан қоқи баҳосига ё сув текинга хусусийлаштириб олгувчи нопок, қўли қинғир, пихини ёрган порахўр раҳбарлар ҳам учраб турар эди. Ўз киссасини ўйлайдиган ундай сохта раҳбарчалар "фаолиятидан" бирон эслашга арзигулик нарсанинг ўзи қолмаган.

Бугун янги, озод, демократик Ўзбекистон дунё ҳамжамияти кўзи ўнгида бутун бўйи басти билан юксалиб, гуллаб яшнамоқда.Чорак асрдан ортиқ вақт давомида йиғилиб қолган муаммолар ҳал этилмоқда. Жаҳон стандартлари талабига жавоб берадиган замонавий йўллар барпо қилиниб, мамлакатлараро иқтисодий ҳамкорликларнинг гарови бўлмиш, йўл коммуникация тармоқлари янгиланиб, кўприклар қурилмоқда, шаҳар ва қишлоқлар ободончилиги йўлида улкан ишлар амалга оширилмоқда.

Шу ўринда айтиб ўтиш жоизки, айнан Андижон Вилояти ҳокими Шухрат Абдураҳмонов раҳбарлигида Андижон шаҳри ва вилоятдаги бошқа шаҳру қишлоқлар таниб бўлмас даражада обод бўлгани инкор қилиб бўлмас тарихий ҳақиқатдир.


2003 ё 2004 йиллари эдими, валлохи аълам, ҳозир  аниқ эсимда йўқ, журналистик суриштирув ишлари билан мен Андижон вилояти, Избоскан тумани, "Чувама" қишлоқ фуқаролар йиғинига бордим.


Ёшлигимда болалар билан кўча чангитиб ўйнаб, деярли Чувамада катта бўлганим учун ҳам, бу қишлоқ менга бегона эмас эди ва унинг муаммоларига бефарқ қарай олмасдим.


Муаммоларни ўрганиш жараёнида менга қишлоқнинг ҳурматли оқсоқолларидан бири Нўмонжон ҳожи ака ҳамкорлик қилдилар.

Эшитишимча, у улуғ инсон бундан бир икки йил аввал боқий оламга сафар қилибдилар, жойлари Жаннатдан бўлсин. Ҳожи ака умр бўйи халқ ғами билан яшаб, жамиятдаги айрим муаммоларни кўтариб, хал этиш йўлларини қидиргувчи ҳақиқатпарвар, жасоратли инсон эдилар. Маълум бўлишича, ўша пайтлари Пастқишлоқ деб аталган маҳаллани катта ер билан боғлайдиган, Тентаксой устига қурилган омонат ёғоч кўприк шалоғи чиқиб ётар, Пастқишлоқдан мактабга қатнайдиган мактаб ўқувчиларидан айримлари ўша кўприкдан ўтаётиб, Тентаксойга тушиб кетар, ҳатто ўлим ҳоллари ҳам юз бериб турар экан.


Биз ҳожи ака билан ўша лапанглаб тургувчи, баҳорда сел тошқинларидан қутурган сой ярим ёлчисини ювиб, қийшайтирган омонат кўприкдан аранг ўтарканмиз, Пастқишлоқдан катта ерга қатнагувчи одамлару ўқувчиларнинг сабр тоқатига қойил қолганман ва уларга ич ичимдан ачинганман.


Қани энди етарли маблағим бўлсаю, шу кўприкни таъмирлаб, ёки янгитдан қуриб, ажру савобларга эга бўлсам, чувамаликларнинг дуоларини олсам дея ўйлаган эдим ўшанда.


Ҳожи ака билан югирдик, елдик, аммо ўша пайтдаги ҳокимлар берган вадаларининг устидан чиқмадилар ва бу муаммо муаммолигича қолиб кетди.


Куни кеча ўша Нўмон ҳожи ака раҳматлини ўйлантирган муаммо хал бўлганини, одам ўтгани қўрқадиган қилкўприк ўрнида шахсан Андижон Вилояти ҳокими Шухрат Абдурахмоновнинг ташаббуслари билан оғир юк машиналари ҳам бемалол қатнайверадиган мухташам янги бетон кўприк қурилгани эшитиб, чин дилдан қувондим ва Ўзбекистон Республикаси президенти Шавкат Миромонович Мирзиёев тамонидан белгиланган иқтисодий, сиёсий ва ижтимоий ислохатларни ҳаётга тадбиқ этиш йўлида ўзининг фидоий, ҳалол меҳнатлари билан Андижон вилоятини гуллатиб, яшнатаётган Шухрат Қўшоқбоевичга нисбатан ҳурматим янада ортди.


Ахир, ҳоким деган шундай ғайрат шижоатли, ҳалол ва адолатли бўлиши керакда.



01/03/2021.
Эрта билан соат 8:50.
Канада, Онтерио.



Холдор Вулқон

 

Ойдин сукунат
(Тоғам Ҳурмуҳаммад Кенжаевнинг порлоқ ҳотирасига)



Тоға, Чувамада ҳозир ҳойнаҳой,
Оқшом тушиб, қуёш ботгандир.
Оппоқ чинни товоқ каби ой,
Тентаксойда чўкиб ётгандир?

Тошқин бузган кўприк ходаси,
Тахталари ётгандир кўчиб?
Сув кечарди сигир подаси,
У кўприкдан ўтгани чўчиб.

Қуриллайди балки бақалар,
Қирғоқларда қамишлар оҳи.
Дайди тулки сувлар ёқалаб,
Қулоқ тутар жимликка гоҳи.

Сўқмоқ уни соҳилга бошлар,
Ғир ғир эсар тунги шабада.
Кўринар сув остида тошлар,
Боғбон эса ухлар капада.

Юлдузларни жимлик хоритар,
Олис осмон -овоз етмас жой.
Қабрингизни ғамгин ёритар,
Жим -жит, сокин сукунатда ой.


22/10/2017.
Тунги соат 1 дан 21 дақиқа ўтди.
Канада, Онтерио.


Андижон шаҳрига ўрнатилган шох ва шоир Заҳириддин Муҳаммад Бобур ёдгорлиги. Буюк ўзбек ҳайкалтароши Равшан Миртожиев асари. Бронза.


 

 



Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг аъзоси


Ёш ўзбек шоирларига доим бир нарсани айтгим келаверади.


Укаларим! Шоир ичади ва исён қилади деган ахмақона сўзларга учманг.


Ойдин ва ёруғ шеърлар ёзишга ҳаракат қилинг. Мағзава хандагига эмас, тоза булоқларнинг зилол сувларига интилинг.


Мен ушбу гапларни қора шеъриятнинг тубсиз хандакларини айланиб ўтган, ва исён йўли, охири боши берк кўчага олиб боражагини амалда англаб етган оддий бир ижодкор сифатида айтяпман.


Ўзбек шоирлари ва ёзувчилари Бобораҳим Машраб, Завқий, Ҳамза, Чўлпон, Абдулла Қодирий, Усмон Носирлар, буюк рус шоирлари Пушкин, Есенинларнинг ҳалокатли, аянчли қисмати айнан журми исён билан боғлиқ.


Француз шоири Женье ўз замонида сарой аёнларини ўз шеърларида масхара қилиб, тахқирлар экан, бир шеърида уларга қарата: "Оламдан ўтсангиз, ер сиз учун пардек юмшоқ бўлсин ва бу пардек юмшоқ тупроқни ёввойи итлар осонгина титкилаб очиб, мурдангизни тортқилаб чиқариб, ғажиб тилка пора қилсин!"дея ёзади.


Алалохир, Женьенинг аччиқ тили ўз бошига етади, уни аламли қийноқлар остида қатл қиладилар.


Пушкин ҳам мудхиш хатоларга йўл қўйиб, Женье юрган йўлга киргани, айрим шеърларидаги хақоратлар учун ҳукмдорлар тамонидан махфий ва пухта уюштирилган дуэлда ўлдирилганини, унинг тўфангидаги ҳақиқий ўқ сотқин, ғирром секундантлар тамонидан пахтавон ўққа, қуруқ порохга алмаштириб қўйилганини ҳамма ҳам билавермаса керак.


Исёну қатллар ўз йўлига.


Сиз асрлар оша, ҳатто худосиз жамият ҳам ижодини тахқирлашга, таъқиқлашга жазм этолмаган илоҳий истеъдод соҳиби Алишер Навоий бобомизнинг ҳаёт йўлларига бир назар ташланг.


Унинг асарларида, подшоларга, аъёнларга, раийятга, яъний халққа нисбатан биронта хақорат, гизли киноя борми?


Нега шундай буюк донишманд шоир исён йўлини тутмади?


Нега Навоий қуёши абадий?


Нега Пушкин қуёши олдида манаман деган рус шоирлари ижоди шамдай?


Нега уларнинг қора кросворд шеърлари харчанд юксак кенг ва тубсиз бўлсада, Пушкин шеърлари каби инсон шуурини сеҳрлай олмайди, қалбини ҳасратли, ўйчан, ойдин шуълаларга тўлдиролмайди?


Нега ўзларини шеърият реформаторлари дея хисоблаган рус символизми, авангардизми ва акмеизми вакиллари Велимир Хлебников, Хармс, Осип Манделштам, Маяковскийлардан тортиб то Лев Лосеву Иосиф Бродскийгача ҳали ҳануз Пушкиннинг битта куз ҳақидаги шеъричалик юксакликка кўтарила олмадилар?


Нега ҳали ҳануз инсоният Навоийни, Байронни ва Пушкинни севади, ардоқлайди?


Нега?


Шулар ҳақида бироз фикр юритиб кўрсак, фойдадан ҳоли бўлмас дея ўйлайман.




13/02/2021.
Эрта билан соат 9:40.
Канада, Онтерио.


 

Эй насими субҳ

(Ҳазрати Амир Алишер Навоий ғазалига Холдор Вулқон муҳаммаси)




Дил қушим аҳволини соч толаси домимға айт,
Кулбама бир бор қадам қўймасми, меҳмонимға айт,
Қилмаған лаълин лабидин ҳайру эхсонимға айт,
Эй насими субҳ, аҳволим дилоромимға айт,
Зулфи сунбул, юзи гул, сарви гуландонимға айт.

Интизор бу кўзларимға, ёр келиб, қўйсин қадам,
Эгнида гулгун матою, сув каби нозик бадан,
Сочи ғарқ этгувчи дарё, тишлари дурри адан,
Буки лаъли ҳасратидин қон ютармен дам бадам,
Базми айш ичра лабо-лаб бода ошомимға айт.

Ҳажридин тун кеча бедор, ухлаёлмай тўлғониб,
Сарғариб барги хазондек ранги рўйим сўлғонин,
Бир кўрай деб, лахта лахта қона кўнглим тўлғанин,
Ком талху бода заҳру ашк рангин бўлғанин,
Лаъли ширин, лафзи рангин, шўхи худкомимға айт.

Не сабабдин кўзларинг кўз ёшига лиқ тўлди, деб,
Не учун ҳолинга ёв, ёғий ғанимлар кулди, деб,
Боди ҳижрон оҳ чекиб, боғларда сочин юлди, деб,
Шоми ҳижрон рўзғоринг тийра нечун қилди, деб
Сўрмағил мендин бу сўзни, субҳи йўқ шомимға айт.

Бир қиё боққайми деб, доим йўлингни пойладим,
Тош қотиб, кўрганда, гул, хуснинга асло тўймадим,
Бўлмасанг ёнимда дунё дунни нетдим, найладим,
Ул пари ҳажрида нангу номким тарк айладим,
Кўнгил отлиғ ҳажр водийсида бадномимға айт.

Тун ярим, олис кавокиблар тўла осмон эди,
Кимсасиз ойдинда хурган итларинг хушёр эди,
Бирга бўлсак, сенга айтар гапларим бисёр эди,
Эй кароматгўй, ишим оғози худ исён эди,
Шамъи раҳмат партави етгайму анжомимға айт.

Чирпираб учган хазондек боғ аро рўйим ақиқ,
Чўлу саҳролар маконим, бўлмади даврон шафиқ,
Ёлборур Вулқон саҳарлар, эй сабо, севгим ҳақи,
Йўқ Навоий бедил ороми ғам ичра, эй рафиқ,
Ҳолини, зинҳорким, кўрсанг дилоромимға айт.



13/02/2021.
Тонги соат 6:58.
Канада, Онтерио.

 

Ey nasimi subh



(Hazrati Amir Alisher Navoiy g‘azaliga Xoldor Vulqon muhammasi)



Dil qushim ahvolini soch tolasi domimg‘a ayt,
Kulbama bir bor qadam qo‘ymasmi, mehmonimg‘a ayt,
Qilmag‘an la’lin labidin hayru exsonimg‘a ayt,
Ey nasimi subh, ahvolim diloromimg‘a ayt,
Zulfi sunbul, yuzi gul, sarvi gulandonimg‘a ayt.

Intizor bu ko‘zlarimg‘a, yor kelib, qo‘ysin qadam,
Egnida gulgun matoyu, suv kabi nozik badan,
Sochi g‘arq etguvchi daryo, tishlari durri adan,
Buki la’li hasratidin qon yutarmen dam badam,
Bazmi aysh ichra labo-lab boda oshomimg‘a ayt.

Hajridin tun kecha bedor, uxlayolmay to‘lg‘onib,
Sarg‘arib bargi xazondek rangi ro‘yim so‘lg‘onin,
Bir ko‘ray deb, laxta laxta qona ko‘nglim to‘lg‘anin,
Kom talxu boda zahru ashk rangin bo‘lg‘anin,
La’li shirin, lafzi rangin, sho‘xi xudkomimg‘a ayt.

Ne sababdin ko‘zlaring ko‘z yoshiga liq to‘ldi, deb,
Ne uchun holinga yov, yog‘iy g‘animlar kuldi, deb,
Bodi hijron oh chekib, bog‘larda sochin yuldi, deb,
Shomi hijron ro‘zg‘oring tiyra nechun qildi, deb
So‘rmag‘il mendin bu so‘zni, subhi yo‘q shomimg‘a ayt.

Bir qiyo boqqaymi deb, doim yo‘lingni poyladim,
Tosh qotib, ko‘rganda, gul, xusninga aslo to‘ymadim,
Bo‘lmasang yonimda dunyo dunni netdim, nayladim,
Ul pari hajrida nangu nomkim tark ayladim,
Ko‘ngil otlig‘ hajr vodiysida badnomimg‘a ayt.

Tun yarim, olis kavokiblar to‘la osmon edi,
Kimsasiz oydinda xurgan itlaring xushyor edi,
Birga bo‘lsak, senga aytar gaplarim bisyor edi,
Ey karomatgo‘y, ishim og‘ozi xud isyon edi,
Sham’i rahmat partavi yetgaymu anjomimg‘a ayt.

Chirpirab uchgan xazondek bog‘ aro ro‘yim aqiq,
Cho‘lu sahrolar makonim, bo‘lmadi davron shafiq,
Yolborur Vulqon saharlar, ey sabo, sevgim haqi,
Yo‘q Navoiy bedil oromi g‘am ichra, ey rafiq,
Holini, zinhorkim, ko‘rsang diloromimg‘a ayt.



13/02/2021.
Tongi soat 6:58.
Kanada, Onterio.

 

 



Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг аъзоси

 

 

Холдор Вулқон ёзган юзлаб латифалардан бири

 

 

Эр - хотиннинг уруши



Маҳалла оқсоқоли ишхонасида дафтарга бир нарсаларни ёзиб ўтирса, эшик ғийт этиб очилиб, бир аёл оқсаланиб, ўғли билан келинини эргаштириб: - Ассаломалайким, хожакажон -дея  кириб келибди.

-Оббо, яна нима бўлди, Кўпехон?! -дебди махалла раиси, фиғони чиқиб.

-Э хожакажон, бу жувонмаглар нимани толашади билмийман, эттадан кечгача итдей уришиб, қирилишиб, жонимдан жахт тўйдирди. Мен ўғил уйлантириб, битта жиннини иккита қивоппан.Келин ўлгурди вак вак вак вак жағи тинмейди, бу хўкиз бўса уни бува пўстак қилиб уришини қўймейди. Буларга ўзингиз бир насихат қилиб қўймасез бўмейди, айланиб кетай сиздан - дебти аёл.

Бу гапларни эшитиб, маҳалла раисининг ғазабдан тепа сочи тикка бўлиб, истолди устида турган узун дўпписини бошига кийиб, ўннидан туриб, йигитга ташланибди: - Ҳа эшшак, эшшак, ароқхўр шайтон, нега урдинг хотинингни, а, нега урдинг, ифлос фиадал?! Қортеминан трнопка қилиб қўлини армбар қилиб синдириппеяқалейми шу топта?! - дебди у, кўзларини пахтаси чиқиб, йигитни қўлини аёвсиз қайриб. Йигит оғриққа чидомей: - Ууу, қўлди синдирас, хожака! - дебди, войвойлаб.

-Хожака дема мени, падаринга лаънат, алкаш! Қара хотиннини гўзаллигини! Шундай соҳибжамол, сочлари узун, киприклари майин, кўзлари шахло, мўрча миён, қоши камон, сарви равон, офатижон, мохитобон, сув ичса томоғидан, сабзи еса биқинидан кўринадиган сарвқомат паризоттиям урасанми, лаънати шишағариб?! Давай, тиз чўк хотинини олдига! Нозик қўлларини ўпиб кўзларинга сурти! Энди қимиман -де! Бўл тезроқ, хозир уриб ўлдириб қўяман деса, йигит хўп, хожака -деб тиз чўкканича хотинини ёнига тиззалаб бориб: - Малкахон, мени кечиринг, энди қимиман, умримнинг охиригача қимиман! -дебди.

Маҳалла раиси: -Юракдан чиқариб айт, қасамхўр! - деб, йигитни баттар дўппослаятса, кампир, қўрқиб кетиб: - войдооод, болами ўлтириб қўяди энди! Одамлар, ярдам беринар! Томошабин бўлиб туроврмей, учаскавўйга тилпон қисенарўмейдими?! - деб бақиришга тушибди.

Маҳалла раиси йигитни уришдан тўхтаб: - Э намунча вахима қиласиз, Кўфехон! Мана ярашволишди. Эр хотиннинг уруши - Орол денгизининг қуриши - дер эмиш.

 


 


 

 


Холдор Вулқон

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси


Ёрилтош


(Халқимизнинг энг севимли актерларидан бири Фарход Абдуллаевга)




Кулма, савол билан мурожаат этсам,
Йўл четида ёлғиз сўппайган эй тош!
Сенда ҳам борми қалб, борми ҳасрат, ғам,
Чиқарми сенинг ҳам кўзингдан кўзёш?

Сен ҳам севганмисан биронтасин, айт?
Кўрганда тош қотиб, пайпаслаб кўксинг.
Сокин сукунатда, ой порлаган пайт,
Кўз ёш тўкканмисан овозсиз, ўксиб?

Сенинг бошингни ҳам ёрганми ёғий?
Кўринмас тош билан, айт менга ростин.
Бошинга оғирроқ иш тушган чоғи,
Кўриб, кўрмаганга олганми дўстинг?

Қандай мавжудотсан, нимасан, кимсан?
Кел, бугун ложувард нурларга қорил.
Гапирсангчи ахир, не учун жимсан?
Тош, сен ҳам тош бўлиб бир бора ёрил!



29/07/2019.
Кундуз соат 1:48.
Канада, Онтерио.

 

 

 

 
Еще статьи...